Akut ve Kronik Pankreatit

Akut pankreatit ve kronik pankreatit, pankreasın inflamatuvar hastalıkları arasında en önemli klinik tabloları oluşturmaktadır. Akut pankreatit, hafif ve kendini sınırlayan bir hastalıktan çoklu organ yetmezliği ve ölümle sonuçlanabilen ağır bir tabloya kadar geniş bir klinik spektrum gösterebilir. En sık nedenler safra taşları ve alkol kullanımı olup hipertrigliseridemi, ilaçlar, genetik faktörler ve post-ERCP pankreatiti diğer önemli etiyolojik nedenler arasında yer almaktadır. Tanı tipik karın ağrısı, serum lipaz veya amilaz yüksekliği ve görüntüleme bulgularına dayanmaktadır. Güncel yaklaşım kontrollü sıvı tedavisi, erken enteral beslenme ve komplikasyonların uygun yönetimini içermektedir. Nekrotizan pankreatitte step-up yaklaşımı, EUS eşliğinde drenaj ve endoskopik nekrozektomi günümüzde standart tedavi seçenekleri arasında yer almaktadır. Kronik pankreatit ise geri dönüşümsüz pankreatik fibrozis ile karakterize olup kronik ağrı, ekzokrin pankreatik yetmezlik, pankreatojenik diyabet ve yaşam kalitesinde belirgin bozulmaya neden olmaktadır. Hastaların multidisipliner değerlendirilmesi, komplikasyonların erken tanınması ve güncel kılavuzlara uygun yönetimi morbidite ve mortalitenin azaltılmasında temel rol oynamaktadır. 

Acute and chronic pancreatitis represent the most important inflammatory disorders of the pancreas. Acute pancreatitis may range from a mild self-limiting disease to a severe systemic condition associated with persistent organ failure and death. Gallstones and alcohol consumption are the leading etiologies, while hypertriglyceridemia, medications, genetic disorders, and post-ERCP pancreatitis are other important causes. Diagnosis is based on characteristic abdominal pain, elevated pancreatic enzymes, and imaging findings. Contemporary management includes goal-directed fluid resuscitation, early enteral nutrition, and appropriate treatment of complications. In necrotizing pancreatitis, the step-up approach, EUS-guided drainage, and endoscopic necrosectomy have become standard therapeutic strategies. Chronic pancreatitis is characterized by irreversible pancreatic fibrosis and may result in chronic pain, exocrine pancreatic insufficiency, pancreatogenic diabetes, and significant impairment in quality of life. Multidisciplinary management, early recognition of complications, and adherence to current guideline-based recommendations are essential for improving patient outcomes and reducing disease-related morbidity and mortality.