Kabızlık

Kabızlık, birinci basamak ve gastroenteroloji pratiğinde en sık karşılaşılan Beyin-bağırsak Etkileşimi Bozukluklarından biridir. Roma V kriterleri, stigmatizasyonu (damgalanmayı) azaltmak ve durumun nadiren organik bir nedene dayandığını vurgulamak amacıyla “Fonksiyonel Kabızlık” yerine “Kronik Kabızlık” terimini benimsemiştir. Tanı için semptomların en az 6 ay önce başlamış olması ve son 3 aydır aktif olması gerekir. Tanısal kriterler; haftada 3'ten az spontan dışkılama veya dışkılamaların en az %25'inde zorlanma, sert/parçalı dışkı (Bristol 1—2), tam boşalamama hissi, anorektal tıkanıklık hissi ve manuel manevra ihtiyacından en az ikisinin bulunmasını kapsar. Ayrıca, hastanın İrritabl Bağırsak Sendromu kriterlerini tam olarak karşılamaması (karın ağrısının baskın semptom olmaması) şarttır. Kronik kabızlık, küresel popülasyonun yaklaşık %11,7'sini etkileyen ve yaşam kalitesini ciddi şekilde bozan bir tablodur.  Klinik Yaklaşım, kabızlığı sadece semptom sayısına indirgemeyen, hastayı semptom şiddeti, psikososyal faktörler ve fizyolojik belirteçlerle bir bütün olarak ele alan Çok Boyutlu Klinik Profil yaklaşımını vurgular. Tanı süreci bir “dışlama tanısı” değil, semptom temelli bir “pozitif tanı” yaklaşımıdır. Klinik pratikte hekim, organik hastalıkları (alarm bulguları: açıklanamayan kilo kaybı, rektal kanama, ailede kolon kanseri öyküsü vb.) dışladığından eminse, araştırmalar için gereken 6 aylık süreyi beklemeden 8 haftalık semptom varlığıyla da tanı koyabilir.  Bu bölümün amacı, kabızlık yakınmasıyla başvuran hastalarda ikincil nedenlerin ve alarm bulgularının doğru tanınmasını sağlamak; kronik kabızlık alt tiplerini ayırt etmek, güncel kılavuzlar doğrultusunda kanıta dayalı basamaklı bir tedavi yaklaşımı sunmak ve hastaya iletilecek temel mesajları pratik bir iletişim protokolü olarak yapılandırmaktır.

Constipation is a common disorder of gut-brain interaction in both primary care and gastroenterology. The Roma V criteria have replaced “functional constipation” with the term “Chronic Constipation” to reduce stigma and emphasize that organic etiologies are rare. Diagnosis requires symptom onset at least 6 months prior and active symptoms during the last 3 months. Criteria include at least two of: fewer than 3 spontaneous bowel movements per week, or at least 25% of defecations involving straining, lumpy or hard stools (Bristol 1—2), sensation of incomplete evacuation, sensation of anorectal obstruction, or manual maneuvers. Additionally, the patient must not meet the full criteria for irritabl bowel syndrome (pain should not be the predominant symptom). Chronic constipation affects approximately 11.7% of the population and significantly impairs quality of life.  Clinical Evaluation emphasizes the Multidimensional Clinical Profile, which integrates symptom severity, psychosocial factors, and physiological modifiers. Management has shifted towards a “positive diagnosis” based on symptom criteria rather than a diagnosis of exclusion. In clinical practice, if alarm features are absent, a diagnosis can be established after 8 weeks of symptoms.  This section aims to ensure the correct identification of secondary causes and alarm features in patients presenting with constipation; to differentiate subtypes of functional constipation; to present an evidence-based stepwise treatment approach in line with the current guidelines; and to structure key patient messages as a practical communication protocol.