Oyun ve Drama Yoluyla Öğrenme
Özet
Bu bölümde oyun ve dramanın eğitim süreçlerindeki kavramsal çerçevesi, gelişimsel işlevleri ve tarihsel süreçteki kuramsal temelleri detaylı bir şekilde incelenmektedir. Geleneksel yaklaşımların aksine çağdaş eğitim anlayışı öğrenciyi merkeze alarak onu aktif bir özne kılan yöntemleri savunur. Bu bağlamda eğitsel oyun ve yaratıcı drama, çocukların bilişsel, duyuşsal ve psikomotor gelişimlerini aynı anda destekleyen bütüncül öğrenme araçları olarak karşımıza çıkmaktadır. Oyunlar, çocukların problem çözme, empati kurma ve iletişim becerilerini güçlendirirken, drama doğaçlama ve rol oynama teknikleri üzerinden öğrencilere gerçek hayatın provasını yapma imkânı sunar. Piaget ve Vygotsky’nin kuramlarına dayanan bu yöntemler bilginin sosyal etkileşim yoluyla yapılandırmacı bir bağlamda inşa edilmesini sağlar. Eğitsel oyunlar önceden belirlenmiş kurallar ve rekabet çerçevesinde şekillenirken, yaratıcı drama süreci katılımcıların deneyimlerini anlamlandırdıkları oldukça esnek bir yapıdadır. Süreçlerin sınıf içinde başarılı olması öğretmenin otoriter bir rolden sıyrılarak esnek bir rehber konumunda olmasına bağlıdır. Günümüzde bu yenilikçi yaklaşımlar dijital oyun tabanlı öğrenme ve yapay zekâ destekli senaryo üretimi gibi teknolojik araçlarla zenginleşerek çok daha kapsayıcı bir yapıya dönüşmüştür. Sonuç olarak; zaman kısıtlılığı, müfredat yoğunluğu ve öğretmenlerin öz yeterlilik problemleri gibi çeşitli uygulama zorluklarına rağmen oyun ve drama; öğrencilerin eleştirel düşünmesini, akademik başarısını ve sosyal becerilerini artıran temel öğretim yöntemleridir.
This chapter provides a comprehensive examination of the conceptual framework, developmental functions, and theoretical foundations of play and drama from a historical perspective. In contrast to traditional approaches, contemporary educational paradigms advocate for methods that place learners at the center of the learning process and position them as active participants. In this context, educational games and creative drama emerge as holistic learning tools that simultaneously support students’ cognitive, affective, and psychomotor development. While games strengthen students’ problem-solving, empathy, and communication skills, drama provides students with opportunities to simulate real-life situations through improvisation and role-playing. Grounded in the theories of Piaget and Vygotsky, these methods enable the construction of knowledge within a constructivist framework through social interaction. Whereas educational games are structured around predetermined rules and competition, creative drama follows a highly flexible process in which participants make sense of their experiences. The successful implementation of these processes in the classroom depends on teachers moving beyond an authoritarian role and assuming the role of a facilitator. Today, these innovative approaches have been further enriched by technological tools such as digital game-based learning and AI-assisted scenario development. In conclusion, despite various practical challenges such as time constraints, curriculum density, and teachers’ self-efficacy issues, play and drama continue to serve as fundamental instructional approaches that foster students’ critical thinking, academic achievement, and social competence.
