Acil Serviste Ajite Hastaya Yaklaşım ve Yönetim: Olgu Temelli Bir Değerlendirme
Özet
Acil serviste ajitasyon, yalnızca davranışsal bir kriz değil; tıbbi, toksikolojik ve psikiyatrik nedenlerin ortak bir dışavurumu olabilen, hızlı ve yapılandırılmış değerlendirme gerektiren bir klinik durumdur. Bu bölümde, daha önce bilinen psikiyatrik tanısı olmayan bir erişkin hastada ajitasyonla başlayan başvurunun, sistematik acil yaklaşım sonucunda bipolar bozukluk kapsamında ilk manik atak ile ilişkilendirildiği bir olgu sunulmuştur. Olgu üzerinden güvenlik önlemleri, çevresel düzenleme, sözel de-eskalasyon, kısa tıbbi değerlendirme ve psikiyatrik ayırıcı tanı süreci adım adım ele alınmıştır. Tartışma bölümünde ajitasyonun nonspesifik doğası, tanısal belirsizlikte organik nedenlerin dışlanmasının önemi, mani lehine klinik örüntünün tanınması ve diğer psikiyatrik tablolarla ayırıcı tanı ilkeleri vurgulanmıştır. Ayrıca, acil serviste farmakolojik yaklaşımın temel amacı olarak aşırı sedasyon değil, güvenli değerlendirmeyi mümkün kılacak ölçüde yatıştırma yaklaşımı öne çıkarılmıştır. Sonuç olarak acil serviste ajitasyon yönetimi; güvenlik, etiyoloji odaklı değerlendirme ve uygun bakım düzeyine zamanında yönlendirmeyi birleştiren bütüncül bir klinik yaklaşım gerektirir.
Referanslar
Curry A, Malas N, Mroczkowski M, et al. Updates in the Assessment and Management of Agitation. Focus (Madison). 2023 Jan;21(1):35–45. Available from: https://psychiatryonline.org/doi/10.1176/appi.focus.20220064
Thiessen MEW, Godwin SA, Hatten BW, et al.Clinical Policy: Critical Issues in the Evaluation and Management of Adult Out-of-Hospital or Emergency Department Patients Presenting With Severe Agitation. Ann Emerg Med. 2024 Jan;83(1):e1–30. Available from: https://linkinghub.elsevier.com/retrieve/pii/S0196064423012283
Roppolo LP, Morris DW, Khan F, et al. Improving the management of acutely agitated patients in the emergency department through implementation of Project BETA (Best Practices in the Evaluation and Treatment of Agitation). JACEP Open. 2020 Oct;1(5):898–907. Available from: https://linkinghub.elsevier.com/retrieve/pii/S268811522400609X
National Institute for Health and Care Excellence (NICE), Violence and aggression: short-term management in mental health, health and community settings. 2015.
Simon EL, Smalley CM, Muir M, et al. Agitation Management in the Emergency Department with Physical Restraints: Where Do These Patients End Up? West J Emerg Med. 2023 May 5;24(3):454–60. Available from: http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/37278796
Şahingöz, M., Kendirli, K., Yılmaz, et al. Bir üniversite hastanesindeki psikiyatrik aciller. Selçuk Tıp Derg. 2014;30(4):153–4.
Sharma NP, Huecker MR. Agitation. In Treasure Island (FL): StatPearls Publishing; 2024.
Gartenberg A, Levine K, Petrie A. Emergency department management of acute agitation in the reproductive age female and pregnancy. World J Emerg Med. 2024;15(2):83. Available from: http://wjem.com.cn/EN/10.5847/wjem.j.1920-8642.2024.011
Donovan AL, Vyas CM, Petriceks A, et al. Agitation and an Altered Mental Status in the Emergency Department. Prim Care Companion CNS Disord. 2022 Dec 8;24(6). Available from: https://www.psychiatrist.com/pcc/agitation-altered-mental-status-emergency-department-differential-diagnosis-evaluation-treatment
Oliva, V., Fico, G., De Prisco, et al.Bipolar disorders: an update on critical aspects. Lancet Reg Heal. 2025;48.
Keramatian K, Chithra NK, Yatham LN. The CANMAT and ISBD Guidelines for the Treatment of Bipolar Disorder: Summary and a 2023 Update of Evidence. Focus (Madison). 2023 Oct;21(4):344–53. Available from: https://psychiatryonline.org/doi/10.1176/appi.focus.20230009
Nierenberg AA, Agustini B, Köhler-Forsberg, et al. Diagnosis and Treatment of Bipolar Disorder. JAMA. 2023 Oct 10;330(14):1370. Available from: https://jamanetwork.com/journals/jama/fullarticle/2810502
Bayes A, Parker G, Paris J. Differential Diagnosis of Bipolar II Disorder and Borderline Personality Disorder. Curr Psychiatry Rep. 2019 Dec 20;21(12):125. Available from: https://link.springer.com/10.1007/s11920-019-1120-2
Zimmerman M, Balling C, Chelminski I, et al. Patients with borderline personality disorder and bipolar disorder: a descriptive and comparative study. Psychol Med. 2021 Jul 17;51(9):1479–90. Available from: https://www.cambridge.org/core/product/identifier/S0033291720000215/type/journal_article
Kendall, T., Morriss, R., Mayo-Wilson, E., et al. Assessment and management of bipolar disorder: summary of updated NICE guidance. BMJ. 2014;349.
