Kolon Polipleri ve Kolorektal Kanser Taraması

Kolorektal kanser (KRK), dünya genelinde en sık görülen maligniteler arasında yer almakta olup kansere bağlı ölümlerin önde gelen nedenlerinden biridir. Kolorektal kanserlerin büyük çoğunluğu zaman içerisinde adenomatöz poliplerden veya serrated lezyonlardan gelişmektedir. Bu nedenle poliplerin erken dönemde saptanması ve çıkarılması kanser gelişimini önleyebilen nadir tıbbi girişimlerden biridir. Günümüzde dışkıda gizli kan testleri, dışkı DNA testleri ve kolonoskopi gibi yöntemler kolorektal kanser taramasında kullanılmaktadır. Kolonoskopi hem tanısal hem de tedavi edici özellik göstermesi nedeniyle altın standart yöntem olarak kabul edilmektedir. Son yıllarda yüksek çözünürlüklü görüntüleme sistemleri, optik tanı yöntemleri ve yapay zekâ destekli kolonoskopi uygulamaları adenoma saptama oranlarını artırmıştır. Bu bölümde kolon poliplerinin güncel sınıflaması, kolorektal karsinogenez mekanizmaları, tarama stratejileri, polipektomi teknikleri, sürveyans önerileri ve güncel kılavuzlar ışığında hasta yönetimi ele alınacaktır. 

Colorectal cancer (CRC) is one of the most common malignancies worldwide and remains a leading cause of cancer-related mortality. Most colorectal cancers develop from adenomatous polyps or serrated lesions through well-defined molecular pathways. Therefore, early detection and removal of precancerous lesions represent one of the most effective cancer prevention strategies in modern medicine. Current screening methods include fecal occult blood testing, fecal immunochemical testing, stool DNA assays, and colonoscopy. Colonoscopy remains the gold standard because it provides both diagnostic evaluation and therapeutic intervention. Advances in high-definition imaging, optical diagnosis, and artificial intelligence-assisted colonoscopy have improved adenoma detection rates and overall screening effectiveness.  This chapter reviews the classification of colorectal polyps, colorectal carcinogenesis, screening strategies, endoscopic resection techniques, surveillance recommendations, and contemporary guideline-based management approaches.