Kadınlara Yönelik Sosyal Hizmet Uygulamaları: Şönim Örneği
Özet
Sosyal hizmetin önemli çalışma alanlarından birisi olan kadına yönelik şiddet, ülkemizde giderek artış göstermektedir. Kadına yönelik şiddet, sadece bireye ait bir sorun olarak değil aynı zamanda toplumun önemli bir sosyal sorunu olarak değerlendirilmekte ve kabul edilmektedir. Bu durum da Türkiye’de şiddetin önlenmesi için sosyal politikaların geliştirilmesini akabinde şiddetle mücadele eden, şiddete maruz kalan bireylerin başvuru yapabildiği ve takiplerinin yapıldığı kuruluşların açılmasını zorunlu kılmıştır. Bu doğrultuda Türkiye’de bütün illerde Şiddet Önleme ve İzleme Merkezleri (ŞÖNİM) açılmıştır. Bu bağlamda bu bölümde öncelikle ŞÖNİM’in yapılanmasına değinilerek sonrasında sırasıyla, ŞÖNİM’in temel ilke ve çalışma esasları, ŞÖNİM’de sunulan hizmetler, ŞÖNİM’de hizmet sunulan kitle, ŞÖNİM’in hukuksal çerçevesi, ŞÖNİM’lerde sosyal hizmet müdahalesi başlıklarına yer verilmiş ve en son olarak da şiddet mağduru bir kadının ŞÖNİM’e başvurusu sonrasında sosyal hizmet müdahalesinin gerçekleştirildiği bir olgu değerlendirilmiştir.
Domestic violence, one of the key areas of social work, is on the rise in our country. Violence against women is not only considered a problem belonging to the individual but also recognised as a significant social problem for society. This situation has necessitated the development of social policies to prevent violence in Turkey, followed by the establishment of organisations that combat violence, to which individuals exposed to violence can apply and whose cases are followed up. In line with this, Violence Prevention and Monitoring Centres (ŞÖNİM) have been established in all provinces across Turkey. In this context, this section first addresses the structure of ŞÖNİM, followed by the following: the fundamental principles and working principles of ŞÖNİM, the services offered at ŞÖNİM, the target audience served by ŞÖNİM, the legal framework of ŞÖNİM, and social service intervention at ŞÖNİM. Finally, a case study is presented in which social service intervention was carried out following the application of a woman who was a victim of violence to ŞÖNİM.
Referanslar
6284 sayılı ailenin korunması ve kadına karşı şiddetin önlenmesine dair kanun. (2012). T.C. Resmî Gazete. https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2012/03/20120320-16.htm
Akyıldız, M. (2014). Kadına yönelik şiddetle mücadelede bir model olarak şiddet önleme ve izleme merkezi (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). İstanbul Üniversitesi.
Algan, T., & Alev, M. M. (2024). Şiddet önleme ve izleme merkezlerinde (ŞÖNİM) sosyal hizmet uygulamaları. H. Z. Kara (Ed.), Sosyal hizmet uzmanının uygulama kılavuzu: Bütüncül bir rehber (ss. 53–75). Eğitim Yayınevi.
Altıparmak, İ. B. (2015). Kadına yönelik aile içi şiddetle mücadelede bir sosyal politika örneği olarak ŞÖNİM’ler üzerine nitel bir araştırma: Ankara örneği (Yayımlanmamış doktora tezi). Abant İzzet Baysal Üniversitesi.
Aysu, C. A. (2020). Kadına yönelik erkek şiddetiyle mücadelede kurumlar: ŞÖNİM’ler ve kadın konukevleri (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi.
Baykara Acar, Y., & Acar, H. (2002). Sistem yaklaşımı, eko-sistem yaklaşımı ve sosyal hizmet. Toplum ve Sosyal Hizmet, 13(1), 29-35.
Birleşmiş Milletler. (1948). İnsan hakları evrensel beyannamesi.
https://www.ihd.org.tr/insan-haklari-evrensel-beyannames/
Birleşmiş Milletler. (1995). Pekin deklarasyonu ve eylem platformu: Dördüncü dünya kadın konferansı, Pekin, 4–15 Eylül 1995.
https://www.un.org/womenwatch/daw/beijing/platform/
Can, S. (2021). Şiddet önleme ve izleme merkezleri ile uygulamadaki eksiklikler. Dicle Üniversitesi Adalet Meslek Yüksekokulu Dicle Adalet Dergisi, 5(2), 74-114.
