Psikotrop İlaçlara Bağlı Gelişen Laringeal Distoni: Acil Şartlarında Yönetimi
Özet
Distoniler istem dışı, güçlü kas kontraksiyonları yoluyla ortaya çıkan klinik tablolardır. Sıklıkla ilaç tedavisine bağlı gelişen akut distonilerle karşılaşmaktayız. Farklı ilaç gruplarıyla distoni gelişimi tanımlanmış olsa da antipsikotik tedavi özellikle tipik(konvansiyonel) antipsikotik kullanımına sekonder gelişen akut distoniler başı çekmektedir. Distoni, tedavinin erken evrelerinde ortaya çıkan bir yan etkidir. Dopamin antagonizması distoni oluşumunda temel mekanizmadır. Antikolinerjik tedavilerle kısa sürede ve etkin şekilde tedavi edilebilir. Larinks bölgesindeki kasların istemsiz kasılmasıyla ortaya çıkan akut laringeal distoni ise nadir görülen ancak ölümcül sonuçlara yol açabilen bir durumdur. Akut laringeal distonide antikolinerjik tedaviyle hızlı müdahale önemlidir. Hastanın kullandığı tedaviler sorgulanarak klinisyen tarafından düşünülmediği takdirde bu tanı kolaylıkla atlanabilir. Müdahalenin gecikmesi halinde ek invazif girişim zorunluluğu, yoğun bakım ihtiyacı hatta ölümle sonuçlanabilir. Bu sebeple akut laringeal distoninin klinisyenler tarafından tanınması önem taşımaktadır. Etki mekanizması dopamin antagonizması olan bir tedaviye başlarken hastanın olası distonik reaksiyonlar ve bu durumda gereken tedaviler açısından bilgilendirilmesi gereklidir.
Referanslar
Stahl SM. Stahl's Essential Psychopharmacology Neuroscientific Basis and Practical Applications 5th Edition. Cambridge: Cambridge University Press; 2021.
Ibn Auf A, Mohammed MA, Wahhas H. A Case Report of Recurrent Acute Laryngeal Dystonia With Different Novel Antipsychotics: Aripiprazole and Olanzapine. Cureus. 2024;16(1): e52001. DOI 10.7759/cureus.52001
Mellacheruvu S, Norton JW, Schweinfurth J. Atypical antipsychotic drug-induced acute laringial dystonia: 2 Case Reports. Journal of Clinical Psychopharmacology. 2007;27(2):206-207. DOI: 10.1097/01.jcp.0000248619.57412.6f
Christodoulou C, Kalaitzi C. Antipsychotic drug-induced acute laryngeal dystonia: two case reports and a mini review. Journal of Psychopharmacology. 2005; 19:307–311. DOI: 10.1177/0269881105051543
Kısa C, Aydemir Ç, Göka E. Antipsikotik kullanımına bağlı ağız ve yüz bölgesinde gelişen distoni ile ilgili temporomandibuler eklem çıkığı: bir olgu sunumu. Klinik Psikiyatri Dergisi. 2007; 10: 102-105.
Harten PN, Hoek HW, Kahn RS. Acute dystonia induced by drug treatment. BMJ. 1999; 319:623–626. DOI: 10.1136/bmj.319.7210.623
Alkan H, Bekki G, Kısa C et al. Paliperidon Kullanımına Bağlı Gelişen Laringeal Distoni: Bir Vak’a Takdimi. New/Yeni Symposium Journal .2011; 49 (3): 173-175.
O’Neill JR, Stephenson C. Antipsychotic-Induced Laryngeal Dystonia. Psychopharmacology Bulletin. 2022;52(1):61–67. doi: 10.64719/pb.4428
Taylor DM, Barnes TRE, Young AH. The Maudsley Prescribing Guidelines in Psychiatry, 15th Edition. Wiley-Blackwell;2025
Geethu C, James J, Thomas JE et al. Trifluoperazine Induced Dystonia-A Rare Case Report. World Journal of Pharmaceutical Research. 2016; 5(8): 1389-1392 DOI: 10.20959/wjpr20168-6730