Referanslar
Adıgüzel, Ö. (2006). Yaşantılara dayalı öğrenme, yaratıcı drama ve süreçsel drama ilişkileri. Yaratıcı Drama Dergisi, 1(1), 31-38. https://izlik.org/JA64EE45HJ
Adıgüzel, Ö. (2016). Yaratıcı drama kavramı, bileşenleri ve aşamaları. Yaratıcı Drama Dergisi, 1(1), 17-31. https://izlik.org/JA78PF65XL
Akalın, N., & Boz, M. (2024). Yaratıcı drama eğitim programının çocukların sosyal davranış ve sosyal problem çözme becerilerine etkisi. İnönü University Journal of the Faculty of Education, 25(1), 319-340. https://doi.org/10.17679/inuefd.1162816
Anastasiadis, T., Lampropoulos, G., & Siakas, K. (2018). Digital game-based learning and serious games in education. International Journal of Advances in Scientific Research and Engineering, 4(12), 139–144. https://doi.org/10.31695/ijasre.2018.33016
Arnab, S., Lim, T., Carvalho, M.B., Bellotti, F., de Freitas, S., Louchart, S., Suttie, N., Berta, R., & De Gloria, A. (2015), Mapping learning and game mechanics. Br J Educ Technol, 46, 391-411. https://doi.org/10.1111/bjet.12113
Ay, E., & Tokcan, H. (2019). An investigation of prospective social studies teachers’ cognitive structures regarding creative drama. International Education Studies, 12(5), 56–56. https://doi.org/10.5539/ies.v12n5p56
Aytaş, G., & Uysal, B. (2017). Oyun kavramı ve sınıflandırılmasına yönelik bir değerlendirme. Manisa Celal Bayar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 15(1), 675-690. https://doi.org/10.18026/cbayarsos.298146
Azlina, S., Ahmad, M. F., & Abdullah, Z. (2021). Creative drama as a teaching tool in the classroom. International Journal of Academic Research in Business and Social Sciences, 11(3), 1-6. https://doi.org/10.6007/ijarbss/v11-i3/8912
Bakkaloğlu, N., & Şimşek, P. Ö. (2021). An evaluation of the creative drama method used in third- and fourth- grade classes on environmental topics by teaching method and teacher effect. Journal of Baltic Science Education, 20(4), 590–611. https://doi.org/10.33225/jbse/21.20.590
Bal İncebacak, B., Sarışan Tungaç, A., & Yaman, S. (2017). Yaratıcı drama ile öğretim uygulamasına yönelik öğrenci görüşleri. Amasya Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 6(1), 214-248. https://izlik.org/JA33JF94SL
Beaumont, N. E. (2025). Creative videomaking in diverse primary classrooms: Using drama and technology to enhance oral and digital literacy. Education Sciences, 15(4), 428–428. https://doi.org/10.3390/educsci15040428
Bulgarelli, D., & Bianquin, N. (2017). 3 Conceptual review of play. In Play development in children with disabilties (pp. 58-70). Warsaw, Poland: De Gruyter Open. https://doi.org/10.1515/9783110522143-005
Chae, S. J. (2024). Understanding and application of experiential learning theory in medical education. Korean Medical Education Review, 26. https://doi.org/10.17496/kmer.23.042
Demir, M. R. (2019). Öğrencilerin serbest zaman oyun tercihleri ile matematik akademik başarıları arasındaki ilişki. Eğitim ve Teknoloji, 1(2), 137-153. https://izlik.org/JA24AH66JA
Dima, A., Kaiafa, E., & Tsiaras, A. (2021, 11-14 Mart). Drama education through storytelling strategy develops students' critical thinking skills. 3rd International Conference on Advanced Research in Education, Oxford, United Kingdom. dpublication.com/wp-content/uploads/2021/03/93-192.pdf
Dima, A., Kaiafa, E., & Tsiaras, A. (2020). Evaluation of the educational drama as an ınnovative method to be adopted by teachers in order to enhance critical thinking skills of students in primary school. Open Journal for Educational Research, 4(2), 103–116. https://doi.org/10.32591/coas.ojer.0402.03103d
Dolmaz, M., & Metin, Ö. (2024). Sosyal bilgiler alanında yaratıcı drama üzerine ne yapıldı? Bir içerik analizi. Yaratıcı Drama Dergisi, 19(1), 32-58. https://izlik.org/JA23PT33NA
Dönmez, Ö., Irkiçatal, Z., Koç, A. E., & Aydın, Ş. (2025). Okul öncesi öğretmenlerinin ve öğretmen adaylarının yaratıcı dramaya ilişkin öz yeterlik algılarının incelenmesi. Abant İzzet Baysal Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 25(3), 2068-2085. https://doi.org/10.17240/aibuefd.2025..-1557764
