Kansızlık ve Demir Eksikliği

Kansızlık, kandaki hemoglobin düzeyinin yaş, cinsiyet, gebelik durumu ve klinik bağlama göre beklenen düzeyin altında olmasıdır. Demir eksikliği ise vücut demir depolarının azalmasıdır ve dünyada aneminin en sık nedenlerinden biridir. Gastroenteroloji pratiğinde demir eksikliği ve demir eksikliği anemisi özel önem taşır; çünkü mide, ince bağırsak veya kolon kaynaklı açık ya da gizli kan kaybı, çölyak hastalığı, Helicobacter pylori enfeksiyonu, atrofik gastrit, inflamatuvar bağırsak hastalığı, gastrointestinal polipler ve kanserler ile ilişkili olabilir. BSG 2021 kılavuzu, demir eksikliği anemisinin erişkinlerde gastrointestinal hastalıkların önemli bir göstergesi olabileceğini ve doğru yönetimin hem demir replasmanı hem de altta yatan nedenin araştırılmasını gerektirdiğini belirtmektedir. AGA 2020 kılavuzu, menopoz sonrası kadınlarda ve tüm yaştaki erkeklerde demir eksikliği anemisi varlığında endoskopi ve kolonoskopi önermektedir. Premenopozal kadınlarda menstrüasyon sık bir neden olmakla birlikte, demir eksikliği ağır, tekrarlayıcı, tedaviye dirençli veya gastrointestinal semptomlarla ilişkiliyse gastrointestinal değerlendirme gündeme gelmelidir.  Bu bölümün amacı, kansızlık ve demir eksikliği olan hastalarda klinik yaklaşımı standardize etmek, gastroenterolojik alarm bulgularını belirlemek, hangi hastalarda endoskopi-kolonoskopi veya ileri inceleme gerektiğini açıklamak, demir tedavisi ve hasta iletişimini kanıta dayalı biçimde yapılandırmaktır.  

Anemia is defined as a hemoglobin concentration below the expected threshold for age, sex, pregnancy status, and clinical context. Iron deficiency is the depletion of body iron stores and is the most common cause of anemia worldwide. In gastroenterology practice, iron deficiency and iron deficiency anemia are clinically important because they may reflect overt or occult gastrointestinal blood loss, malabsorption, celiac disease, Helicobacter pylori infection, atrophic gastritis, inflammatory bowel disease, gastrointestinal polyps, or malignancy. The 2021 British Society of Gastroenterology guideline emphasizes that appropriate management of iron deficiency anemia requires both iron replacement therapy and investigation of the underlying cause. The 2020 American Gastroenterological Association guideline recommends a ferritin cutoff of 45 ng/mL for diagnosing iron deficiency in patients with anemia and recommends bidirectional endoscopy in asymptomatic men and postmenopausal women with iron deficiency anemia. This chapter provides an evidence-based clinical approach and patient communication protocol for anemia and iron deficiency, focusing on gastrointestinal causes, red flags, diagnostic evaluation, iron replacement, patient safety, and standardized patient education.