Mide ve Bağırsak Hastalıkları
Özet
Mide ve bağırsak hastalıkları; çevresel, beslenmeye bağlı, fizyolojik ve fizyopatolojik faktörlerin etkisiyle evcil hayvanlarda önemli morbidite ve mortaliteye neden olan klinik tablolar arasında yer almaktadır. Bu bölümde özellikle ruminantlarda görülen yabancı cisim hastalığı ve buna bağlı travmatik retikuloperitonitis olguları ile kedi ve köpeklerde gastrointestinal yabancı cisimler ayrıntılı olarak incelenmiştir. Ayrıca köpeklerde Gastrik Dilatasyon ve Volvulus (GDV) ile ruminantlarda abomasum deplasmanları gibi acil müdahale gerektiren durumların etiyopatogenezi, klinik bulguları, tanı yöntemleri ve cerrahi sağaltım seçenekleri ele alınmıştır. Erken tanı ve uygun cerrahi müdahale, komplikasyonların önlenmesi ve prognozun iyileştirilmesi açısından kritik öneme sahiptir.
Referanslar
Hussain T, Kumar A, Bansal BK, Singh ST. Retention time of magnets in reticulo-rumen of cattle and buffaloes for prophylaxis of foreign body syndrome. Journal of Entomology and Zoology Studies. 2017;5(6):1464–1466.
Aref NM, Abdel-Hakim MAH. Clinical and diagnostic methods for evaluation of sharp foreign body syndrome in buffaloes. Veterinary World. 2013;6:586–591.
Samsar E, Akın F. Veteriner Genel Cerrahi. Malatya: Medipres Matbaacılık Yayıncılık Ltd Şti; 2006.
Görgül OS, Yavru N, Atalan G, et al. Veteriner Özel Cerrahi. Malatya: Medipres Matbaacılık Yayıncılık Ltd Şti; 2012.
Braun U, Gerspach C, Warislohner S, Nuss K, Ohlerth S. Ultrasonographic and radiographic findings in 503 cattle with traumatic reticuloperitonitis. Research in Veterinary Science. 2018;119:154–161.
Anteplioğlu H, Samsar E, Akın F. Veteriner Özel Şirurji. 2. Baskı. Ankara: Ankara Üniversitesi Veteriner Fakültesi Yayınları Ders Kitabı No: 406; 1990.
Semieka MA. Radiography of unusual foreign body in ruminants. Veterinary World. 2010;3(10):473–475.
Gül Y. Retikuloperitonitis travmatikanın tanı, ayırıcı tanı ve tedavisindeki son gelişmeler. Fırat Üniversitesi Sağlık Bilimleri Veteriner Dergisi. 2017;31(1):59–66.
Gönenci R, Yıldırım M. İskenderun mezbahasına getirilen sığırların rumen ve retikulumlarında karşılaşılan yabancı cisimler ve oluşturdukları komplikasyonlar. Yüzüncü Yıl Üniversitesi Veteriner Fakültesi Dergisi. 2008;19(2):31–36.
Yücel R. Veteriner Özel Cerrahi. Kocaeli: Pethask Veteriner Hekimliği Yayınları; 1992.
Altuğ ME, İşler CT, Yurtal Z. Ruminantlarda ön mide ve vagal indigesyonların operatif tedavileri. Turkiye Klinikleri J Vet Sci. 2014;5(3):100–106.
Aslanbey D, Candaş A. Veteriner Özel Operasyon. Ankara: Demircan Yayınevi; 1987.
Erol H, Atalan G, Alpman U, Yönez MK, Onmaz AC. Köpeklerde yabancı cisme (kulak küpesi) bağlı mekanik ileus’un operatif sağaltımı: 6 olgu. Erciyes Üniversitesi Veteriner Fakültesi Dergisi. 2019;16(2):92–97.
Hayes G. Gastrointestinal foreign bodies in dogs and cats: a retrospective study of 208 cases. Journal of Small Animal Practice. 2009;50(11):576–583. doi:10.1111/j.1748-5827.2009.00783.x
Albernaz VGP, Conceição RT, Eising TC, Fabris IA, Mamprim MJ, Rahal SC. Partial obstruction of the small intestine by a trichobezoar in a dog. Acta Scientiae Veterinariae. 2017;45(Suppl 1):210.
Banu SA, Khan S, Ajith P, et al. Surgical management of intestinal foreign body obstruction in a dog. Indian Veterinary Journal. 2021;98(5):29–31.
