Metformine Bağlı Laktik Asidoz
Özet
Metformin, biguanid sınıfına ait olan oral antidiyabetik (OAD) bir ajandır. Glukoz üretimini hepatik glukoneogenezi inhibe ederek azaltır, periferal dokularda insülin duyarlılığını düzeltir. Metformin kullanımına bağlı gelişen laktik asidoz (MALA), nadir görülmesine rağmen potansiyel olarak yaşamı tehdit eden ciddi bir komplikasyondur. 74 yaşında kadın hasta acil servisimize nefes darlığı, bulantı ve karında ağrı şikayetleri ile başvurdu. Hastanın tetkiklerinde pH:7.291, bikarbonat (HCO3):15.3 mEq/L, laktat:10.55 mmol/L olarak ölçüldü. Hastada laktik asidoza yol açabilecek pnömoni, mezenter iskemi, pulmoner emboli ve aort diseksiyonu gibi olası nedenler, kontrastlı bilgisayarlı tomografi ile yapılan incelemede patoloji saptanmaması nedeniyle ekarte edildi. Diyabetik ketoasidoz (DKA) tanısı ise hastanın kan glukoz seviyesinin 250 mg/dl’nin altında olması ve tam idrar tetkikinde (TİT) keton negatifliği nedeniyle dışlandı. Bu değerlendirmelerin ardından, akut böbrek yetmezliği (ABY) bulunmaması ile birlikte, hastada MALA tanısı düşünüldü. Acil servise başvuran hastalarda laktik asidoz yapan nedenler arasında metformin kullanımının olabileceği acil hekimi tarafından akılda tutulmalıdır. MALA tablosu diğer laktik asidoz yapan nedenler dışlandıktan sonra mutlaka düşünülmesi gereken bir tanıdır.
Referanslar
American Diabetes Association. Standards of medical care in diabetes—2009. Diabetes Care. 2009;32(Suppl 1):S13–S61.
American Diabetes Association. Standards of medical care in diabetes—2013. Diabetes Care. 2013;36(1):11–66.
Khurana R, Malik IS. Metformin safety in cardiac patients. Heart. 2010;96(2):99–102. doi:10.1136/hrt.2009.173773.
Baddam S, Tubben RE. Lactic Acidosis. StatPearls [Internet]. Treasure Island (FL): StatPearls Publishing; 2026 Jan. Updated 2025 Apr 28. PMID: 29262026. Available from: https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK470202/
DeFronzo R, Fleming GA, Chen K, Bicsak TA. Metformin-associated lactic acidosis: current perspectives on causes and risk. Metabolism. 2016;65:20–29. doi:10.1016/j.metabol.2015.10.014.
Momenzadeh M, Lakkakula BVKS. Metformin induced acute kidney injury; a systematic review. J Nephropharmacol. 2021;10(2):e13. doi:10.34172/npj.2021.13. Available from: https://www.jnephropharmacology.com/Article/npj-10366
Salpeter SR, Greyber E, Pasternak GA, Salpeter EE. Risk of fatal and nonfatal lactic acidosis with metformin use in type 2 diabetes mellitus. Arch Intern Med. 2003;163:2594–2602.
Van Berlo-van de Laar IR, Vermeij CG, Doorenbos CJ. Metformin-associated lactic acidosis: incidence and clinical correlation with metformin serum concentration measurements. J Clin Pharm Ther. 2011;36(3):376–382.
D’Abrantes R, Dunn L, McMillan T, Cornwell B, Bloom B, Harris T. Evaluation of the prognostic value of lactate and acid base status in patients presenting to the emergency department. Cureus. 2021 Jun 23;13(6):e15857. doi:10.7759/cureus.15857. Available from: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/34327084/
See KC. Metformin associated lactic acidosis: A mini review of pathophysiology, diagnosis and management in critically ill patients. World J Diabetes. 2024;15(6):1178–1186. doi:10.4239/wjd.v15.i6.1178. Available from: https://www.wjgnet.com/1948-9358/full/v15/i6/1178.htm
Kim HJ, Son YK, An WS. Effect of sodium bicarbonate administration on mortality in patients with lactic acidosis: a retrospective analysis. PLoS One. 2013;8(6):e65283. doi:10.1371/journal.pone.0065283. Available from: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/23755210/
Rudnick MR, Blair GJ, Kuschner WG, Barr J. Lactic acidosis and the role of sodium bicarbonate: A narrative opinion. Shock. 2020;53(5):528–536. doi:10.1097/SHK.0000000000001415. Available from: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/31318832/
Russell JA, Walley KR, Singer J, et al. Vasopressin versus norepinephrine infusion in patients with septic shock. N Engl J Med. 2008;358(9):877–887. doi:10.1056/NEJMoa067373.
