Yeşil Rengin Maddeselliği ve Çağdaş Sanatta Aktör Madde Olarak Ortaya Çıkışı
Özet
Bu yazı, yeşil rengin maddeselliğine odaklanarak tarihsel süreçteki dönüşümünü ve barındırdığı çatışan anlamları inceler. Yeşil, bir yandan doğayı ve canlılığı simgelerken (vert gai), diğer yandan çürümeyi, zehirli atıkları, yabancı nesneleri ve hayaletleri (vert perdu) çağrıştıran güçlü bir ikilik barındırır. Elde edilmesi ve korunması zor olan yeşil rengin kısa tarihçesi, hangi pigmentlerden veya hangi renklerin karışımından elde edildiği, bunların maddesel özellikleri ele alındıktan sonra yeşil rengin ve yeşil ışığın doğa temsiliyeti anlamının ötesine geçen çeşitli anlamlarının izinde, özellikle çağdaş sanatta nasıl kullanıldığına odaklanılmıştır. Renklerin maddesel gücüne alan açan çağdaş sanatçıların işlerinde yeşil, aktör madde olarak ortaya çıkar. Yeşil renk doğa temsilinin ötesinde, yeni manzaralarda üreyen, tespit edilen, fiziksel veya kimyasal müdahale ile bir madde-olay olarak işler. Anlam ve maddesellik bakımından istikrarsız olan bu renk, insan merkezli olmayan bir dünya tahayyülüne geçiş sürecinde toksik yücelik, antroposen, Chthulucene, doğanın sentetik üretimi gibi kavramlarla gündeme gelir. Yazının amacı, yeşil rengin altında yatan maddeselliği esas alarak açılan yeni estetik deneyim alanını yeniden düşünmektir.
This essay examines the transformation of the color green throughout history and its conflicting meanings, focusing on its materiality. Green embodies a powerful duality: on the one hand, it symbolizes nature and vitality (vert gai), while on the other, it evokes decay, toxic waste, alien objects, and ghosts (vert perdu). After a brief history of the color green, which is difficult to obtain and maintain, and considering the pigments or color mixtures from which it is obtained and their material properties, the essay focuses on its various meanings beyond its representation of nature, particularly its use in contemporary art. In the works of contemporary artists who open up space for the material power of colors, green emerges as an actor, an agent, a material entity. Beyond its representation of nature, green functions as a material-event, reproduced and identified in new landscapes through physical or chemical intervention. This color, unstable in terms of meaning and materiality, comes to the forefront with concepts such as toxic sublimity, the Anthropocene, the Chthulucene, and the synthetic production of nature, in the process of transitioning to a non-anthropocentric worldview. The aim of this essay is to rethink the new field of aesthetic experience that opens up by focusing on the materiality underlying the color green.
Referanslar
Baker, K. (2005, 6 Haziran). As nature bleeds, Edward Burtynsky gets the big picture. Baker. https://www.sfgate.com/entertainment/article/As-nature-bleeds-Edward-Burtynsky-gets-the-big-2657123.php
Baker, U. (2014). Sanat ve Arzu (Açık, T. Ed.). İstanbul: İletişim Yayınları.
Bennett, J. (2010). Vibrant Matter: A Political Ecology of Things, Duke University Press Durham and London.
Birnbaum, D. (1998, Ekim). 1000 Words: Luc Tuymans. ArtForum. https://www.artforum.com/features/1000-words-luc-tuymans-201394/
Delamare, F., Guineau, B. (2012). Renkler ve Malzemeleri (O. Türkay, Çev.), İstanbul: Yapı Kredi Yayınları.
Edward Burtynsky. (t.y.). https://www.edwardburtynsky.com/projects/photographs/mine s adresinden erişilmiştir.
Finlay, V. (2007). Renkler, Boya Kutusunda Yolculuklar (K. Emiroğlu, Çev.), Ankara: Dost Kitabevi Yayınları.
Guggenheim Bilbao (t.y.). Healing the ecosystem. https://www.guggenheim-bilbao.eus/en/did-you-know/healing-the-ecosystem adresinden erişilmiştir.