Kamal T, Purohit S, Nema A, Pandey RP, Kumar G. Comparative radiographic and ultrasonographic evaluation and surgical management of gastrointestinal disorders in canines. Journal of Animal Research. 2024;14(1):15–27. doi:10.30954/2277-940X.01.2024.3
Belandria GA, Pavletic MM, Boulay JP, Penninck DG, Schwarz LA. Gastropexy with an automatic stapling instrument for the treatment of gastric dilatation and volvulus in 20 dogs. Canadian Veterinary Journal. 2009;50(7):733–740.
David S, Van Goethem B, Rubio-Guzman A, De Rooster H. Profylactische gastropexie bij de hond: een overzicht van de chirurgische technieken. Vlaams Diergeneeskundig Tijdschrift. 2012;81:174–183.
Verschoof J. Beziehung zwischen bestimmten labordiagnostischen Parametern, Komplikationen und der Mortalitätsrate bei Hunden mit Torsio ventriculi. Giessen: VVB Laufersweiler Verlag; 2013.
Lhuillery E, Velay L, Libermann S, et al. Outcomes of dogs undergoing surgery for gastric dilatation-volvulus after rapid versus prolonged medical stabilization. Veterinary Surgery. 2022;51(5):843–852.
Bhatia AS, Tank PH, Karle AS, Vedpathak HS, Dhami MA. Gastric dilation and volvulus syndrome in dog. Veterinary World. 2010;3(12):554–557.
O’Neill DG, Case J, Boag AK, et al. Gastric dilation-volvulus in dogs attending UK emergency-care veterinary practices: prevalence, risk factors and survival. Journal of Small Animal Practice. 2017;58(11):629–638. doi:10.1111/jsap.12723
Hammer M, Grand JG. Gastric dilatation and volvulus in a 5-month-old Bernese Mountain dog. Canadian Veterinary Journal. 2019;60(6):587–590.
Oliveira JE, Gouveia TC, Prado TD, Treichel TLE. Gastric dilatation-volvulus syndrome in dogs. Enciclopédia Biosfera. 2020;17(34):243–257. doi:10.18677/EnciBio_2020D19
Monnet E. Gastric dilatation-volvulus syndrome in dogs. Veterinary Clinics of North America: Small Animal Practice. 2003;33(5):987–1005. doi:10.1016/S0195-5616(03)00059-7
Durmuş AS, Ünsaldı E. Sığırlarda abomasum deplasmanı ve operatif sağaltımı. Fırat Üniversitesi Doğu Anadolu Bölgesi Araştırmaları Dergisi. 2004;2(3):155–159.
Raizman EA, Santos JEP, Thurmond M. The effect of left displacement of abomasum corrected by toggle-pin suture on lactation, reproduction, and health of Holstein dairy cows. Journal of Dairy Science. 2002;85(5):1157–1164. doi:10.3168/jds.S0022-0302(02)74178-7
Temizsoylu MD, Avki S, Yiğitarslan K. İneklerde sola abomasum deplasmanının laparoskopik cerrahi ile sağaltımı. Kafkas Üniversitesi Veteriner Fakültesi Dergisi. 2010;16(2):217–224. doi:10.9775/kvfd.2009.543
Aksoy G. Abomasum deplasmanı ve torsiyonu. Turkiye Klinikleri J Vet Sci. 2014;5(3):57–60.
Erden B, Akgül MB, Kılıç S. Sığırlarda abomasum deplasmanlarının klinik özellikleri ve tedavi yaklaşımları. In: Gülaydın Ö, Yeşilyurt M, Yıldırım O, eds. Veteriner Hekimlikte Temel ve Klinik Çalışmalar-II. Ankara: Özgür Yayınları; 2025. doi:10.58830/ozgur.pub919.c3850
Ok M. Süt sığırlarında abomasum deplasmanının teşhisi ve karıştığı hastalıklar. In: Temizsoylu MD, ed. Süt Sığırlarında Abomasum Deplasmanları ve Cerrahi Tedavi Alternatifleri. Ankara: Türkiye Klinikleri; 2018. p.10–16.
Aksoy G, Hayat A, Biricik HS. Sığırlarda sol taraflı abomasum deplasmanının Grymer Sterner yöntemi ile tedavisi. Fırat Üniversitesi Sağlık Bilimleri Veteriner Dergisi. 2009;23(2):123–127.
Çeçen G. Sola abomasum deplasmanının tedavisinde laparatomik yöntemler. In: Temizsoylu MD, ed. Süt Sığırlarında Abomasum Deplasmanları ve Cerrahi Tedavi Alternatifleri. Ankara: Türkiye Klinikleri; 2018. p.20–26.
