Küreselleşme Kapsamında Çevre Sorunları ve Çözüm Yolları
Özet
Küreselleşme ürünlerin, fikirlerin, kültürlerin ve dünya görüşlerinin birbirleriyle olan alışverişi sonucunda ortaya çıkan bir devletlerarası bütünleşme şeklidir. Son yıllarda tüm dünya ülkelerinde büyük sorunlardan biri olan çevre sorunları da sadece bölgesel ya da ulusal bir sorun değil, küreselleşmenin bir neticesi olarak uluslararası boyutlar kazanan bir sorun haline gelmiştir. Söz konusu bu sorunlar uluslararası yasal düzenlemelerle ele alınmakta ve bu sorunlara yönelik ekonomik, sosyal, kültürel ve politik boyutları kapsayan çözümler beklenmektedir. Dolayısıyla, çevre sorunları uluslararası bir boyut kazandığına göre, önerilen çözüm yolları da uluslararası işbirliğini kapsayan bir şekilde olmalı ve ülkeler bu işbirliği kapsamında hareket etmelidir. Bu kapsamda küreselleşme sonucunda ortaya çıkan çevre sorunlarına yönelik çeşitli politikalar uygulanmaya çalışılmıştır. Bu çalışmada da, küreselleşmenin kavramsal boyutuna, tarihçesine ve küreselleşmenin ekonomik ve çevresel etkilerine bakılarak, küreselleşme sonucunda ortaya çıkan çevre sorunları incelenmekte ve bunların çözümüne yönelik politikalar ele alınmaktadır. Bu nedenle, küreselleşme ve bunun sonucunda oluşan çevre sorunları, sürdürülebilir kalkınma konusu ve bu sorunların ulusal ve uluslararası boyutları dikkate alınarak ele alınmakta ve bazı çözümler sunulmaktadır. Ancak yapılan bu çalışma sonucunda elde edilen bilgiler ışığında çevre sorunlarının giderek daha da büyüdüğü ve daha kalıcı çözümlerin gerektiği ortaya konulmuştur.
Globalization is a form of inter-state integration resulting from the exchange of products, ideas, cultures and worldviews. In recent years, environmental problems, which are one of the major problems in all countries of the world, have become not only a regional or national problem, but also a problem that has gained international dimensions as a result of globalization. These problems are addressed by international legal regulations and solutions are expected to be found that cover economic, social, cultural and political dimensions. Therefore, since environmental problems have gained an international dimension, the proposed solutions should also be in a way that involves international cooperation and countries should act within the scope of this cooperation. In this context, various policies have been tried to be implemented to address the environmental problems that have emerged as a result of globalization. In this study, by looking at the conceptual dimension of globalization, its history and the economic and environmental effects of globalization, environmental problems arising as a result of globalization are examined and policies for their solution are discussed. Therefore, globalization and the resulting environmental problems are addressed and some solutions are offered by taking into account the issue of sustainable development and the national and international dimensions of these problems. However, in the light of the information obtained as a result of this study, it has been revealed that environmental problems are getting bigger and more permanent solutions are required.
Referanslar
Aktuğ, F. (2020). Kamu Bütçesi, İstanbul: BETA.
Anstoetter, Mark D. & Mcdonough, M. (2012), Environment Action Program To Address Nanomaterials and Endocrine Disruptors, Shook Hardy and Bacon LLP, 1-10.
Arıkan, Y.(2006). Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi ve Kyoto Protokolü: Metinler ve Temel Bilgiler, Ankara:Bölgesel Çevre Merkezi.
Aydemir, C. & Kaya, M. (2007). Küreselleşme Kavramı ve Ekonomik Yönü, Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi, 6(20), 260-282.
B. Stager, M. (2006), Küreselleşme, Ankara: Dost Kitapevi Yayınları.
Baumol, W. J. & Oates, W. E. (1998), The Theory of Environmental Policy, 2nd Edition, Cambridge: Cambridge University Press.
Bayar, F. (2008), Küreselleşme Kavramı ve Küreselleşme Sürecinde Türkiye, Uluslararası Ekonomik Sorunlar Dergisi, 32(4), 25-34.
Baykal, H. & diğerleri, (2014), Küreselleşme ve Türkiye’nin Avrupa Birliğine Uyum Yönetimi” Mustafa Kemal Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 2(4).
Baykal, H. &Baykal, T. (2008), Küreselleşen Dünya’da Çevre Sorunları, Mustafa Kemal Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 8(9), 1-17.
Bozkurt, Y. (2010) Avrupa Birliği’ne Uyum Sürecinde Türkiye’de Çevre Politikalarının Dönüşümü, Bursa: Ekin Yayınevi.
Budak, S. (2000), Avrupa Birliği ve Türk Çevre Politikası, İstanbul:Büke Yayınları Araştırma Dizisi.
Budak, S. & Yıldırım U. ve Cevher Marin M. (Ed.) (tarih). Uluslararası Çevre Düzenlemeleri Bağlamında Politika Adalet ve Kalkınma, Çevre Sorunlarına Çağdaş Yaklaşımlar, İstanbul: Beta Yayınları.
Çokgezen, J. (2007), Avrupa Birliği Çevre Politikası ve Türkiye, Marmara Üniversitesi İ.İ.B.F. Dergisi, 23(2), 91-115.
