Diş Bozuklukları ve Hastalıkları
Özet
Hayvanlarda diş bozuklukları ve diş hastalıkları hem evcil hem de çiftlik hayvanlarında sık karşılaşılan ve genel sağlığı önemli ölçüde etkileyen problemlerdir. Bu bozukluklar; konjenital anomaliler, travmatik lezyonlar, enfeksiyöz hastalıklar, periodontal hastalıklar ve beslenme kaynaklı sorunlar gibi çeşitli etiyolojik faktörlere bağlı olarak gelişebilir. Diş ve ağız sağlığındaki bozukluklar; ağrı, beslenme güçlüğü, kilo kaybı, performans düşüklüğü ve sistemik enfeksiyonlara zemin hazırlayarak hayvan refahını ve verimliliğini olumsuz etkileyebilir. Bu bölümde, hayvan türlerine göre sık görülen diş bozuklukları ve hastalıkları ele alınmıştır. Ayrıca koruyucu hekimlik uygulamaları ve düzenli ağız-diş kontrollerinin önemi vurgulanmıştır. Erken tanı ve uygun tedavi yöntemlerinin uygulanması hem hayvan refahının korunması hem de ekonomik kayıpların önlenmesi açısından büyük önem taşımaktadır.
Referanslar
Anteplioğlu H., Samsar E., Akın F. Veteriner Özel Şirurji. (2.baskı). Ankara: Ankara Üniversitesi Veteriner Fakültesi Yayınları; 1986.
Burcu OO, et al. A comparison of Er:YAG laser with photon-initiated photoacoustic streaming, Nd:YAG laser, and conventional irrigation on the eradication of root dentinal tubule infection by Enterococcus faecalis biofilms: a scanning electron microscopy study. Scanning. 2017;2017:6215482. doi:10.1155/2017/6215482.
Cleveland Clinic. Tartar (Dental Calculus). Erişim adresi: https://my.clevelandclinic.org/health/diseases/25102-tartar
Hancock S, Schofield G, Zinn C. Healthy food, healthy teeth: a formative study to assess knowledge of foods for oral health in children and adults. Nutrients. 2022;14(14):2984. doi:10.3390/nu14142984.
Lin T-J, Lin Y-T, Lin Y-J, Tseng A-Y, Lin C-Y, Lo L-T, Chen T-Y, Chen S-L, Chen C-A, Li K-C, et al. Auxiliary diagnosis of dental calculus based on deep learning and image enhancement by bitewing radiographs. Bioengineering. 2024;11(7):675. doi:10.3390/bioengineering11070675.
Nie X, et al. Caging pyrophosphate structure blocks the cell wall synthesis to kill bacteria without detectable resistance. Chem Eng J. 2022;450:138373. doi:10.1016/j.cej.2022.138373
Olsén L, Brissman A, Wiman S, Eriksson F, Kaj C, Brunius Enlund K. Improved oral health and adaptation to treatment in dogs using manual or ultrasonic toothbrush or textile of nylon or microfiber for active dental home care. Animals. 2021;11(9):2481. doi:10.3390/ani11092481.
Pekcan Z. Diş Bozukluk ve Hastalıkları. Veteriner Özel Cerrahi içinde. Malatya: Medipres Yayıncılık; 2012.p.137-152.
Petz Park. How to Clean Tartar From Dogs' Teeth With... Erişim adresi: https://petzpark.com.au/blogs/petz-park-blog/how-to-clean-tartar-from-dogs-teeth-with
Radeerom T, Thongkorn K, Buddhachat K, Pradit W, Chomdej S, Siengdee P, et al. Investigation of the calculus microbiome in canines and felines using next-generation sequencing. Kafkas Univ Vet Fak Derg. 2018;24(4):589-598. doi:10.9775/kvfd.2018.19690.
Ralston Vet. Common Dental Problems. Erişim adresi: https://ralstonvet.com/wp-content/uploads/2018/06/Common-Dental-Problems.pdf
White DJ. Dental calculus: recent insights into occurrence, formation, prevention, removal and oral health effects of supragingival and subgingival deposits. Eur J Oral Sci. 1997;105(5 Pt 2):508-22. doi:10.1111/j.1600-0722.1997.tb00238.x
Wiggs RB, Lobprise HB. Periodontology. In: Wiggs RB, Lobprise HB, editors. Veterinary dentistry: principles and practice. Philadelphia (PA): Lippincott Raven Publishers; 1997. p. 186–231.
Yaghini J, Naghsh N, Attaei E, Birang R, Birang E. Root surface roughness after scaling and root planing with Er:YAG laser compared to hand and ultrasonic instruments by profilometry. J Dent. 2015;12:899–905.
