Kadın Suçluluğu ve Sosyal Hizmet Uygulamaları
Özet
Bu bölüm, kadın suçluluğunu toplumsal cinsiyet eşitsizlikleri, yoksulluk, dışlanma ve yapısal dezavantajlar ekseninde ele alarak kadınların suça sürüklenme dinamiklerini analiz etmektedir. Tarihsel olarak erkek merkezli biçimde şekillenen ceza adalet sisteminde kadınların karşılaştığı özgün sorunlar ve feminist sosyal hizmet yaklaşımları doğrultusunda yeniden değerlendirilmektedir. Bölümde, kadın suçluluğuna yönelik sosyal hizmet uygulamaları mikro, mezzo ve makro düzeylerde incelenmekte; koruyucu, önleyici, tedavi edici ve rehabilite edici hizmetlerin bütüncül biçimde yapılandırılması tartışılmaktadır. Kadın danışma merkezleri, sığınaklar, denetimli serbestlik uygulamaları, grup temelli çalışmalar ve toplum temelli modeller, kadınların güçlenmesini ve topluma yeniden entegrasyonunu destekleyen önemli sosyal hizmet mekanizmaları olarak ele alınmıştır. Sonuç olarak, toplumsal cinsiyet duyarlılığına dayalı, hak temelli ve bütüncül sosyal hizmet yaklaşımlarının kadın suçluluğunun önlenmesi ve rehabilitasyonunda dönüştürücü bir rol üstlendiği vurgulanmaktadır.
This chapter analyzes female criminality within the context of gender inequalities, poverty, social exclusion, and structural disadvantages, exploring the dynamics that lead women into conflict with the law. The unique challenges faced by women in a historically male-centered criminal justice system are re-examined through the lenses of feminist social work. The chapter discusses social work interventions addressing women’s criminality at the micro, mezzo, and macro levels, emphasizing the need for an integrated framework that combines preventive, protective, therapeutic, and rehabilitative approaches. Women’s counseling centers, shelters, probation programs, group-based interventions, and community-oriented models are explored as key social service mechanisms that foster women’s empowerment and social reintegration. Ultimately, the chapter highlights the transformative role of gender-sensitive, rights-based, and holistic social work approaches in both preventing female criminality and supporting rehabilitation.
Referanslar
Akgün, R. (2017). Adam Öldürme Suçundan Cezaevine Giren Kadınları Suça Götüren Nedenler ve Cezaevi Sürecinin İncelenmesi. (Doktora Tezi). Ankara Üniversitesi, Ankara.
Akgün, R. (2018). Grup çalışmasının kadın hükümlülerin sosyal sorun çözme becerilerine etkisi. Social Mentality And Researcher Thinkers Journal, 4(9), 129-137.
Akgün, R. (2020). Cezaevi sosyal hizmeti. D. Elitez ve B. Gönültaş (Ed.), Adli sosyal hizmet: Yaklaşım ve müdahale (3. basım, s. 377-386). Nobel Akademik Yayıncılık
All Party Parliamentary Group on Women in the Penal System. (2016). Is this the end of women’s centres?. Howard League for Penal Reform. https://howardleague.org/publications/is-this-the-end-of-womens-centres/
Buz, S., & Ayyıldız, A. A. (2019). Sosyal hizmette toplum merkezleri. Toplum ve Sosyal Hizmet, 30(1), 187-212. https://doi.org/10.33417/tsh.516802
Carlen, P., & Worrall, A. (2013). Analysing women's imprisonment (1st digital ed.). Willan. https://doi.org/10.4324/9781843924210
Cawthorn, A. (2025). Social work in criminal justice: Rehabilitation and reintegration. Indiana Wesleyan University. https://www.indwes.edu/articles/2025/08/social-work-in-criminal-justice
Chesney-Lind, M. (2006). Patriarchy, crime, and justice: Feminist criminology in an era of backlash. Feminist criminology, 1(1), 6-26.
Chesney-Lind, M., & Pasko, L. (2013). The female offender: Girls, women, and crime. Sage Publications.
Ceza İnfaz Sisteminde Sivil Toplum Derneği. (2025). Hapishane istatistikleri. Ceza İnfaz Sisteminde Sivil Toplum Derneği. https://cisst.org.tr/hapishane-istatistikleri/
Cole, K. L., Sarlund-Heinrich, P., & Brown, L. S. (2007). Developing and assessing effectiveness of a time-limited therapy group for incarcerated women survivors of childhood sexual abuse. Journal of Trauma & Dissociation, 8(2), 97–121. https://doi.org/10.1300/J229v08n02_07
Corston, J. (2007). The Corston Report: A report by Baroness Jean Corston of a review of women with particular vulnerabilities in the criminal justice system. Home Office.
Çalışkan, A. (2022). Suça ilişkin makro veriler üzerinden kadın suçluluğunun analizi: Türkiye özelinde dönemsel tespitler. Dumlupınar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, (71), 144-167.
Çebi, M. (2023). Eski hükümlülerin istihdamı ve entegrasyonu kapsamında ABD ve Türkiye üzerine karşılaştırmalı bir analiz. [Uzmanlık tezi, T.C. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı Türkiye İş Kurumu Genel Müdürlüğü].
