Bulantı ve Kusma

Bulantı ve kusma, gastroenteroloji, iç hastalıkları, acil servis ve birinci basamak pratiğinde sık karşılaşılan ancak çok geniş ayırıcı tanı gerektiren yakınmalardır. Bulantı; genellikle epigastrium veya boğaz bölgesinde hissedilen, kusacakmış gibi olma duyumudur. Kusma ise mide veya üst gastrointestinal içeriklerin ağız yoluyla dışarı atılmasıdır. Bulantı ve kusma kısa süreli olduğunda sıklıkla enfeksiyon, gıda ilişkili nedenler, ilaçlar, gebelik, migren veya metabolik durumlarla ilişkili olabilir; kronik veya tekrarlayıcı olduğunda ise gastroparezi, mekanik obstrüksiyon, santral sinir sistemi hastalıkları, endokrin-metabolik bozukluklar, beyin-bağırsak etkileşimi bozuklukları, siklik kusma sendromu, kannabinoid hiperemezis sendromu ve kronik bulantı-kusma sendromu gibi durumlar düşünülmelidir. Avrupa UEG/ ESNM 2025 kronik bulantı-kusma kılavuzu, bu yakınmaların sindirim sistemi ve sindirim sistemi dışı çok geniş nedenlere bağlı olabileceğini, tanının bu nedenle sistematik yaklaşım gerektirdiğini vurgular. Roma V sınıflamasında bulantı ve kusma bozuklukları, siklik kusma sendromu ve kannabinoid hiperemezis sendromunu gastroduodenal beyin-bağırsak etkileşim bozuklukları başlığı altında sınıflandırır.  Bu bölümün amacı, bulantı ve kusma yakınması olan hastalarda güncel Roma V yaklaşımıyla uyumlu, kanıta dayalı, alarm bulgularını vurgulayan, gereksiz tetkik ve ilaç kullanımından kaçınan, hasta merkezli bir klinik iletişim ve bilgilendirme protokolü sunmaktır.

Nausea and vomiting are common symptoms in gastroenterology, internal medicine, emergency medicine, and primary care. Nausea is an unpleasant sensation, usually felt in the epigastrium or throat, associated with the urge to vomit, whereas vomiting is the forceful expulsion of gastric or upper gastrointestinal contents through the mouth. Acute nausea and vomiting are often related to infections, food-related illness, medications, pregnancy, migraine, or metabolic disturbances. Chronic or recurrent symptoms require a broader diagnostic approach, including gastroparesis, mechanical obstruction, central nervous system disorders, endocrine-metabolic disease, disorders of gut-brain interaction, cyclic vomiting syndrome, cannabinoid hyperemesis syndrome, and chronic nausea and vomiting syndrome. The Roma V framework classifies chronic nausea and vomiting disorders, cyclic vomiting syndrome, and cannabinoid hyperemesis syndrome among gastroduodenal disorders of gut-brain interaction. This chapter provides an evidence-based clinical approach and patient communication protocol for nausea and vomiting, emphasizing red flags, diagnostic reasoning, patient safety, and clear patient-facing explanations.