Kutsallıktan Plastik Özerkliğe: Batı Resim Sanatında Mavi Renginin Tarihsel Dönüşümü
Özet
Bu çalışma, mavi renginin Batı resim sanatındaki tarihsel dönüşümünü incelemektedir. Renklerin kültürel ve toplumsa bağlamlarda anlam kazandığı düşüncesinden hareketle, mavinin Orta Çağ’dan modern döneme uzanan serüveni ele alınmıştır. Orta Çağ’da Meryem figürü üzerinden kutsal bir değer kazanan mavi, Rönesans’ta mekânsal derinlik ve doğa temsiline katkı sağlamış, modern dönemde ise bağımsız bir plastik öge haline gelmiştir. Bu dönüşüm, rengin sabit bir anlam taşımadığını; tarihsel ve sanatsal bağlamlara göre yeniden üretildiğini göstermektedir.
This study examines the historical transformation of the color blue in Western painting. Blue gained sacred meaning in the Middle Ages, contributed to spatial depth in the Renaissance, and became an autonomous pictorial element in modern art. The study demonstrates that color does not carry a fixed meaning but is reshaped by historical and artistic contexts.
Referanslar
Arte, U. (2021). Umberto Arte ile sanat 2: Sanatçılar–resim incelemeleri–mitoloji (12. baskı). Destek Yayınları.
Arte, U. (2024). Umberto Arte ile sanat seti. Destek Yayınları.
Baynes, K. (2004). Toplumda sanat (2. baskı). Yapı Kredi Yayınları. Berger, J. (1989). Picasso’nun başarısı ve başarısızlığı. Metis Yayınları.
Eyüboğlu, İ. Z. (1998). Türk dilinin etimolojisi sözlüğü (1. baskı). Sosyal Yayınlar.
Farthing, S. (2013). Sanatın tüm öyküsü. Hayalperest Yayınevi. Florenski, P. (2024). Tersten perspektif. Metis Yayınları.
Gombrich, E. H. (1997). Sanatın öyküsü (16. baskı). Remzi Kitabevi Yayınları.
İpşiroğlu, N., & İpşiroğlu, M. (1993). Sanatta devrim (3. baskı). Remzi Kitabevi Yayınları.
İpşiroğlu, N., & İpşiroğlu, M. (2009). Oluşum süreci içinde sanatın tarihi (3. baskı). Hayalperest Yayınevi.
Lynton, N. (1991). Modern sanatın öyküsü (2. baskı). Remzi Kitabevi Yayınları.
Pastoureau, M. (2010). Mavi: Bir rengin tarihi (1. baskı). İmge Kitabevi.
Poggioli, R. (2024). Avangard sanat teorisi (1. baskı). İletişim Yayınları.
Read, H. (2017). Sanatın anlamı. Hayalperest Yayınevi. Shiner, L. (2022). Sanatın icadı. Ayrıntı Yayınları.
Turani, A. (1999). Dünya sanat tarihi (7. baskı). Remzi Kitabevi Yayınları.
Ziss, A. (2016). Estetik. Hayalperest Yayınevi. Süreli Yayınlar
Batur, E. (1999, Yaz). Klein mavisi: Bir simya formülü. P Sanat Dergisi, (14), 136–138.
Edgü, F. (1999, Yaz). Picasso’nun mavi yılları. P Sanat Dergisi, (14), 82.
Taylor, J. R. (1999, Yaz). Denizlerde mavi günler. P Sanat Dergisi, (14), 26–28
Görsel 1. Giotto, İsa’ya Ağıt / Lamentation, 1304–1306, Scrovegni Şapeli, Padova. Görsel kaynağı: Wikimedia Commons / Web Gallery of Art.
Görsel 2. Masaccio, Kutsal Üçlü / Holy Trinity, 1425–1426, Santa Maria Novella, Floransa. Görsel kaynağı: Santa Maria Novella resmi web sitesi.
Görsel 3. Gentile da Fabriano Atölyesi, Tahtta Meryem ve Çocuk İsa, İki Melekle / Enthroned Madonna and Child with Two Angels, yaklaşık 1410, Philbrook Museum of Art, Tulsa. Görsel kaynağı: Philbrook Museum of Art koleksiyon sayfası.
Görsel 4. Rogier van der Weyden, Çarmıhtan İndiriliş / The Descent from the Cross, 1435 civarı, Museo Nacional del Prado, Madrid. Görsel kaynağı: Museo Nacional del Prado koleksiyon sayfası.
Görsel 5. Raphael / Raffaello Sanzio, Çayırdaki Meryem / The Madonna of the Meadow, 1505–1506, Kunsthistorisches Museum, Viyana. Görsel kaynağı: Kunsthistorisches Museum koleksiyon sayfası.
Görsel 6. El Greco, Aziz Yuhanna’nın Vizyonu / The Vision of Saint John, 1608–1614, The Metropolitan Museum of Art, New York. Görsel kaynağı: The Metropolitan Museum of Art koleksiyon sayfası.
Görsel 7. Johannes Vermeer, Sütçü Kız / The Milkmaid, yaklaşık 1658–1660, Rijksmuseum, Amsterdam. Görsel kaynağı: Rijksmuseum resmi web sitesi.
Görsel 8. J. M. W. Turner, Kar Fırtınası: Liman Ağzındaki Buharlı Gemi / Snow Storm - Steam-Boat off a Harbour’s Mouth, 1842, Tate Britain, Londra. Görsel kaynağı: Tate koleksiyon sayfası.
Görsel 9. Claude Monet, Nilüferler / Water Lilies, 1906, The Art Institute of Chicago. Görsel kaynağı: The Art Institute of Chicago koleksiyon sayfası.
Görsel 10. Claude Monet, Belle-Île Kayalıkları, Port-Domois / Rocks at Belle-Isle, Port-Domois, 1886, Saint Louis Art Museum. Görsel kaynağı: Saint Louis Art Museum koleksiyon sayfası.
Görsel 11. Pablo Picasso, Otoportre / Autoportrait, 1901, Musée national Picasso-Paris. Görsel kaynağı: Musée national Picasso-Paris.
Görsel 12. Pablo Picasso, La Celestina / La Célestine, 1904, Musée national Picasso-Paris. Görsel kaynağı: Musée national Picasso-Paris.
Görsel 13. Henri Matisse, Mavi Nü II / Nu bleu II / Blue Nude II, 1952, Centre Pompidou, Paris. Görsel kaynağı: Centre Pompidou koleksiyon sayfası.
Görsel 14. Yves Klein, Mavi Venüs / Blue Venus, yaklaşık 1961, The Metropolitan Museum of Art, New York. Görsel kaynağı: The Metropolitan Museum of Art koleksiyon sayfası.