Dominelli, L. (2017). Feminist social work theory and practice. Palgrave Macmillan.
Duman, E. (2016). Türkiye’de kadın mahpus olmak. A. Algan ve M. Eren (Eds.). TCPS Kitaplığı Yayınları.
Duman, E., Doğan, D., & Akarsu, M. (2019). Türkiye’de kadın mahpus olmak (1st ed., A. Algan, M. Eren, & H. B. Demirbaş, Eds.). Ceza İnfaz Sisteminde Sivil Toplum Derneği.
Duyan, V. (2003). Sosyal hizmetin işlev ve rolleri. Toplum ve Sosyal Hizmet, 14(2), 1-22.
Efe, Ü. (2017). Hapishanelerde son durum ve insan hakları. T. Koç (Ed.), Türkiye’de mahpus olmak 2: Konferans kitabı içinde (s. 26-44). TCPS Kitaplığı. https://cisst.org.tr/wp-content/uploads/2025/07/turkiyede-mahpus-olmak-2-konferans-kitabi.pdf
Eskiçorapçı, E. (2022). Türkiye’de kadın suçluluğunun feminist sosyal hizmet bağlamında incelenmesi. IBAD Sosyal Bilimler Dergisi, (12), 1-16.
Fair, H., & Walmsley, R. (Nisan, 2024). World prison population list. Institute for Criminal Policy Research. https://www.prisonstudies.org/sites/default/files/resources/downloads/world_prison_population_list_14th_edition.pdf
Gönültaş, M. B. (2020). Adli sosyal hizmet: Adalet Mekanizmasındaki yeri ve önemi. D. Elitez ve B. Gönültaş (Ed.), Adli sosyal hizmet: yaklaşım ve müdahale içinde (3. basım, s. 2-12). Nobel Akademik Yayıncılık
Healey, K. M. (1999). Case management in the criminal justice system, National Institute of Justice, 2(2), 1-12.
İçağasıoğlu Çoban, A. ve Akgün, R. (2011). Ankara Kadın Kapalı Ceza İnfaz Kurumunda Kalan Kadın Hükümlülerin Psikososyal Durumlarının Saptanması ve Sosyal Desteklerinin Belirlenmesi. Toplum ve Sosyal Hizmet, 22(2).
İçli, T. (2007). Kriminoloji (7. baskı). Seçkin Yayınları.
İlbars, Z. (2007). Suç antropolojisi: Kadın ve suç. Antropoloji, (22), 1-13.
Johnson, H. (2004). Drugs and crime: A study of incarcerated female offenders. Australian Institute of Criminology Research and Public Policy Series. https://www.aic.gov.au/sites/default/files/2020-05/rpp063.pdf
Kadın Emeği ve İstihdamı Girişimi [KEİG] (2018). Kadın kooperatifleri kılavuzu. Kadın Emeği ve İstihdamı Girişimi Platformu Yayın Dizisi. https://www.keig.org/wp-content/uploads/2018/11/kooperatif_kilavuz_keigWeb.pdf
Karataş, K. (1996). Genç işsizliği: Ekonomik, toplumsal ve ruhsal sonuçları. Sosyal Hizmet Uzmanları Derneği Genel Merkezi, (13), 16-22. https://www.shuder.org/Resimler/7b73b1ce-8f74-4c10-97e1-7360d47aff5813-sosyal-hizmet-dergisi-sy-13-1996pdf.pdf
Karataş, Z. (2022). Adli sosyal hizmet müdahalesi: Yaklaşımlar ve yöntemler. D. Elitez ve B. Gönültaş (Ed.), Adli sosyal hizmet: Yaklaşım ve müdahale içinde, (4.baskı, s.284-301). Nobel Akademik Yayıncılık.
Kelebek, G. (2017). Sığınma Evinden Ayrılan Kadınların Sürdürülebilir Yaşamları. Akademia Sosyal Bilimler Dergisi, 3(3), 79-87
Kılıç, M. (2024). Ceza infaz kurumlarında anneleriyle yaşayan 0-6 yaş arası çocukların gelişimini etkileyen faktörler ve sosyal hizmet müdahalesi. Disiplinlerarası Çocuk Hakları Araştırmaları Dergisi, 4(1), 16-32.
Latessa, E., & Allen, H. E. (1982). Halfway houses and parole: A national assesment. Journal of Criminal Justice, 10(2), 153-163.
Martin, J. (2001). Social work direct practice with women prisoners. Australian Social Work, 54(2), 37-45.
Ministry of Justice UK. (2025, 30 Ocak). Statistics on women and the criminal justice system 2023. Ministry of Justice United Kingdom. https://www.gov.uk/government/statistics/women-and-the-criminal-justice-system-2023/statistics-on-women-and-the-criminal-justice-system-2023-html
Ögel, K., Koç, C., Aksoy, A., Basabak, A., & Evren, C. (2012). Sigara, alkol ve madde bağımlılığı tedavi programı (SAMBA). İstanbul: Yeniden Yayınları.
