HK1 Gen Mutasyonu Saptanan Bir Olgu Üzerinden Eritrosit Enzim Defektlerine Bağlı Herediter Nonsferositik Hemolitik Anemiler
Özet
Giriş: Herediter nonsferositik hemolitik anemiler (HNSHA), eritrosit membran bozuklukları ve hemoglobinopatiler dışlandıktan sonra düşünülen, eritrosit metabolizmasındaki enzim kusurlarına bağlı gelişen nadir konjenital hemolitik anemi grubudur. Hekzokinaz-1 (HK1) eksikliği ise glikoliz yolunun ilk basamağında görev alan hekzokinaz enziminin fonksiyon kaybına bağlı gelişen oldukça nadir bir eritrosit enzimopatisidir.
Olgu: On sekiz yaşında kadın hasta, çocukluk çağından itibaren devam eden sarılık yakınması ile başvurdu. Laboratuvar incelemelerinde indirekt hiperbilirubinemi, belirgin retikülositoz ve düşük haptoglobin düzeyi ile uyumlu kronik hemoliz saptandı. Periferik yaymada tanıya özgü eritrosit morfolojisi izlenmedi. Hemoglobin elektroforezi, ozmotik frajilite testi, G6PD ve pirüvat kinaz enzim aktiviteleri normal bulundu; PNH klonu saptanmadı. Klinik ekzom dizi analizinde HK1 geninde homozigot NM_001358263.1.1598T>C (p.Leu533Ser) varyantı gösterildi ve hastaya HK1 eksikliğine bağlı herediter nonsferositik hemolitik anemi tanısı konuldu. Splenomegali ve kolelitiazis nedeniyle uygulanan splenektomi ve kolesistektomi sonrasında hemoliz bulgularında gerileme izlendi.
Sonuç: Kronik otoimmün olmayan hemolitik anemilerde periferik yaymanın tanısal olmayabileceği ve rutin eritrosit enzim analizlerinin normal bulunabileceği, altta yatan sebebinin eritrosit enzimopatileri olabileceği akılda tutulmalıdır. Bu olgu, HK1 eksikliğinde yeni nesil dizileme yöntemlerinin tanısal değerini ve uygun seçilmiş hastalarda splenektominin klinik yarar sağlayabileceğini göstermektedir.
Referanslar
Kim Y, Park J, Kim M. Diagnostic approaches for inherited hemolytic anemia in the genetic era. Blood Res. 2017;52(2):84-94.
Bianchi P, et al. How will next generation sequencing improve the diagnosis of congenital hemolytic anemia? Ann Transl Med. 2020.
Russo R, Andolfo I, Iolascon A. Genetics and genomics approaches for diagnosis and research into hereditary anemias. Front Physiol. 2020;11:613559.
Bianchi M, Crinelli R, Serafini G, Giammarini C, Magnani M. Molecular bases of hexokinase deficiency. Biochim Biophys Acta. 1997;1360:211-221.
Ukonmaanaho EM, et al. Biallelic hexokinase 1 (HK1) variants causative of non-spherocytic haemolytic anaemia. Br J Haematol. 2024.
Koralkova P, et al. Molecular characterization of six new cases of red blood cell hexokinase deficiency yields four novel mutations in HK1. Blood Cells Mol Dis. 2016;59:71-76.
Valentine WN, Oski FA, Paglia DE, Baughan MA, Schneider AS, Naiman JL. Hereditary hemolytic anemia with hexokinase deficiency: role of hexokinase in erythrocyte aging. N Engl J Med. 1967;276:1-11.
van Wijk HA, Rijksen G, Huizinga EG, Nieuwenhuis HK, van Solinge WW. HK Utrecht: missense mutation in the active site of human hexokinase associated with hexokinase deficiency and severe nonspherocytic hemolytic anemia. Blood. 2003;101:345-347.
Kanno H, Murakami K, Hariyama Y, Ishikawa K, Miwa S, Fujii H. Homozygous intragenic deletion of type I hexokinase gene causes lethal hemolytic anemia of the affected fetus. Blood. 2002;100(5):1930.
Bartnik M, et al. A novel pathogenic sense variant in exon 7 of the HK1 gene. Genes (Basel). 2024;15(12):1576.
Orphanet. Non-spherocytic hemolytic anemia due to hexokinase deficiency. ORPHA:90031. Available from: https://www.orpha.net/en/disease/detail/90031. Accessed October 1, 2026.
Genetic and Rare Diseases Information Center (GARD). Hemolytic anemia due to hexokinase deficiency. National Center for Advancing Translational Sciences, National Institutes of Health. Available from: https://rarediseases.info.nih.gov/diseases/3672/hemolytic-anemia-due-to-hexokinase-deficiency. Accessed October 1, 2026
British Society for Haematology. The use of next-generation sequencing in the diagnosis of rare inherited anaemias: a joint BSH/EHA good practice paper. 2022.
Choi YJ, et al. Diagnostic yield of targeted next-generation sequencing for pediatric hereditary hemolytic anemia. BMC Med Genomics. 2023.
Xie S, et al. The application of next-generation sequencing technology in congenital hemolytic anemia: systematic review and meta-analysis. 2025.
Bianchi M, et al. Hexokinase mutations that produce nonspherocytic hemolytic anemia. Blood. 1995.
Fattizzo B, et al. Confounding factors in the diagnosis and clinical course of hereditary hemolytic anemias. Orphanet J Rare Dis. 2021.
Richards S, Aziz N, Bale S, et al. Standards and guidelines for the interpretation of sequence variants: ACMG/AMP consensus recommendation. Genet Med. 2015;17(5):405-424.
Iolascon A, Andolfo I, Barcellini W, et al. Recommendations regarding splenectomy in hereditary hemolytic anemias. Haematologica. 2017;102(8):1304-1313.
de Vooght KMK, et al. First mutation in the red blood cell-specific promoter of HK1 in hexokinase deficiency. Haematologica. 2009.
