İklim Değişikliği ve Servet Eşitsizliği İlişkisi: Türkiye Üzerine Bir Değerlendirme
Özet
Bu çalışma, iklim değişikliği ve servet eşitsizliği arasındaki ilişkiyi incelenmekte ve iklim değişikliğinin servet eşitsizliği üzerindeki potansiyel etkilerini açıklamaktadır. Bu çerçevede küresel değerlendirmeler yapılmakla birlikte Türkiye üzerine bir değerlendirme sunulmaktadır. Çalışma, nitel araştırma yöntemlerinden literatür taramasına dayanmaktadır. Bu kapsamda Dünya Eşitsizlik Veritabanı (WID), Hükümetlerarası İklim Değişikliği Paneli (IPCC) ve Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) gibi kurumların verileri esas alınarak karşılaştırmalar ve değerlendirmeler yapılmıştır. Değerlendirmeler sonucunda, küresel emisyonlara büyük kısmına neden olan yüksek gelirli ülkelerin ve en zengin kesimin servetlerini arttırmaya devam ettiği ve iklim değişikliğinin olumsuz sonuçlarından en düşük düzeyde etkilendiği görülmektedir. Buna karşın bu krizde payı en az olan düşük gelirli gruplar ile ekonomik açıdan kırılgan olan ülkelerin, iklim değişikliğinin negatif sonuçlarından en fazla etkilendiği tespit edilmiştir. Türkiye özelinde yapılan inceleme ise ülkenin iklim değişikliğine katkısı az olmakla birlikte iklim değişikliğinin olumsuz etkilerine ise yüksek oranda maruz kalabileceğini ortaya çıkarmaktadır.ü
This study examines the relationship between climate change and wealth inequality and discusses the potential effects of climate change on wealth inequality. While adopting a global perspective, it also offers an analysis of Türkiye. The study employs a qualitative research design based on a literature review and presents comparative analyses and evaluations using data from institutions such as the World Inequality Database (WID), the Intergovernmental Panel on Climate Change (IPCC), and the Turkish Statistical Institute (TÜİK). The findings indicate that high-income countries and the wealthiest groups, which are responsible for a large share of global greenhouse gas emissions, continue to increase their wealth while being the least affected by the adverse impacts of climate change. In contrast, low-income groups and economically vulnerable countries, despite contributing the least to the climate crisis, are affected the most by its negative consequences. The findings for Türkiye show that although the country's contribution to climate change is relatively low, it is likely to face significant adverse impacts due to climate change.
Referanslar
Hyman, D.N. (2005). Public finance: A contemporary application of theory to policy. Thomson/South Westerne, 2005, p.720
Sun, H., Wu, Y., Wang, X., & Wang, R. Did you miss the ride? Housing boom and household wealth in China. Journal of Regional Science, 2025; 65(3), 654-677.
Dünya Eşitsizlik Raporu, 2026.(online) https://wir2026.wid.world/www-site/uploads/2026/01/World_Inequality_Report_2026.pdf ( Accessed: 16th January 2026)
Credit Suisse International Annual Report 2024, (online) file:///Users/apple/Downloads/csi-annual-report-2024.pdf (Accessed: 30th January 2026)
Akçakaya, A., Utku S., Demircan, M., Demir., Atay., Eskioğlu. Yeni Senaryolar ile Türkiye İklim Projeksiyonları ve İklim Değişikliği. Türkiye Cumhuriyeti Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı; 2025; https://www.mgm.gov.tr/iklim/iklim-degisikligi.aspx p.5
Brusseau, M. L., Ramirez-Andreotta, M., Pepper, I. L., & Maximillian, J. (2019). Environmental impacts on human health and well-being. In Environmental and pollution science. 2019; 477-499. Academic Press.
Karameşe, Ö. İklim Krizi ve Etkileri: Neler Yapılabilir?, (online); 2024; https://www.enocta.com/blog/iklim-krizi-ve-etkileri-neler-yapilabilir, (Accessed: 18th May 2026)
United Nations, Causes and Effects of Climate Change, (online) https://www.un.org/en/climatechange/science/causes-effects-climate-change (Accessed: 18th March 2026)
Pekin, M. A. (2006). Ulaştırma sektöründen kaynaklanan sera gazı emisyonları, İstanbul Teknik Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü, (Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi)İstanbul.
Kılınçarslan, T. B. (2020). İşletmelerin sosyal sorumlulukları bağlamında sera gazı beyanlarının raporlanması ve güvence denetimi: Türkiye’deki farkındalığın araştırılması. (Yayınlanmamış Doktora Tezi) Bursa Uludağ Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü
German National Academy of Sciences Leopoldina. (2021). Climate change: causes, consequences and possible actions (Version 1.1). German National Academy of Sciences Leopoldina, (online) https://www.leopoldina.org/fileadmin/Migrierte_Daten/Publikationen/Dokumente/Factsheet_Klimawandel_1.1_EN_web.pdf?utm_source (Accessed: 25th March 2026)
Climate Watch. (online) https://www.climatewatchdata.org/data-explorer/historical-emissions?historical-emissions-data-sources=climate-watch&historical-emissions-end_year=1991&historical-emissions-gases=all-ghg%2Cco2&historical-emissions-regions=All%20Selected&historical-emissions-sectors=total-including-lulucf%2Ctotal-including-lulucf&historical-emissions-start_year=1990&page=1, (Accessed: 11th March 2026).