Elver, K., & Yılmaz, M. F. (2023). İlkokul derslerinde bir öğretim yöntemi olarak kullanılan yaratıcı drama ile ilgili tezlerin incelemesi: Bibliyografik bir çalışma. Temel Eğitim, 19, 16-34. https://izlik.org/JA72XL69HZ
Fanouraki, C., & Zakopoulos, V. (2023). Interacting through Blogs in Theatre/Drama Education: A Greek case study. Journal of Interactive Media in Education, 2023(1), 1-16. https://doi.org/10.5334/jime.775
García, J. J. G., Moreno, N. J. P., & Montoya, A. F. O. (2022). El drama creativo una herramienta para la formación cognitiva, afectiva, social y académica de estudiantes y docentes. Revista Latinoamericana de Ciencias Sociales Niñez y Juventud, 15(2), 839–859. https://doi.org/10.11600/1692715x.1520430082016
Geçici, F., & Azizoğlu, N. İ. (2022). Effect of creative drama method on the success in basic language skills, grammar and vocabulary teaching fields in Turkish lesson: Meta-analysis study. Journal of Theoretical Educational Sciences, 15(4), 839-866. https://doi.org/10.30831/akukeg.1093575
Günsaldı, M. S., & Özdemir Şimşek, P. (2025). Öğretmen adaylarının yaratıcı drama özyeterliği ve 21. yüzyıl becerileri arasındaki ilişkinin incelenmesi. Yaratıcı Drama Dergisi, 20(2), 21-39. https://izlik.org/JA93GE25RW
Han, S., Chen, L., Lin, L.-M., Xu, Z., & Yu, K. (2024). IBSEN: Director-actor agent collaboration for controllable and interactive drama script generation. arXiv (Cornell University). https://doi.org/10.48550/arxiv.2407.01093
Hayden, M., & McIntosh, S. (2018). International education: the transformative potential of experiential learning. Oxford Review of Education, 44(4), 403–413. https://doi.org/10.1080/03054985.2017.1402757
Hazar, Z. (2018). Eğitsel oyunlara yönelik öğretmen görüşleri ve yeterliliklerinin incelenmesi. CBÜ Beden Eğitimi ve Spor Bilimleri Dergisi, 13(1), 52-72. https://izlik.org/JA62JY49LU
İdin, Ş. (2016). Maddenin yapısı ve özellikleri ünitesinde yaratıcı drama yönteminin kullanılması üzerine bir uygulama çalışması ve öğrenci görüşleri. Yaratıcı Drama Dergisi, 11(2), 99-118. https://izlik.org/JA26NX86YP
Kalmpourtzis, G., & Roméro, M. (2020). Constructive alignment of learning mechanics and game mechanics in serious Game design in higher education. International Journal of Serious Games, 7(4), 75–88. https://doi.org/10.17083/ijsg.v7i4.361
Kangas, M., Koskinen, A., & Krokfors, L. (2017). A qualitative literature review of educational games in the classroom: the teacher’s pedagogical activities. Teachers and Teaching, 23(4), 451–470. https://doi.org/10.1080/13540602.2016.1206523
Kasapoğlu, H. (2019). Etkili bir yaratıcı drama liderinin sahip olması gereken özellikler: Katılımcı görüşlerinin nitel analizi. Hacettepe University Journal of Education, 34(1), 106–122. https://doi.org/10.16986/huje.2018040671
Kayıran, B. K. (2018). Sınıf öğretmenliği adaylarının yaratıcı dramaya ilişkin algıları ve tutumları üzerine bir çalışma. Journal of Uludag University Faculty of Education, 31(2), 679-708. https://doi.org/10.19171/uefad.505629
Kilinc, S., Farrand, K. M., Chapman, K., Kelley, M. F., Millinger, J., & Adams, K. (2017). Expanding opportunities to learn to support inclusive education through drama‐enhanced literacy practices. British Journal of Special Education, 44(4), 431–447. https://doi.org/10.1111/1467-8578.12186
Kobylak, K., & Kalyn, B. (2017). Play and exploration in grade one: Extending the principles of early learning. Journal of Childhood Studies, 42(1), 32–32. https://doi.org/10.18357/jcs.v42i1.16885
Lampropoulos, G. (2023). Educational benefits of digital game-based learning: K-12 teachers’ perspectives and attitudes. Advances in Mobile Learning Educational Research, 3(2), 805–817. https://doi.org/10.25082/amler.2023.02.008
