Çocuklarda Kabızlık Birinci Basamak Tetkikleri
Özet
Çocukluk çağı kabızlığı, büyük çoğunluğunu fonksiyonel kabızlığın oluşturduğu yaygın bir gastrointestinal sistem sorunudur. Tanıda temel yaklaşım; ayrıntılı anamnez, dikkatli fizik muayene ve alarm bulgularının değerlendirilmesine dayanmakta olup, çocukların çoğunda ek tetkik gerekmemektedir. Bu bölümde çocukluk çağı kabızlığının birinci basamak değerlendirilmesinde anamnez, fiziksel muayene, klinik değerlendirme ve laboratuvar incelemelerinin yeri güncel kanıta dayalı kılavuzlar doğrultusunda ele alınmıştır. Birinci basamakta sistematik klinik değerlendirme ile fonksiyonel kabızlık güvenle tanınabilir, organik nedenlerden ayırt edilebilir ve yalnızca uygun endikasyonu bulunan çocuklarda hedefe yönelik ileri incelemeler planlanabilir. Bu yaklaşım hem gereksiz tanısal girişimleri azaltmakta hem de uygun tedavinin zamanında başlanmasına katkı sağlamaktadır.
Referanslar
Altındağ V. Çocuk polikliniklerine başvuran hastalarda kabızlık sıklığı ve etkileyen faktörlerin araştırılması [Tıpta Uzmanlık Tezi]. İstanbul: İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa, Cerrahpaşa Tıp Fakültesi; 2024.
Gülsen N. 4-24 ay arası süt çocuklarının beslenme alışkanlıklarının değerlendirilmesi ve infantil kolik, fonksiyonel ishal ve fonksiyonel kabızlık açısından sorgulanması [Tıpta Uzmanlık Tezi]. İstanbul: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, İstanbul Eğitim ve Araştırma Hastanesi; 2019.
Wegh CAM, Baaleman DF, Tabbers MM, Smidt H, Benninga MA. Nonpharmacologic treatment for children with functional constipation: A systematic review and meta-analysis. J Pediatr. 2022;240:136-149.e5.
de Geus A, Koppen IJN, Flint RB, Benninga MA, Tabbers MM. An Update of Pharmacological Management in Children with Functional Constipation. Paediatr Drugs. 2023 May;25(3):343-358. doi: 10.1007/s40272-023-00563-0. Epub 2023 Mar 20. PMID: 36941393; PMCID: PMC10097737.
Mulhem E, Khondoker F, Kandiah S. Constipation in Children and Adolescents: Evaluation and Treatment. Am Fam Physician. 2022;105(5):469-478.
Rodriguez L, Ambartsumyan L, Baumgartner K, et al. American Gastroenterological Association-North American Society for Pediatric Gastroenterology, Hepatology and Nutrition Pediatric Functional Constipation Clinical Care Pathway. Clin Gastroenterol Hepatol. Published online April 2, 2026. doi:10.1016/j.cgh.2026.03.003
Xinias I, Mavroudi A. Constipation in childhood. An update on evaluation and management. Hippokratia. 2015;19(1):11-19.
Kılıç N, Geçgil Demir E. Complementary nutrition and alternative nutritional therapies in functional constipation in children. YIU Saglik Bil Derg. 2025;6(3):138-143.
Akdoğan EG. Kabızlık nedeniyle başvuran çocuklarda fonksiyonel kabızlık sıklığı ve hastaların tedaviye yanıtın geriye dönük değerlendirilmesi [Tıpta Uzmanlık Tezi]. Samsun: Ondokuz Mayıs Üniversitesi; 2022.
van Mill MJ, Koppen IJN, Benninga MA. Controversies in the management of functional constipation in children. Curr Gastroenterol Rep. 2019;21(6):23.
Tabbers MM, DiLorenzo C, Berger MY, Faure C, Langendam MW, Nurko S, et al. Evaluation and treatment of functional constipation in infants and children: Evidence-based recommendations from ESPGHAN and NASPGHAN. J Pediatr Gastroenterol Nutr. 2014;58(2):258-274.
Vriesman MH, Koppen IJN, Camilleri M, Di Lorenzo C, Benninga MA. Management of functional constipation in children and adults. Nat Rev Gastroenterol Hepatol. 2020;17(1):21-39.
Tran DL, Sintusek P. Functional constipation in children: What physicians should know. World J Gastroenterol. 2023;29(8):1261-1288.
Rajindrajith S, Devanarayana NM. Constipation in children: Novel insight into epidemiology, pathophysiology and management. J Neurogastroenterol Motil. 2011;17(1):35-47.
Koppen IJN, Lammers LA, Benninga MA, Tabbers MM. Management of functional constipation in children: Therapy in practice. Paediatr Drugs. 2015;17(5):349-360.
Öner F. Kronik fonksiyonel kabızlığı olan küçük çocuklarda süt çocukluğu dönemine ait beslenmeyle ilgili risk faktörlerinin araştırılması [Yüksek Lisans Tezi]. İzmir: Şifa Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü; 2016.
Karataş A, Cengiz M. Çocuklarda anorektal muayene ve pelvik taban değerlendirmesi. Güncel Pediatr. 2021;19(2):115-122.
Leung AKC, Hon KL. Paediatrics: Approach to constipation in children. Drugs Context. 2020;9:2020-8-1.
Yachha SK, Srivastava A, Mohan N, et al. Management of childhood functional constipation: Consensus practice guidelines of Indian Society of Pediatric Gastroenterology, Hepatology and Nutrition and Pediatric Gastroenterology Chapter of Indian Academy of Pediatrics. Indian Pediatr. 2018;55(10):885-892.
Tabbers MM, Benninga MA. Pediatric functional constipation: An updated review of medical and non-medical management. Expert Rev Gastroenterol Hepatol. 2025;19(1):45-58.
National Institute for Health and Care Excellence (NICE). Constipation in Children and Young People: Diagnosis and Management. London: National Institute for Health and Care Excellence (NICE); 2017. NICE Clinical Guidelines, No. 99. Accessed July 20, 2026. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK554924/
Leung AKC, Kao CP, Cho HY. Constipation in children: An update on etiology, clinical assessment, and lab evaluation. Paediatr Paedology. 2021;34(3):142-150.
Figueroa-Salazar R, Ruíz-Castillo MA, Toro-Monjaraz EM, Casas-Guzik L, Peña-Vélez R, Bacarreza-Nogales D, et al. Mexican consensus on the diagnosis and treatment of constipation in the pediatric population. Rev Gastroenterol Mex (Engl Ed). 2025;90(4):577-593. doi:10.1016/j.rgmxen.2025.08.001.
Kilgore AL, Rogers Boruta MK, Ambartsumyan L, et al. Evaluation and management of pediatric refractory constipation: Recommendations from the NASPGHAN neurogastroenterology and motility committee. J Pediatr Gastroenterol Nutr. 2025;80(2):353-373. doi:10.1002/jpn3.12390.
Doğan G, Keçeli M, Yavuz S, Topçu A, Kasırga E. Measurement of rectal diameter and anterior wall thickness by ultrasonography in children with chronic constipation. Turk J Gastroenterol. 2022;33(12):1062-1068. doi:10.5152/tjg.2022.22165.
