Ülseratif Kolit ve Crohn Hastalığı

İnflamatuvar bağırsak hastalıkları (İBH); ülseratif kolit (ÜK) ve Crohn hastalığını kapsayan, bağırsak duvarında kronik immün aracılı inflamasyonla karakterize, tekrarlayan atak ve remisyon dönemleriyle seyreden sistemik hastalıklardır. ÜK yalnızca kolonu tutar, mukoza ve submukozayla sınırlıdır; rektumdan başlayarak proksimale sürekli yayılır. Crohn hastalığı ise ağızdan anüse kadar GİS'in herhangi bir bölümünü transmural olarak tutabilir ve tutulum atlayıcı karakterdedir.  Her iki hastalıkta da genetik yatkınlık, bağırsak mikrobiyotası değişiklikleri, mukozal bariyer bozulması ve yanlış yönlenmiş immün yanıtın bir arada rol oynadığı çok faktörlü bir patogenez söz konusudur. Tanı; endoskopi, biyopsi, görüntüleme ve biyokimyasal belirteçlerin birlikte değerlendirilmesine dayanır. Tedavi hastalığın tipine, tutulum alanına, şiddetine ve hastanın bireysel özelliklerine göre aminosalisilat, kortikosteroid, immünomodülatör ve biyolojik/ küçük molekül ajanlarla basamaklı planlanır.  İBH ömür boyu süregelen bir hastalıktır; ancak uygun tedaviyle remisyon sağlanabilmekte, yaşam kalitesi korunabilmekte ve uzun dönem komplikasyonlar önlenebilmektedir. Bu bölümün amacı; ÜK ve Crohn hastalığının klinik değerlendirilmesi, güncel tedavi yaklaşımları ve hasta iletişimine yönelik kanıta dayalı, damgalayıcı olmayan bir protokol sunmaktır.

Inflammatory bowel diseases (IBD) are systemic conditions characterized by chronic immune-mediated inflammation of the intestinal wall, encompassing ulcerative colitis (UC) and Crohn's disease, and following a course of recurring flares and remissions. UC affects only the colon, is limited to the mucosa and submucosa, and spreads continuously from the rectum proximally. Crohn's disease, by contrast, can involve any segment of the gastrointestinal tract from mouth to anus in a transmural fashion, with a characteristically skip-lesion pattern.  In both conditions, the pathogenesis is multifactorial, involving genetic suscepti-bility, alterations in the intestinal microbiota, disruption of the mucosal barrier, and misdirected immune responses acting in concert. Diagnosis is based on the integrated assessment of endoscopy, biopsy, imaging, and biochemical markers. Treatment is planned in a stepwise manner according to disease type, extent of involvement, severity, and individual patient characteristics, utilizing aminosalicylates, corticosteroids, immunomodulators, and biological or small-molecule agents.  IBD is a lifelong condition; however, with appropriate treatment, remission can be achieved, quality of life preserved, and long-term complications prevented. The aim of this section is to present an evidence-based, non-stigmatizing protocol for the clinical assessment of UC and Crohn's disease, current treatment approaches, and patient communication.