Ma, X., Zhao, H., Guo, Z., Guo, Y., Liu, G., & Jiang, B. (2025). CO-OPERA: A Human-AI collaborative playwriting tool to support creative storytelling for interdisciplinary Drama Education. arXiv (Cornell University), 1-9. https://doi.org/10.48550/arxiv.2506.00791
Martínez, K., Menéndez, I. M., & Bustillo, A. (2022). A new measure for serious games evaluation: Gaming educational balanced (GEB) model. Applied Sciences, 12(22), 11757–11757. https://doi.org/10.3390/app122211757
McCabe, U. (2017). The drama in sociodramatic play: Implications for curriculum and pedagogy. NJ, 41(1), 3–13. https://doi.org/10.1080/14452294.2017.1329689
Ormancı, Ü., & Şaşmaz Ören, F. (2010). Classroom teacher candidates’ opinions related to using drama in primary school: An example of Demirci Faculty of Education. Ankara University Journal of Faculty of Educational Sciences (JFES), 43(1), 165-192. https://doi.org/10.1501/Egifak_0000001195
Özçelik, N., & Aydeniz, H. (2013). Yaratıcı drama yönteminin üniversite öğrencilerinin akademik başarılarına ve Fransızca konuşmaya yönelik tutumlarına etkisi. Atatürk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 16(2), 231-248. https://izlik.org/JA53MW87UP
Özdemir, C. (2023). Türkiye’de sınıf eğitimi alanında yaratıcı drama yöntemi ile ilgili yapılmış lisansüstü tezlerin çeşitli değişkenler açısından incelenmesi. Yaratıcı Drama Dergisi, 18(1), 1-20. https://izlik.org/JA26CG86RE
Özdemir, P., & Çıkla, O. A. (2005). Fen ve matematik derslerinde sınıf öğretmenliği öğretmen adayları tarafından yaratıcı dramının kullanımı. Hacettepe Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 29(29), 157-166. https://izlik.org/JA57MK86XM
Özkaya, P. G. (2022). The effect of creative drama on attitudes towards Turkish lessons and Turkish language skills: A meta-analysis study. Ana Dili Eğitimi Dergisi, 10(4), 792-809. https://doi.org/10.16916/aded.1153302
Palha, S., & Matić, L. J. (2023). Predisposition of in-service teachers to use game-based pedagogy. The Electronic Journal of E-Learning, 21(4), 286–298. https://doi.org/10.34190/ejel.21.4.3135
Pereira, M. del P. D., Delgado-Parada, J., & Lorenzo, M. del C. R. (2024). Analysis of programmes aimed at promoting inclusive education through creative strategies. Revista Complutense de Educación, 35(1), 45–56. https://doi.org/10.5209/rced.82449
Plass, J. L., Homer, B. D., & Kinzer, C. K. (2015). Foundations of game-based learning. Educational Psychologist, 50(4), 258–283. https://doi.org/10.1080/00461520.2015.1122533
Pyle, A., DeLuca, C., & Danniels, E. (2017). A scoping review of research on play‐based pedagogies in kindergarten education. Review of Education, 5(3), 311–351. https://doi.org/10.1002/rev3.3097
Rızaoğlu, F. (2016). Bringing life to efl classes by creative drama. Yaratıcı Drama Dergisi, 1(1), 115-130. https://izlik.org/JA46BB75EZ
Rodríguez-Ferrer, J. M., León, A. M., Fernández-Jiménez, C., Rosa, A. L. de la, Campoy, J. M. F., & Aguilar-Parra, J. M. (2023). Shall we play together? Game-based learning for engagement and classroom climate in Spanish socially deprived communities. Frontiers in Psychology, 14, 1-9. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2023.1163441
Sağocak, G., & Demirbaş, G. U. (2024). Play, Theories of Play, and Self-Determination: An Integrated Perspective on Playgrounds. Işık Üniversitesi Sanat, Tasarım ve Mimarlık Dergisi, 2(1), 30-49. https://izlik.org/JA44LS66PX
Salainti, E., & Neman, M. I. E. (2024). Teachers’ perception of using digital game-based learning in teaching and learning process. EDUKASIA Jurnal Pendidikan Dan Pembelajaran, 5(1), 955–962. https://doi.org/10.62775/edukasia.v5i1.904
San, İ. (1990). Eğitimde yaratıcı drama. Ankara University Journal of Faculty of Educational Sciences (JFES), 23(2), 573-582. https://doi.org/10.1501/Egifak_0000000781
San, İ. (2016). Tiyatroya rağmen yaratıcı drama. Yaratıcı Drama Dergisi, 1(1), 5-16. https://izlik.org/JA43FA48UE,
