Endoskopik İşlem Sonrası Taburculuk, Evde İzlem ve Acil Başvuru Bilgilendirmesi
Özet
Gastrointestinal endoskopik işlemler çoğunlukla günübirlik yapılır ve hastalar aynı gün taburcu edilir. İşlem sonrası dönemde doğru hasta eğitimi; komplikasyonların erken tanınması, gereksiz acil başvuruların azaltılması ve hasta güvenliğinin sağlanması açısından işlemin kendisi kadar önemlidir. Gastroskopi, kolonoskopi, EUS, ERCP, polipektomi ve ileri rezeksiyonlar (EMR/ESD) sonrasında geçici gaz-şişkinlik, hafif boğaz ağrısı ve sedasyona bağlı uyku hali gibi bulgular beklenirken; şiddetli/artan karın ağrısı, ateş, kanama, göğüs ağrısı ve solunum sıkıntısı ciddi komplikasyonların (kanama, perforasyon, post-ERCP pankreatit, post-polipektomi sendromu, kolanjit) habercisi olabilir. Bu bölümde işlem sonrası normal iyileşme süreci; taburculuk ölçütleri (modifiye Aldrete/PADSS); işleme özgü evde bakım ve beslenme önerileri; başlıca komplikasyonların sıklığı, tanınması ve yönetimi; gecikmiş kanama ve post-ERCP pankreatitin özel önemi; ve acil başvuru kriterleri ESGE ve ASGE güncel kalite göstergeleri ve komplikasyon kılavuzları ışığında ele alınır. Ayrıca standart hasta bilgilendirme metni, sık sorulan sorular ve yanlış inanışların düzeltilmesi sunulur.
Most gastrointestinal endoscopic procedures are performed on an outpatient basis with same-day discharge. In the post-procedure period, appropriate patient education is as important as the procedure itself for early recognition of complications, reducing unnecessary emergency visits and ensuring safety. While transient bloating, mild sore throat and post-sedation drowsiness are expected after endoscopy, severe or increasing abdominal pain, fever, bleeding, chest pain and respiratory distress may herald serious complications (bleeding, perforation, post-ERCP pancreatitis, post-polypectomy syndrome, cholangitis). This chapter addresses normal recovery, discharge criteria (modified Aldrete/PADSS), procedure-specific home care and diet, the frequency/ recognition/management of major complications, the special importance of delayed bleeding and post-ERCP pancreatitis, and criteria for emergency presentation, in accordance with current ESGE and ASGE quality indicators and complication guidelines, together with standardized patient information, FAQs and correction of misconceptions.
Referanslar
Cotton PB, Eisen GM, Aabakken L, et al. A lexicon for endos¬copic adverse events: report of an ASGE workshop. Gastroin¬test Endosc. 2010;71(3):446-454.
Ben-Menachem T, Decker GA, Early DS, et al; ASGE Standar¬ds of Practice Committee. Adverse events of upper GI endos¬copy. Gastrointest Endosc. 2012;76(4):707-718.
Fisher DA, Maple JT, Ben-Menachem T, et al; ASGE Stan¬dards of Practice Committee. Complications of colonoscopy. Gastrointest Endosc. 2011;74(4):745-752.
Rizk MK, Sawhney MS, Cohen J, et al. Quality indicators common to all GI endoscopic procedures. Gastrointest En¬dosc. 2015;81(1):3-16.
Rex DK, Schoenfeld PS, Cohen J, et al. Quality indicators for colonoscopy. Gastrointest Endosc. 2015;81(1):31-53.
Bisschops R, Areia M, Coron E, et al. Performance measures for upper gastrointestinal endoscopy: a European Society of Gastrointestinal Endoscopy (ESGE) Quality Improvement Initiative. Endoscopy. 2016;48(9):843-864.
Kaminski MF, Thomas-Gibson S, Bugajski M, et al. Perfor¬mance measures for lower gastrointestinal endoscopy: a Euro¬pean Society of Gastrointestinal Endoscopy (ESGE) Quality Improvement Initiative. Endoscopy. 2017;49(4):378-397.
Ferlitsch M, Moss A, Hassan C, et al. Colorectal polypectomy and endoscopic mucosal resection (EMR): European Society of Gastrointestinal Endoscopy (ESGE) Clinical Guideline. En¬doscopy. 2017;49(3):270-297.
Ferlitsch M, Hassan C, Bisschops R, et al. Colorectal polype¬ctomy and endoscopic mucosal resection: European Society of Gastrointestinal Endoscopy (ESGE) Guideline — Update 2024. Endoscopy. 2024;56(7):516-545.
Dumonceau JM, Andriulli A, Elmunzer BJ, et al. Prophylaxis of post-ERCP pancreatitis: European Society of Gastrointes¬tinal Endoscopy (ESGE) Guideline — Updated June 2014. Endoscopy. 2014;46(9):799-815.
Dumonceau JM, Kapral C, Aabakken L, et al. ERCP-related adverse events: European Society of Gastrointestinal Endos¬copy (ESGE) Guideline. Endoscopy. 2020;52(2):127-149.
Elmunzer BJ, Scheiman JM, Lehman GA, et al. A randomized trial of rectal indomethacin to prevent post-ERCP pancreati¬tis. N Engl J Med. 2012;366(15):1414-1422.
Buxbaum JL, Freeman M, Amateau SK, et al; ASGE Standards of Practice Committee. American Society for Gastrointestinal Endoscopy guideline on post-ERCP pancreatitis prevention strategies. Gastrointest Endosc. 2023;97(2):153-162.
