Tedaviye Yanıtsız İmmün Trombositopeni: Bir Olgu Eşliğinde Tanı ve Yönetim
Özet
İmmün trombositopeni (İTP), izole trombositopeni ile karakterize, trombosit yıkımının artışı ve trombosit üretiminin bozulması sonucu gelişen edinilmiş otoimmün bir hastalıktır. Çocukluk çağında çoğunlukla akut ve kendini sınırlayıcı seyir izlemekle birlikte, olguların yaklaşık %20–30’unda hastalık kronikleşmekte ve bu hasta grubunun bir kısmında standart tedavilere direnç gelişebilmektedir. Tedaviye dirençli İTP, kortikosteroidler, intravenöz immünoglobulin (IVIG) ve trombopoietin reseptör agonistleri gibi temel tedavi seçeneklerine rağmen yeterli trombosit yanıtı elde edilemeyen klinik durumları ifade eder ve yönetimi önemli klinik zorluklar içerir. Bu bölümde, çoklu tedavi basamaklarına rağmen yanıt alınamayan kronik İTP tanılı bir olgu sunulmuş ve güncel yaklaşımlar çerçevesinde değerlendirilmiştir. On yedi yaşında erkek hastada başlangıçta izole trombositopeni saptanmış, kemik iliği incelemesi periferik yıkım ile uyumlu bulunmuştur. İzlem sürecinde hastaya kortikosteroid ve IVIG tedavileri uygulanmış, ancak yalnızca geçici yanıt elde edilmiştir. Daha sonraki süreçte eltrombopag ve romiplostim tedavileri denenmiş, ancak trombosit değerleri 5.000–15.000/mm³ aralığında dalgalı seyretmiş ve kalıcı yanıt sağlanamamıştır. Hastada mukozal kanama ve spontan oküler ekimoz gelişmesi üzerine ileri basamak tedavi olarak rituksimab uygulanmış, ancak bu tedaviye de anlamlı yanıt alınamamıştır. Genetik incelemelerde patojenik varyant saptanmamıştır. Sunulan olgu, steroid, IVIG, trombopoietin reseptör agonistleri ve rituksimab tedavilerine yanıtsız seyreden nadir bir ultra-refrakter kronik İTP örneğini temsil etmektedir. Bu tür hastalarda altta yatan immün mekanizmaların heterojenliği nedeniyle bireyselleştirilmiş tedavi yaklaşımları, yeni tedavi seçenekleri ve multidisipliner değerlendirme büyük önem taşımaktadır.
Referanslar
Neunert C, Terrell DR, Arnold DM, Buchanan G, Cines DB, Cooper N, et al. American Society of Hematology 2019 guidelines for immune thrombocytopenia. Blood Adv. 2019;3(23):3829-3866. doi:10.1182/bloodadvances.2019000966
Provan D, Arnold DM, Bussel JB, Chong BH, Cooper N, Gernsheimer T, et al. Updated international consensus report on immune thrombocytopenia. Blood Adv. 2019;3(22):3780-3817. doi:10.1182/bloodadvances.2019000812
Cooper N, Ghanima W. Immune thrombocytopenia. N Engl J Med. 2019;381(10):945-955. doi:10.1056/NEJMcp1810479
Bussel JB. Immune thrombocytopenia: a clinical update. Hematology Am Soc Hematol Educ Program. 2021;2021(1):1-8. doi:10.1182/hematology.2021000246
Audia S, Rossato M, Santegoets K, Ten Cate H, Hoylaerts MF, Meyer O, et al. Pathogenesis of immune thrombocytopenia. Autoimmun Rev. 2017;16(6):620-632. doi:10.1016/j.autrev.2017.04.012
Zufferey A, Kapur R, Semple JW. Pathogenesis and therapeutic mechanisms in immune thrombocytopenia. Nat Rev Immunol. 2017;17(3):162-176. doi:10.1038/nri.2016.153
Lambert MP, Gernsheimer TB. Clinical updates in immune thrombocytopenia. Blood. 2017;129(21):2829-2835. doi:10.1182/blood-2017-03-754119
Ayad N, Abou-Ismail MY, Kapoor S, Osiyemi A, Taher A, Shamseddeen W, et al. Thrombopoietin receptor agonists versus rituximab in immune thrombocytopenia. Pediatr Blood Cancer. 2022;69(4):e29527. doi:10.1002/pbc.29527
Kim DS, Lee JH, Kim HJ. Advances in the treatment of chronic immune thrombocytopenia. Blood Res.2022;57(S1):S46-S53. doi:10.5045/br.2022.2022063
Deshayes S, Khellaf M, Zarour A. Rituximab in immune thrombocytopenia: mechanisms and clinical use. Autoimmun Rev. 2021;20(4):102710. doi:10.1016/j.autrev.2021.102710
Chen Y, Li X, Zhang L, Liu Y, Wang H, Zhao Q, et al. Long-term efficacy of rituximab in immune thrombocytopenia. Front Immunol. 2023;14:1187623. doi:10.3389/fimmu.2023.1187623
Pan L, Zhang M, Li Y, Wang X, Chen R, Zhao J, et al. Limitations and future directions of rituximab in immune thrombocytopenia. Curr Opin Hematol. 2025;32(1):45-52. doi:10.1097/MOH.0000000000000778
Shamoon RP, Ali MD, Hasan A, Abdullah QA, Ghafouri A, Almufti R, et al. Rituximab versus splenectomy in refractory immune thrombocytopenia. Clin Case Rep. 2024;12(2):e8473. doi:10.1002/ccr3.8473
Bussel JB, Arnold DM, Grossbard E, Mayer J, Trelinski J, Homenda W, et al. Fostamatinib for the treatment of adult persistent and chronic immune thrombocytopenia. Blood. 2018;131(11):1173-1180. doi:10.1182/blood-2017-11-815464
Lambert MP, Tarantino MD. Novel agents in immune thrombocytopenia. Hematology Am Soc Hematol Educ Program.2024;2024(1):123-131. doi:10.1182/hematology.2024000123
Cheng G, Saleh MN, Marcher C, Vasey S, Mayer B, Aivado M, et al. Eltrombopag for management of chronic immune thrombocytopenia. Lancet. 2011;377(9763):393-402. doi:10.1016/S0140-6736(10)60959-2
Kuter DJ, Bussel JB, Lyons RM, Pullarkat V, Gernsheimer TB, Senecal FM, et al. Efficacy of romiplostim in chronic immune thrombocytopenia. Lancet. 2008;371(9610):395-403. doi:10.1016/S0140-6736(08)60203-2