Savvani, S., & Liapis, A. (2019). A participatory approach to redesigning games for educational purposes. In Lecture notes in computer science (pp. 13–23). Springer Science+Business Media. https://doi.org/10.1007/978-3-030-34350-7_2
Sezgin, B. (2023). Oyun, oyunlaştırma ve yaratıcı dramadaki oyunsal öğelerin karşılaştırmalı eleştirel incelenmesi. Yaratıcı Drama Dergisi, 18(1), 41-52. https://izlik.org/JA89SA23FB
Schewe, M. (2013). Taking stock and looking ahead: Drama pedagogy as a gateway to a performative teaching and learning culture. Scenario A Journal for Performative Teaching Learning Research, 7(1), 5–23. https://doi.org/10.33178/scenario.7.1.2
Singer, E. (2013). Play and playfulness, basic features of early childhood education. European Early Childhood Education Research Journal, 21(2), 172–184. https://doi.org/10.1080/1350293x.2013.789198
Soykan, Ö., & Mirzeoğlu, A. D. (2020). Halk oyunlarının üniversite öğrencilerinin sosyal beceri ve özgüven düzeylerine etkisi. SPORMETRE Beden Eğitimi ve Spor Bilimleri Dergisi, 18(2), 136-156. https://doi.org/10.33689/spormetre.597508
Sulak, S. E., & Erdoğan, M. (2019). Yaratıcı drama yönteminin ilkokul 4. Sınıf öğrencilerinin yaratıcı yazma becerilerine etkisi. Avrasya Uluslararası Araştırmalar Dergisi, 7(16), 1118-1139. https://doi.org/10.33692/avrasyad.543649
Şahin, E., & Yağbasan, R. (2022). Integrating different teaching methods to teach magnetic fields topic: Using creative drama and 7E learning model. Pamukkale Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 54, 215-247. https://doi.org/10.9779/pauefd.787276
Türkmen, G. P., & Soybaş, D. (2019). The effect of gamification method on students’ achievements and attitudes towards mathematics. Bartın University Journal of Faculty of Education, 8(1), 258-298. https://doi.org/10.14686/buefad.424575
Ulubey, Ö. (2018). The effect of creative drama as a method on skills: A Meta-analysis study. Journal of Education and Training Studies, 6(4), 63–63. https://doi.org/10.11114/jets.v6i4.2968
Ulum, H., Sağlam, Ö., & Koç, A. (2024). Matematik öğrenme güçlüğü yaşayan bir ilkokul öğrencisinin basamak değeri kavrayışının yaratıcı drama ile geliştirilmesi: Eylem araştırması. Fen Matematik Girişimcilik ve Teknoloji Eğitimi Dergisi, 7(2), 111-128. https://izlik.org/JA95GE97ZY
Ulum, H., & Taşkaya, S. M. (2019). İlkokul 2, 3 ve 4. sınıf türkçe ders ve çalışma kitaplarında yer alan etkinliklerin yenilenmiş Bloom taksonomisine göre incelenmesi. Kastamonu Eğitim Dergisi, 27(1), 107–118. https://doi.org/10.24106/kefdergi.2380
Üstündağ, S., & Özcan, G. (2018). Effect of educational games on self-concept levels of ınclusive students studying in secondary schools. Journal of Education and Training Studies, 6(10), 183–192. https://doi.org/10.11114/jets.v6i10.3365
Wood, E. A. (2022). Play and learning in early childhood education: tensions and challenges. Child Studies, 1, 15–26. https://doi.org/10.21814/childstudies.4124
Xu, Z., & Xie, B. (2025). The application of artificial intelligence in film and television script creation. Discover Artificial Intelligence, 6(1), 1-20. https://doi.org/10.1007/s44163-025-00741-8
Václavíková, Z. (2019). Game: Experience as an educational tool. In IntechOpen eBooks. IntechOpen. https://doi.org/10.5772/intechopen.88853
Valentová, M., & Brečka, P. (2023). Assessment of digital games in technology education. International Journal of Engineering Pedagogy (iJEP), 13(2), 36–63. https://doi.org/10.3991/ijep.v13i2.35971
Yıldırım, E. (2022). The effect of drama method on academic achievement and attitude: A comparative meta-analysis and meta-synthesis. International Journal of Research in Education and Science (IJRES), 8(1), 18-49. https://doi.org/10.46328/ijres.2696
Zaghloul, H. S. (2018). Using creative educational drama to enhance self-development skills for the students at university Level. International Journal of Advanced Computer Science and Applications, 9(4), 71-77. https://doi.org/10.14569/ijacsa.2018.090413