Newman KD, Harvey D, Roy JP. Minimally invasive field abomasopexy techniques for correction and fixation of left displacement of the abomasum in dairy cows. Veterinary Clinics of North America: Food Animal Practice. 2008;24(2):359–382. doi:10.1016/j.cfa.2008.02.014
Parlak K, Arıcan M. Sığırlarda abomasumun sağ ve sol deplasmanı ve operasyon sonuçları: retrospektif çalışma (73 olgu). Dicle Üniversitesi Veteriner Fakültesi Dergisi. 2016;2(9):106–111.
Yiğitarslan K, Özmen A, Avki S. Sola abomasum deplasmanında modifiye perkutan paramedian abomasopeksi: saha şartlarına uygun güvenilir bir cerrahi teknik. Türkiye Klinikleri J Vet Sci. 2016;7(1):9–14.
Braun U, Gerspach C, Scheiwiller R, Hilbe M, Nuss K. Paralytic ileus in 57 cows: symptoms, diagnosis and treatment. Acta Veterinaria Scandinavica. 2025;67(1):32. doi:10.1186/s13028-025-00817-6
Pradhan MS, Waghaye UG, Jadhave SG. Paralytic ileus in a cattle. Veterinary World. 2008;1(6):180.
Civelek T, Başer DF. Sığırlarda abdominal dilatasyona neden olan hastalıklar. Turkiye Klinikleri J Vet Sci Intern Med – Special Topics. 2015;1(2):49–50.
Köm M, Karapınar T, Baydar E. Bir köpekteki bağırsak invaginasyonu ve ultrasonografik tanısı. Fırat Üniversitesi Sağlık Bilimleri Veteriner Dergisi. 2009;23(1):57–60.
Gagnon D, Brisson B. Predisposing factors for colonic torsion/volvulus in dogs: a retrospective study of six cases (1992–2010). Journal of the American Animal Hospital Association. 2013;49(3):169–174. doi:10.5326/JAAHA-MS-5829
Singh J, Mago GS, Kaur J. Acute intestinal volvulus in a dog. Journal of Entomology and Zoology Studies. 2020;8(2):1764–1766.
Elina R, Björkenheim P, Laitinen M. Radiographic and ultrasonographic findings in three surgically confirmed cases of small intestinal ischemia related to mesenteric volvulus or intestinal torsion in dogs. Open Journal of Veterinary Medicine. 2017;7(9):99–110.
Cairó J, Font J, Gorraiz J, Martin N, Pons C. Intestinal volvulus in dogs: a study of four clinical cases. Journal of Small Animal Practice. 1999;40(3):136–140.
LaFond E, Kiefer K. Intestinal volvulus. In: Aronson LR, ed. Small Animal Surgical Emergencies. 2nd ed. Hoboken, NJ: John Wiley & Sons; 2022.
Aksoy Ö, Aydın U, Yıldız U. Kedi ve köpeklerde megakolon ve cerrahi sağaltımı. In: Gökçe AP, ed. Kedi ve Köpeklerde Gastrointestinal Hastalıklar. 1. Baskı. Ankara: Türkiye Klinikleri; 2021. p.76–79.
Munif MR, Safawat MS. Clinical diagnosis and surgical management of chronic megacolon in a kitten. Journal of Research in Veterinary Sciences. 2024;2(1):21.
Abedi G, Asghari A, Alizadeh R, Shayan N. Colon surgical stabilization on psoas muscles for treatment of megacolon in dog. Global Veterinaria. 2012;9(2):232–236.
Nemeth T, Solymosi N, Balka G. Long-term results of subtotal colectomy for acquired hypertrophic megacolon in eight dogs. Journal of Small Animal Practice. 2008;49(12):618–624.
Barnes DC. Subtotal colectomy by rectal pull-through for treatment of idiopathic megacolon in two cats. Canadian Veterinary Journal. 2012;53(7):780.
Aslanbey D. Veteriner Genel Operasyon Bilgisi. Ankara: Medipres; 2022.
Tobias KM. Küçük Hayvan Yumuşak Doku Cerrahisi. Ankara: Medipress Yayıncılık Ltd Şti; 2016.
Arıcan M. Sığır Cerrahi Atlası. Konya: Damla Ofset A.Ş.; 2017.
Arıcan M. Veteriner Genel Radyoloji ve Kedi, Köpek için Tanısal Radyografi Atlası. Konya: Bahçıvanlar Basım Sanayi A.Ş.; 2011.
Foreign body obstruction. PetKare Clinic. Available from: https://petkareclinic.com/foreign-body-obstruction/. Accessed December 21, 2025.
Gastric dilatation-volvulus (GDV). Central Veterinary Emergency. Available from: https://www.centralvetemergency.com/GastricDilatationVolvulus-GDV.aspx. Accessed December 21, 2025.
