Acil Serviste Yaşlı Hastada Polifarmasiye Bağlı Akut Klinik Bozulma (Olgu Temelli Tanısal Tuzaklar ve Klinik Yönetimi)
Özet
Polifarmasi (beş veya daha fazla ilaç), yaşlı nüfusta multimorbiditenin artmasına paralel olarak giderek yaygınlaşır. Acil serviste akut klinik bozulmanın sık görülen ancak sıklıkla gözden kaçan nedenlerinden biridir. Beş ve üzeri ilaç kullanımı; mortalite, hastaneye yatış, deliryum, düşme ve advers ilaç reaksiyonları ile doğrudan ilişkilidir. Yaşlı hastalarda fizyolojik rezervin azalması, farmakokinetik ve farmakodinamik değişiklikler ile atipik klinik tablolar, polifarmasiye bağlı durumların tanınmasını zorlaştırır. Özellikle hipoaktif deliryum, ortostatik hipotansiyon, ilaç-ilaç etkileşimleri ve semptomların maskelenmesi acil serviste önemli tanısal tuzaklara yol açar. Bu bölümde, yaşlı hastada polifarmasiye bağlı akut klinik bozulmanın epidemiyolojisi, patofizyolojik temelleri, tanısal zorlukları ve kanıta dayalı yönetim stratejileri ele alınmaktadır. Ayrıca sistematik ilaç değerlendirme yaklaşımı, ilaç güvenliği kriterleri ve deprescribing ilkeleri pratik bir çerçevede sunulmaktadır.
Referanslar
Nakamura Y, Umegaki T, Nishimoto K, Muroya T, Kamibayashi T, Kuwagata Y. Association between polypharmacy at the emergency department and long-term mortality in critically ill older patients receiving mechanical ventilation: a single-center retrospective cohort study. BMC Emerg Med. 2025;25:46. doi:10.1186/s12873-025-01463-x
Li Y, Zhang X, Yang L, Yang Y, Qiao G, Lu C, et al. Association between polypharmacy and mortality in older adults: a systematic review and meta-analysis. Arch Gerontol Geriatr. 2022;100:104630. doi:10.1016/j.archger.2022.104630
Wastesson JW, Morin L, Tan ECK, Johnell K. An update on the clinical consequences of polypharmacy in older adults: a narrative review. Expert Opin Drug Saf. 2018;17(11):1125-1135. doi:10.1080/14740338.2018.1546841
Hein C, Forgues A, Piau A, Sommet A, Vellas B, Nourhashémi F. Impact of polypharmacy on occurrence of delirium in elderly emergency patients. J Am Med Dir Assoc. 2014;15(11):847-851. doi:10.1016/j.jamda.2014.08.012
Rosen T, Connors S, Clark S, Halpern A, Clark S. Assessment and management of delirium in older adults in the emergency department: literature review to inform development of a novel clinical protocol. Adv Emerg Nurs J. 2015;37(3):190-201. doi:10.1097/TME.0000000000000075
American Geriatrics Society Beers Criteria® Update Expert Panel. American Geriatrics Society 2023 updated AGS Beers Criteria® for potentially inappropriate medication use in older adults. J Am Geriatr Soc. 2023;71(7):2052-2081. doi:10.1111/jgs.18372
O'Mahony D, Cherubini A, Guiteras AR, Denkinger M, Beuscart JB, Onder G, et al. STOPP/START criteria for potentially inappropriate prescribing in older people: version 3. Eur Geriatr Med. 2023;14(4):625-632. doi:10.1007/s41999-023-00777-y
Hoel RW, Hoel DG. Polypharmacy management in older patients. Mayo Clin Proc. 2021;96(1):231-242. doi:10.1016/j.mayocp.2020.07.026
Shenvi CL, Platts-Mills TF. Managing the elderly emergency department patient. Ann Emerg Med. 2019;73(4):391-397. doi:10.1016/j.annemergmed.2018.09.004
Limpawattana P, Phungoen P, Mitsungnern T, Phunmanee A. Atypical presentations of older adults at the emergency department and associated factors. Arch Gerontol Geriatr. 2016;64:11-15. doi:10.1016/j.archger.2015.11.001
Merel SE, Paauw DS. Common drug side effects and drug-drug interactions in elderly adults in primary care. J Am Geriatr Soc. 2017;65(7):1578-1585. doi:10.1111/jgs.14870
Hohl CM, Dankoff J, Colacone A, Afilalo M. Polypharmacy, adverse drug-related events, and potential adverse drug interactions in elderly patients presenting to an emergency department. Ann Emerg Med. 2001;38(6):666-671. doi:10.1067/mem.2001.119456
Skains RM, Hayes JM, Selman K, Zhang Y, Thatphet P, Toda K, et al. Emergency department programs to support medication safety in older adults: a systematic review and meta-analysis. JAMA Netw Open. 2025;8(3):e250814. doi:10.1001/jamanetworkopen.2025.0814