Haraway D. J. (2016). Staying with the Trouble: Making Kin in the Chthulucene, Duke university Press, Durham and London.
Hauser, A. (1984). Sanatın Toplumsal Tarihi (Y. Gölönü, Çev.), İstanbul: Remzi Kitabevi.
Johannes, I. (1970). The Elemenets of Color (E. Van Hagen Trans.), Van Nostrand Reinhold Company:New York.
Mel Chin. (t.y.). Revival Field. https://melchin.org/oeuvre/revival-field/ adresinden erişilmiştir.
Morton, T. (2007). Ecology Without Nature, Harvard University Press: Massachusetts.
Normand, V. (2015). In the Planetarium: The Modern Museum on the Anthropocenic Stage: Art in the Antropocene Encounters Among Aesthetics, Politics, Environments and Epistemologies (Davis. H.i Turpin, J. Ed.). Open humanities Press. https://openhumanitiespress.org/books/download/Davis-Turpin_2015_Art-in-the-Anthropocene.pdf
Olafur Eliasson. (t.y.). Green river, 1998. https://olafureliasson.net/artwork/green-river-1998/ adresinden erişilmiştir.
Kandinsky, V. (2011). Sanatta Manevilik Üstüne (T. Turan Çev.), İstanbul: Haylaz Sanat.
Kastan, D. S., Farting, S. (2018). On Color, Yale University Press. New Haven and London.
Pastoureau, M. (2014). Green The History of a Color, (J. Gladding, Trans.). Princeton and Oxford: Princeton University Press.
Pauli, L. (2003). Manufactured Landscape, Ottawa: National Gallery of Canada in association with Yale University Press https://archive.org/details/manufacturedland0000paul/page/n5/ mode/2up
Peeples, J. (2011). Toxic Sublime: Imaging Contaminated Landscapes, Environmental Communication: A Journal of Nature and Culture, 5:4, 373-392, DOI: 10.1080/17524032.2011.616516
Pinault Collection.. (2016). Sigmar Polke. https://www.pinaultcollection.com/palazzograssi/media/dl/guid ina_polke_07_def.pdf
Ruskin, J. (2015). Sanat ve Hayat Üzerine (E. Bakdur, Çev.) İstanbul: Kafka Kitap.
Ünsal, M. (2025, Mayıs Haziran). Deney olarak malzeme. Ünsal. https://www.didemerbas.com/writings/Yeşil. (t.y.) Etimoloji Türkçe Sözlük. https://www.etimolojiturkce.com/arama/yeşil adresinden erişilmiştir.
Görsel 1. Claude Lorrain Landscape With Merchants, 1629, National Gallery of Art, Washington. https://www.nga.gov/artworks/41657-landscape-merchants
Görsel 2. John Constable, The Hay Wein, 1821, The National Gallery , London https://www.nationalgallery.org.uk/paintings/john-constable-the-hay-wain
Görsel 3. Camille Corot, Rocks in the Forest of Fontainebleau, 1860-65, National Gallery of Art, Washington. https://www.nga.gov/artworks/46585-rocks-forest-fontainebleau
Görsel 4. Luc Tuymans, Orchid, 2013, Collection M HKA, Antwerp.https://ensembles.org/items/9572
Görsel 5. Tabak, Beauvais bölgesi, 17. Yüzyıl, Ulusal Seramik Müzesi, Sevres. Renkler ve malzemeleri François Delamare ve Bernard Guineau, Yapı Kredi Yayınları, Çeviren Orçun Türkay, İstanbul, 2012. Sayfa 63.
Görsel 6. Edward Burtynsky, Mines #22, Kennecott Copper Mine, Bingham Valley, Utah 1983, Godard Gallery, Toronto. https://www.edwardburtynsky.com/projects/photographs/mines
Görsel 7. Olafur Eliasson, Green river, 1998, Bremen, Almanya. Fotoğraf: Helmut Wieben. https://olafureliasson.net/artwork/green-river-1998/
Görsel 8. Didem Erbaş, Yerin Altındaki Parıltılar, 2025, Toprak Parçasının Koptuğu An sergisinden, Sanatorium, İstanbul. Fotoğraf: Zeynep Fırat (sanatçının izniyle.)
