Gaz, Şişkinlik, Hazımsızlık ve Karında Rahatsızlık Hissi

Gaz, şişkinlik, hazımsızlık ve karında rahatsızlık hissi, gastroenteroloji pratiğinde en sık karşılaşılan başvuru nedenleri arasındadır. Hastalar bu yakınmaları karında dolgunluk, gerilme, baskı, yemek sonrası rahatsızlık, erken doyma, geğirme, gaz çıkarma ihtiyacı, üst karında ağrı, yanma veya genel sindirim güçlüğü şeklinde tarif edebilir. Bu yakınmalar çoğu zaman beyin-bağırsak etkileşimi bozuklukları, süreğen dispepsi, postprandiyal distres sendromu, epigastrik ağrı sendromu, irritabl bağırsak sendromu, fonksiyonel abdominal şişkinlik, kabızlık, diyetle ilişkili karbonhidrat duyarlılıkları, aerofaji, supragastrik geğirme veya visseral aşırı duyarlılık ile ilişkilidir. Roma V sınıflaması, eski “fonksiyonel gastrointestinal bozukluklar” şemsiyesi yerine “beyin-bağırsak etkileşimi bozuklukları” kavramını merkeze almakta; “fonksiyonel” teriminin mümkün olduğunca azaltılmasını, ancak bazı tanı adlarında korunmasını önermektedir. Bu yakınmalar genellikle benign ve yönetilebilir olmakla birlikte; istem dışı kilo kaybı, demir eksikliği anemisi, gastrointestinal kanama, yutma güçlüğü, sürekli kusma, sarılık, ele gelen kitle, yeni başlayan ve giderek artan yakınmalar gibi alarm bulguları varlığında organik hastalıklar dışlanmalıdır. ACG/CAG dispepsi kılavuzu malignite riskinin artması nedeniyle 60 yaş ve üzerindeki yeni dispepsi hastalarında üst gastrointestinal endoskopi yapılmasını önerirken, daha genç hastalarda alarm bulguları, risk faktörleri ve klinik bulgular doğrultusunda non-invaziv Helicobacter pylori test-et-tedavi yaklaşımı ve ampirik asit baskılayıcı tedavi ön plandadır.  Bu bölümün amacı, gaz, şişkinlik, hazımsızlık ve karında rahatsızlık hissi olan hastalarda güncel Roma V yaklaşımına uyumlu, kanıta dayalı, damgalayıcı olmayan, hasta merkezli ve klinisyen pratiğinde kullanılabilir bir bilgilendirme protokolü sunmaktır.

Gas, bloating, dyspepsia, and abdominal discomfort are among the most common reasons for presentation in gastroenterology practice. Patients may describe these symptoms as abdominal fullness, pressure, tightness, postprandial discomfort, early satiety, belching, excessive gas, epigastric pain, burning, or a general sense of impaired digestion. These symptoms are frequently related to disorders of gut-brain interaction, including functional dyspepsia, postprandial distress syndrome, epigastric pain syndrome, functional abdominal bloating, irritable bowel syndrome, constipation, aerophagia, supragastric belching, dietary carbohydrate intolerance, and visceral hypersensitivity. Roma V emphasizes the term “disorders of gut-brain interaction” rather than the older umbrella term “functional gastrointestinal disorders,” aiming to reduce stigmatizing terminology while preserving certain established diagnostic terms where necessary.  Although these symptoms are usually benign and manageable, alarm features such as unintentional weight loss, iron deficiency anemia, gastrointestinal bleeding, dysphagia, persistent vomiting, jaundice, abdominal mass, and new progressive symptoms require evaluation for organic disease. This chapter provides an evidence-based clinical and patient communication protocol for gas, bloating, dyspepsia, and abdominal discomfort, integrating the Roma V framework, current dyspepsia guidelines, and patient-centered education principles.