Dede, C. (2021). Suç mağduru kadınlara sosyal hizmet ekseninde sunulan psiko-sosyal rehabilitasyon hizmetlerinin değerlendirilmesi (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). Adnan Menderes Üniversitesi.
Duyan, V. (2016). Sosyal hizmet: Temelleri, yaklaşımları, müdahale yöntemleri. Sosyal Çalışma Yayınları.
Elliott, D. E., Bjelajac, P., Fallot, R. D., Markoff, L. S., & Reed, B. G. (2005). Trauma-informed or trauma-denied: Principles and implementation of trauma-informed services for women. Journal of Community Psychology, 33(4), 461-477. Doi: 10.1002/jcop.20063
Ganley, A. L. (1995). Understanding domestic violence. In C. Warshaw & A. L. Ganley (Eds.), Improving the healthcare response to domestic violence: A resource manual for health care providers (pp. 14–45). The Family Violence Prevention Fund.
Günsoy, B. (2024). Sosyal hizmet çalışanlarında suç korkusu: ŞÖNİM ve huzurevi karşılaştırılması (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). İstanbul Üniversitesi.
Herman, J. L. (1992). Trauma and recovery: The aftermath of violence-from domestic abuse to political terror. Basic Books.
Hornor, G. (2005). Domestic violence and children. Journal of Pediatric Health Care, 19(4), 206-212. Doi: 10.1016/j.pedhc.2005.02.002
International Federation of Social Workers. (2014). Global definition of the social work profession. https://www.ifsw.org/sosyal-hizmet-nedir/
Kadının Statüsü Genel Müdürlüğü. (2016). Kadına yönelik şiddetle mücadele ulusal eylem planı (2016–2020). T.C. Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı.
Kadushin, A., & Kadushin, G. (2019). Sosyal hizmet görüşme teknikleri (A. Karataş, Çev.). Nobel Akademik Yayıncılık.
Kumcağız, H., Aydın, İ. A., Talay, T., Gürkan, S., & Kinsiz, D. N. (2018). Samsun Şiddet Önleme ve İzleme Merkezi’ne başvuran şiddet mağduru kadınların başvuru durumları ve gereksinimleri. Manas Sosyal Araştırmalar Dergisi, 7(2), 401-414.
Reçber, B. (2018). Türkiye’de şiddet önleme ve izleme merkezleri etkin mi? Journal of Management and Economics Research, 16(4), 367-376. Doi: 10.11611/yead.477211
Sağlık, G. N. (2021). Sosyal hizmet ve sistem yaklaşımı (Yayımlanmamış makale). Karabük Üniversitesi.
Substance Abuse and Mental Health Services Administration. (2014). SAMHSA’s concept of trauma and guidance for a trauma-informed approach. U.S. Department of Health and Human Services.
https://ncsacw.samhsa.gov/userfiles/files/SAMHSA_Trauma.pdf
Şiddet Önleme ve İzleme Merkezleri Hakkında Yönetmelik. (2016).
https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2016/03/20160317-8.htm
Tekindal, M., Özlem, Ş. Ö., & Emre, M. (2018). Şiddet mağduru kadına yönelik sosyal hizmet müdahalesi: Ayşen ve Zehra vakası. Ufkun Ötesi Bilim Dergisi, 18(1), 45-58.
https://dergipark.org.tr/tr/pub/uobild/issue/42540/512716
Teater, B. (2015). Sosyal hizmet kuram ve yöntemleri: Uygulama için bir giriş (A. Karataş, Çev. Ed.). Nika Yayınevi.
Tuncay, T., & Erbay, E. (2006). Güç ve güçlendirme kavramları bağlamında sosyal hizmet uygulaması. Toplum ve Sosyal Hizmet, 17(1), 65-72.
https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/686565
Yalçın, M. (2023). Travma bilgisine dayalı yaklaşımın şiddete maruz bırakılan kadınlarla çalışmalarda kullanımı. Toplum ve Sosyal Hizmet, 34(2), 513-526. Doi: 10.33417/tsh.1086574
