Sosyolojiye ve Eğitim Sosyolojisine Giriş
Özet
Bu bölüm, sosyoloji ile eğitim sosyolojisinin temel kavramsal çerçevesini ortaya koymayı amaçlamaktadır. İlk olarak sosyolojinin konusu, yöntemi ve temel kavramları ele alınmakta; toplum, toplumsal yapı, kurum, kültür, norm, değer, statü, rol, sosyalleşme, eşitsizlik ve toplumsal değişme gibi kavramların toplumsal yaşamı anlamadaki açıklayıcı işlevi tartışılmaktadır. Ardından eğitim sosyolojisinin tanımı ve önemi üzerinde durularak, eğitimin yalnızca pedagojik bir süreç değil, aynı zamanda toplumsal ilişkiler, kültürel aktarım, kurumsal düzenlemeler, güç ilişkileri ve eşitsizliklerle iç içe geçmiş bir alan olduğu vurgulanmaktadır. Bölümde ayrıca eğitim sosyolojisinin disiplinlerarası niteliği açıklanmakta; bu alanın eğitim bilimleri, psikoloji, antropoloji, siyaset bilimi ve ekonomiyle kurduğu ilişkiler değerlendirilmektedir. Son olarak eğitim sosyolojisinin eğitim araştırmalarına sağladığı katkılar ele alınmakta; bu bakış açısının eğitimde eşitsizlikleri, okulun toplumsal işlevlerini, kurumsal yapısını, toplumsal hareketlilik tartışmalarını, politika süreçlerini ve araştırma sorularının kuruluşunu daha derinlikli biçimde anlamaya imkân verdiği belirtilmektedir. Böylece bölüm, kitabın ilerleyen kısımlarında ele alınacak kuramsal ve uygulamalı tartışmalar için temel bir kavramsal zemin hazırlamaktadır.
Referanslar
Apple, M. W. (2019). Ideology and curriculum (4th ed.). Routledge.
Ataç, E. (2017). Türkiye’de eğitim eşitsizliğini okumak: İstatistikler ve coğrafi dağılımlar. Eğitim ve Bilim, 42(192), 59–86. https://doi.org/10.15390/EB.2017.7124
Babbie, E. (2020). The practice of social research (15th ed.). Cengage.
Ballantine, J. H., Stuber, J., & Everitt, J. G. (2022). The sociology of education: A systematic analysis (9th ed.). Routledge.
Barkan, S. E. (2023). Sociology: Understanding and changing the social world (Comprehensive ed.). Saylor Foundation.
Berends, M., Schneider, B., & Lamb, S. (Eds.). (2024). The SAGE handbook of sociology of education. SAGE.
Berger, P. L. (2011). Invitation to sociology: A humanistic perspective. Open Road Integrated Media. (Original work published 1963)
Bilton, T., Bonnett, K., Jones, P., Lawson, T., Skinner, D., Stanworth, M., & Webster, A. (2002). Introductory sociology (4th ed.). Palgrave.
Bourdieu, P. (1986). The forms of capital. In J. G. Richardson (Ed.), Handbook of theory and research for the sociology of education (pp. 241–258). Greenwood.
Bourdieu, P., & Passeron, J.-C. (1990). Reproduction in education, society and culture (2nd ed.). SAGE.
Cansız, M., Özbaylanlı, B., & Çolakoğlu, M. H. (2018). Türkiye’de kültürel sermayenin öğrenim başarısı üzerine etkisi. Journal of Economy Culture and Society, 58, 127–152. https://doi.org/10.26650/JECS346079
Durkheim, E. (2005). Emile Durkheim: Selected writings on education (W. S. F. Pickering, Ed.). Routledge.
Giddens, A., & Sutton, P. W. (2021). Sociology (9th ed.). Polity.
Giroux, H. A. (2024). Theory and resistance in education: Towards a pedagogy for the opposition. Bloomsbury Academic.
Haralambos, M., & Holborn, M. (2013). Sociology: Themes and perspectives (8th ed.). Collins.
Macionis, J. J., & Gerber, L. M. (2022). Sociology (10th Canadian ed.). Pearson.
Mills, C. W. (2000). The sociological imagination (40th anniversary ed.). Oxford University Press.
Özer, M., Gençoğlu, C., & Suna, E. (2020). Türkiye’de eğitimde eşitsizlikleri azaltmak için uygulanan politikalar. Ondokuz Mayıs Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 39(2), 294–312. https://doi.org/10.7822/omuefd.828176
Ragin, C. C., & Amoroso, L. M. (2019). Constructing social research: The unity and diversity of method (3rd ed.). SAGE.
Reay, D. (2025). Miseducation: Inequality, education and the working classes (2nd ed.). Policy Press.
Schaefer, R. T. (2022). Sociology (17th ed.). McGraw-Hill.
Tan, M. (1987). Eğitsel fırsat eşitliği: Sosyolojik bir kavram olarak gelişimi. Ankara Üniversitesi
Eğitim Bilimleri Fakültesi Dergisi, 20(1), 245–259. https://doi.org/10.1501/Egifak_0000001058
Tezcan, M. (2024). Eğitim sosyolojisi (23. baskı). Anı Yayıncılık.
Weber, M. (1978). Economy and society. University of California Press.
Yanıklar, C. (2010). Kültürel sermaye, eğitim ve toplumsal tabakalaşma: Pierre Bourdieu’nün yeniden üretim kuramına eleştirel bir bakış. Sosyoloji Dergisi, (22), 121–138.