Österman, L., & Masson, I. (2016). Making restorative justice work for women who have offended: A restorative justice council research report. Restorative Justice Council. https://oro.open.ac.uk/84622/1/rjc_report_-_research_report_web.pdf
Özgürlük İçin Hukukçular Derneği. (2023, 23 Kasım). Kadın hapishaneleri ve siyasi kadın mahpuslar: Hak ihlalleri raporu. Özgürlük İçin Hukukçular Derneği. https://ozgurlukicinhukukcular.org/tr/detay/kadin-hapishaneleri-ve-siyasi-kadin-mahpuslar-hak-ihlalleri-raporu#
Peterson, J. R. (2025). Critical and feminist approaches to criminology. J. R. Peterson & T. VanderPyl (Ed.), Introduction to criminology: An equity lens içinde. Open Oregon Educational Resources. https://openoregon.pressbooks.pub/criminologyintro1e/
Pollack, S. (2004). Anti-oppressive social work practice with women in prison: Discursive reconstructions and alternative practices. British Journal of Social Work, 34(5), 693-707.
Sever, M. & Zengin, O. (2020). Suçun önlenmesinde sosyal hizmet mesleğinin rolü. D. Elitez ve B. Gönültaş (Ed.), Adli sosyal hizmet: Yaklaşım ve müdahale içinde (3. basım, s. 203-215). Nobel Akademik Yayıncılık.
Sağlam, Ö. (2025). Travma temelli terapide sosyal hizmet uzmanlarının rolü: Terapötik yeterliliklerin kuramsal ve etik açıdan incelenmesi. Türkiye Sağlık Bilimleri ve Araştırmaları Dergisi, 8(2), 1-10.
Salihoğlu, S., & Erdoğan, T. (2013). Prison as a reproduction field of femininity: A study on the women convicts of the open penal execution institution in Turkey. The Journal of Academic Social Science Studies, 6(3), 571-590.
Saruç, S. (2014). Türkiye’de kadın hükümlüler: Kadın hükümlülerin profili ve suçluluğa etki eden olguların analizi. Toplum ve Sosyal Hizmet, 25(1), 61-88.
Saygılı, S., & Aliustaoğlu, F. S. (2009). Şiddet içerikli suç işleyen kadın olguların değerlendirilmesi. Adli Tıp Dergisi, 23(1), 24-29.
Sivri, G. (2022, 18 Mayıs). Suç ve kadın I: Kişiliksizleştirilen “fail” kadınlar ve imdada yetişen feminist kriminoloji. 5Harfliler. https://www.5harfliler.com/suc-ve-kadin-i-kisiliksizlestirilen-fail-kadinlar-ve-imdada-yetisen-feminist-kriminoloji/
Soytürk, S. (2013). Hükümlü ve tutukluların sosyal hizmetlerinin değerlendirilmesi: Karaman M Tipi Kapalı-Açık Cezaevi örneği [Yüksek Lisans Tezi, Hacettepe Üniversitesi].
Tunç, M. (2013). Feminist grup çalışması: Temeli, kapsamı ve süreci. Toplum ve Sosyal Hizmet, 24(2), 209-230.
Türkiye İstatistik Kurumu. (2021, Kasım). Ceza infaz kurumu istatistikleri. Türkiye İstatistik Kurumu Haber Bülteni. https://data.tuik.gov.tr/Bulten/Index?p=Ceza-Infaz-Kurumu-Istatistikleri-2020-37202#:~:text=Ceza%20infaz%20kurumlar%C4%B1n%C4%B1n%2031%20Aral%C4%B1k,0'%C4%B1n%C4%B1%20ise%20kad%C4%B1nlar%20olu%C5%9Fturdu
Türkiye İstatistik Kurumu. (2025, 6 Mart). İstatistiklerle kadın, 2024. Türkiye İstatistik Kurumu Haber Bülteni. https://data.tuik.gov.tr/Bulten/Index?p=%C4%B0statistiklerle-Kad%C4%B1n-2024-54076&dil=1
United Nations Office on Drugs and Crime. (2008). Handbook for prison managers and policymakers on women and imprisonment. United Nations. https://digitallibrary.un.org/record/642000?ln=zh_CN
Ünlütürk Ulutaş, Ç. (2009). Yoksulluğun kadınlaşması ve görünmeyen emek. Çalışma ve Toplum, 2(21), 25-40.
Widra, E., & Kajstura, A. (2025, Eylül). States of women’s incarceration: The global context 2025. Prison Policy Initiative. https://www.prisonpolicy.org/global/women/2025.html#bargraph,
Women Against Violence Europe. (2023). WAVE country report 2023: The status and value of women’s specialist services in preventing and tackling gender-based violence against women. Women Against Violence Europe.
World Population. (2025, Eylül). Crime rate by country 2025. World Population Review. https://worldpopulationreview.com/country-rankings/crime-rate-by-country
Zaitzow, B. H. (2004). Pastel fascism: Reflections of social control techniques used with women in prison. Women's Studies Quarterly, 32(3/4), 33-48.
