Yutma Güçlüğü (Disfaji) ve Ağrılı Yutma (Odinofaji)

Disfaji, yutma eyleminin başlatılması veya gıda, sıvı ya da sekresyonların ağızdan mideye güvenli ve etkili şekilde iletilmesinde güçlük olarak tanımlanır; odinofaji ise yutma sırasında ağrı hissedilmesidir. Her iki semptom da basit, geçici ve benign nedenlerden; özofagus malignitesi, peptik striktür, eozinofilik özofajit, enfeksiyöz özofajit, motilite bozuklukları ve nörolojik hastalıklara kadar geniş bir klinik spektrumun göstergesi olabilir. Bu nedenle disfaji ve odinofaji, özellikle erişkin hastalarda dikkatle değerlendirilmesi gereken alarm semptomları arasında yer alır.  Klinik yaklaşımın temel amacı, öncelikle orofaringeal disfaji ile özofageal disfajiyi ayırt etmek, ardından mekanik obstrüksiyon, mukozal hastalık ve motilite bozukluğu olasılıklarını sistematik biçimde değerlendirmektir. Kilo kaybı, gastrointestinal kanama, ilerleyici disfaji, tekrarlayan aspirasyon, açıklanamayan anemi, persistan kusma, ileri yaşta yeni başlayan semptomlar ve odinofajinin eşlik etmesi ileri inceleme gerektiren alarm bulgularıdır. Bu olgularda üst gastrointestinal endoskopi çoğu zaman ilk basamak tanısal yöntemdir; gerekli durumlarda baryumlu özofagus grafisi, yüksek çözünürlüklü manometri ve pH/empedans incelemeleri tanısal süreci tamamlar.  Hasta bilgilendirmesinde verilmesi gereken temel mesaj, yutma güçlüğünün “normal” kabul edilmemesi ve özellikle ilerleyici, ağrılı ya da kilo kaybı ile birlikte olduğunda gecikmeden değerlendirilmesi gerektiğidir. Bu bölümün amacı, disfaji ve odinofajisi olan hastalarda klinisyenlere kanıta dayalı, pratik, hasta güvenliğini önceleyen ve etkili iletişimi içeren bütüncül bir yaklaşım sunmaktır.

Dysphagia is defined as difficulty in initiating the act of swallowing or in the safe and effective passage of food, liquids, or secretions from the mouth to the stomach; odynophagia refers to pain experienced during swallowing. Both symptoms may reflect a broad clinical spectrum, ranging from simple, transient, and benign conditions to esophageal malignancy, peptic stricture, eosinophilic esophagitis, infectious esophagitis, motility disorders, and neurological diseases. Therefore, dysphagia and odynophagia are considered alarm symptoms that require careful evaluation, particularly in adult patients.  The primary aim of the clinical approach is first to distinguish oropharyngeal dysphagia from esophageal dysphagia, and subsequently to systematically assess the possibilities of mechanical obstruction, mucosal disease, and motility disorders. Weight loss, gastrointestinal bleeding, progressive dysphagia, recurrent aspiration, unexplained anemia, persistent vomiting, new-onset symptoms at an advanced age, and the presence of concomitant odynophagia are alarm features that warrant further investigation. In such cases, upper gastrointestinal endoscopy is often the first-line diagnostic modality; when necessary, barium esophagography, high-resolution manometry, and pH/impedance monitoring complement the diagnostic process.  The key message to be conveyed in patient education is that difficulty swallowing should not be regarded as “normal” and should be evaluated without delay, especially when it is progressive, painful, or accompanied by weight loss. The aim of this chapter is to provide clinicians with an evidence-based, practical, patient-safety-oriented, and communication-focused comprehensive approach to patients presenting with dysphagia and odynophagia.