Dura, C. ve Atik, H. (2014), Avrupa Birliği Gümrük Birliği ve Türkiye, 4. Baskı, İstanbul: Nobel Yayın Dağıtım.
Durmaz, B. (2004), Avrupa Birliğinde Çevre Politikası Alanında Muhtemel Müzakere Sürecine Yönelik Gerekli Hazırlıkların Örneklerle Çalışılması, (Uzmanlık Tezi), Ankara: Avrupa Birliği Genel Sekreterliği.
Dündar Y. & Fişne, M. (2002) Avrupa Birliği’nde Çevresel Ekonomik Uygulamalar. Afyon Kocatepe Üniversitesi İ.İ.B.F. Dergisi, 4(2), 119-136.
Engin, B. (2007), Avrupa Birliği Özelinde Çevre Politikalarının Etkinliği. (Yayınlanmamış Doktora Tezi). İstanbul Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul.
Erdem, M. S. & Yenilmez, F. (2017), Türkiye’nin Avrupa Birliği Çevre Politikalarına Uyum Sürecinin Değerlendirilmesi, Optimum Ekonomi ve Yönetim Bilimleri Dergisi, 4(2), 91-119.
FEAP, (1993), Fifth Environmental Action Programme, Official journal of the European Communities, 138(5).
Görmez, K (2010). Çevre Sorunları, 3. Baskı, Ankara: Nobel Kitabevi.
Hammond, C.& Grosse, R. (2003), Rich Man, Poor Man: Resources On Globalization, Reference Services Review, 31(3), 2003.
Jamali, T (2007). Ekolojik Vergiler (Çevre Vergileri), Ankara: Yaklaşım Yayınları.
Kaypak, Ş. (2010), Kent ve Çevre Sorunları. Basılı Ders Notları. Antakya.
Keleş, R. (1998), Kent Bilimleri Terimleri Sözlüğü, Ankara: İmge Yayınları.
Keleş, R. ve Hamamcı, C. (2005), Çevre Politikası, 5. Basım, Ankara: İmge Kitabevi..
Kılıç, S. (2001), Uluslararası Çevre Hukukunun Gelişimi Üzerine Bir İnceleme, Cumhuriyet Üniversitesi İktisadi Ve İdari Bilimler Dergisi, 2(2), 131-149.
Kılıçer, E.(2016), Yerel Sürdürülebilirlik ve Çevre Yönetimi Bağlamında Çevreye Duyarlı Bütçeleme Sistemi ve Türkiye’de Uygulanabilirliği, (Yayımlanmamış Doktora Tezi), İstanbul Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
Lerner, B. W. & Lerner, L. (2003), Küreselleşme ve Yoksulluk: Ekolojik Bir Perspektif, Çevresel Sorunlar: Temel Birincil Kaynaklar, Gale, Detroit, 2003.
Mutlu, A. (2002), Çevre Ekonomisi, Politikalar, Uygulamalar ve Türkiye”. İstanbul: Marmara Üniveritesi, Maliye Araştırma ve Uygulama Merkezi.
Özdemir, B. (2009), Küresel Kirlenme Sürdürülebilir Ekonomik Büyüme ve Çevre Vergileri, Maliye Dergisi, (156), 1-36.
SEAP,(2002), Sixth Environmental Action Programme, Official Journal of the European Communities, 242(1).
Şen, H. & Sağbaş, İ (2017). Vergi Teorisi ve Politikası, 3.Baskı, Ankara: Barış Arıkan Yayınları.
Taytak, M. & Meçik, O. (2009), Küresel Çevre Sorunlarına Karşı Uluslararası Yeşil Diyalog, Uluslararası Davraz Kongresi Küresel Bakış Bildiriler Kitabı, SDÜ, Isparta, 250-263.
TEAP, (1983), Third Environmental Action Programme. Official Journal of the European Communities, 26(46).
Ulukent, A. N. (2010). Avrupa Birliği Çevre Politikaları ve Türkiye, (Yüksek Lisans Tezi), Edirne: Trakya Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
Yaman, K. & Gül, M. (2018), Kuruluşundan Günümüze Avrupa Birliği’nin Çevre Politikası, Ekonomi, İşletme ve Yönetim Dergisi, 2(2), 198-217.
11.08.1983 tarih ve 18132 sayılı Çevre Kanunu, Birinci Bölüm, madde.2, Erişim Adresi: https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=2872&MevzuatTur=1&MevzuatTertip=5
Çevre ve Kültür Kuruluşları Dayanışma Derneği (ÇEKÜD), (2023, 1 Nisan), Temel Çevre Sorunları, Erişim Adresi: http://www.cekud.org/site/page.asp?dsy_id=889 .
SEA, 2023, 2 Mart), Single European Act., (Erişim Tarihi: [http://www.consilium.europa.eu/uedocs/cmsUpload/SingleEuropeanAct_Crest.pdf].
Aktan C. C. (2023, 1 Nisan ), Globalleşme, Erişim Adresi: http://www.belgeler.com/blg/29fn/globallesme.
(2023, 2 Nisan), 2020’e Kadar AB Çevre Eylem Programı, Erişim Adresi: http://ec.europa.eu/environment/newprg/index.htm
İklim İzi (2022, 19 Ağustos). Bağımsız Sera Gazı Emisyon Takibi, Erişim Adresi: https://climatetrace.org/