Guivarch C, Taconet N, Méjean A (2021) Linking climate and inequality. Finance & Development, International Monetary Fund Publi- cation. https://www.imf.org/en/Publications/fandd/issues/2021/09/ climate-change-and-inequality-guivarch-mejean-taconet.
Bothe, P., Chancel, L., Gethin, A., & Mohren, C. Global Inequality by 2050: The Role of Redistribution and Climate Change; 2026; halshs-05620341
Chancel, L., Mohren, C., Bothe, P., & Semieniuk, G. Climate change and wealth inequality: A literature review and numerical insights; 2024; halshs-04934567
Haciimamoglu, T., Sungur, O., Yildirim, K., & Yapar, M. (2025). Rethinking the Climate Change–Inequality Nexus: The Role of Wealth Inequality, Economic Growth, and Renewable Energy in CO2 Emissions. Sustainability; 2025; 17(8), 3335.
Diffenbaugh, N. S., & Burke, M. Global warming has increased global economic inequality. Proceedings of the National Academy of Sciences; 2019; 116(20), 9808-9813.
Hubacek, K., Baiocchi, G., Feng, K., Muñoz Castillo, R., Sun, L., & Xue, J. (2017). Global carbon inequality. Energy, Ecology and Environment; 2017; 2(6), 361-369.
Alizadeh, Mohammad Reza, et al. "Increasing heat‐stress inequality in a warming climate." Earth's Future: e2021EF002488; 2022; 10(2), https://doi.org/10.1029/2021EF002488
Raiten, D. J., & Bremer, A. A. Exploring the intersection of climate/environmental change, food systems, nutrition, and health: global challenge, opportunity, or both?. The American journal of clinical nutrition; 2023; 117(2), 224-226.
Sheng, X., Chisadza, C., Gupta, R., & Pierdzioch, C. Climate shocks and wealth inequality in the UK: evidence from monthly data. Environmental Science and Pollution Research; 2023; 30(31), 77771-77783
Bosker, E. M., Garretsen, H., Marlet, G., & van Woerkens, C. Nether Lands: Evidence on the price and perception of rare flood disasters; 2014; CEPR Discussion Papers 10307
Rentschler, J., Salhab, M., & Jafino, B. A. Flood exposure and poverty in 188 countries. Nature communications; 2022; 13(1), 3527.
Knight, K. W., Schor, J. B., & Jorgenson, A. K. Wealth inequality and carbon emissions in high-income countries. Social Currents; 2017; 4(5), 403-412.
BP (2023). Statistical Review of World Energy (71st edition)
Aydoğdu, H.M. İklim Değişikliğinin Sosyal ve Ekonomik Yapı Üzerine Etkilerinin Genel Değerlendirmesi; Güngör, B (Ed), Sürdürülebilir Gelecek İçin İklim Perspektifleri içinde. Özgür Yayınevi; 2024; DOI: 10.58830/ozgur.pub564.c2270
TÜİK, Sera Gazı Emisyon İstatistikleri 1990-2024, (online), https://veriportali.tuik.gov.tr/tr/press/58000, (Accessed: 13th March 2026).
Kızılkaya, O., & Mike, F. İklim Değişikliğinin Ekonomik Büyüme Üzerindeki Etkisi: Türkiye Üzerine Ampirik Bir Değerlendirme. Pamukkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi; 2023; 57.
AFAD. (2021–2023). Afet Sonrası Sosyal Etki Değerlendirme Raporları.
Özdemir, Z.B. (2021). İklim Krizi ve Türkiye, Kriter Siyaset ve Ekonomi Dergisi, https://kriterdergi.com/siyaset/iklim-krizi-ve-turkiye
Çevre ve Şehircilik Bakanlığı, 2017, Sıfır Atık El Kitapçığı, https://webdosya.csb.gov.tr/db/sifiratik/icerikler/k-tapc-k-2017-1-20180129130757.pdf
İklim Değişikliği Azaltım Stratejisi ve Eylem Planı (2024-2030), https://iklim.gov.tr/db/turkce/icerikler/files/%C4%B0klim%20De%C4%9Fi%C5%9Fikli%C4%9Fi%20Azalt%C4%B1m%20Stratejisi%20ve%20Eylem%20Plan%C4%B1%20(2024-2030).pdf
Uyduranoğlu, A. (online) https://www.aa.com.tr/tr/yesilhat/iklim-degisikligi/iklim-krizi-ayni-bolgedeki-gelir-seviyesi-dusuk-kesimi-daha-cok-etkiliyor/1828637 ((Accessed: 25th March 2026)
Ohlendorf, N., Jakob, M., Minx, J. C., Schröder, C., & Steckel, J. C. (2021). Distributional impacts of carbon pricing: A meta-analysis. Environmental and Resource Economics; 2021; 78(1), 1-42.
