Monokrom Mutlakiyet: Sarı Rengin Kozmik Enerji ve Entropi Arasındaki Diyalektiği
Özet
Bu çalışma, sarı rengin iki boyutlu plastik yüzeylerdeki monokrom egemenliğini, termodinamiğin ikinci yasası olan entropi ve kozmik enerji (negentropi) diyalektiği üzerinden disiplinlerarası bir yöntemle incelemektedir. Işığa ve fiziksel enerji üst sınırına en duyarlı pigment olan sarı, evrensel sanat tarihinde biçimin inşası ve çözülüşünün ontolojik savaş alanı olarak konumlanmaktadır. Çalışma kapsamında, sarının monokrom mutlakiyetinin çağlar ve medeniyetler arasında taban tabana zıt iki kutba ayrıldığı saptanmıştır. Batı modernitesinin nihilist krizinde (Goya, Munch, Gauguin, Rothko) sarı uzam; formu eriten, nesneyi un ufak eden tekinsiz ve katabolik bir hiçlik vakumu olarak kodlanmıştır. Buna karşın kadim Aborjin sanatı ile Doğu ve İslam kozmolojisinde (Sühreverdî, Kazasker Mustafa İzzet Efendi, Bulaki) aynı monokrom boşluk; kaotik karanlığı nizam altına alan, varlığı doğuran mutlak bir potansiyel enerji sahası ve anabolik yaratım matrisi olarak tezahür etmektedir.
This study examines the monochromatic dominance of the color yellow on two-dimensional plastic surfaces through an interdisciplinary approach based on the dialectic of entropy and cosmic energy (negentropy)—the second law of thermodynamics. As the pigment most sensitive to light and the upper limit of physical energy, yellow is positioned as the ontological battlefield of the construction and dissolution of form in the history of universal art. Within the scope of this study, it has been observed that the monochromatic absolutism of yellow splits into two diametrically opposed poles across eras and civilizations. In the nihilistic crisis of Western modernity (Goya, Munch, Gauguin, Rothko), the yellow void is encoded as an uncanny and catabolic vacuum of nothingness that dissolves form and reduces the object to dust. In contrast, in ancient Aboriginal art and in Eastern and Islamic cosmologies (Suhrawardi, Kazasker Mustafa Izzet Efendi, Bulaki), the same monochromatic void manifests as an absolute field of potential energy and an anabolic matrix of creation that brings order to chaotic darkness and gives birth to existence.
Referanslar
Aldoğan, A. (2023). Resim Sanatında Sarı Renk Örneği Üzerinden Rengin Anlamlarına Bakış. Sdü Art-E Güzel Sanatlar Fakültesi Sanat Dergisi, 16(32), 1006–1019. https://doi.org/10.21602/sduarte.1358112
Arslan, İ. (2014). Evrenin Sınırlarını Zorlamak: Hikmetü’l-İşrâk Ve Şerhlerinde Meşşâî Kozmoloji Eleştirisi. Nazariyat İslam Felsefe ve Bilim Tarihi Araştırmaları Dergisi, 1(1), 141–164. http: dx.doi.org/ 10.15808/Nazariyat.1.1.M0005
Avşar Karabaş, P., & Yıldız, G. (2016). Soyut Dışavurumculuk Akımı Kapsamında Renk Alanı Resimleriyle Mark Rothko.
International Journal of Cultural and Social Studies (IntJCSS), 2(2), 351–364.
Brijer, C. (t.y.). Sublime Suffering: Inquisitorial Penance İn Goya’s El Perro And Saturno Devorando A Su Hijo. Amsterdam Üniversitesi.
Çelebi, E. (2021). Mevlânâ’da Zıtlık Ontolojisi: Varlık Ve Yokluk Üzerine Bir Değerlendirme. İnönü Üniversitesi Kültür ve Sanat Dergisi, 7(2), 211–215. https://doi.org/10.22252/ijca.1028496
Çetintaş, İ. (2011). Modern Kozmoloji Ve İslam Kelamında Yaratma Ve Kişisel Yaratıcı. İslam Kelamında Yaratma, (18), 175–204.
Dilmaç, S. (2022). Plastik Bir Yüzeyde Anlam Bulma Çabası: Sanat Ve Entropi. Sanat Yazıları, (47), 393–404.
Düzgüner, S. (2013). Ruh-Beden ve İnsan-Aşkın Varlık İlişkisine Yönelik Psikolojik Yaklaşımın Tarihi Serüveni. Marmara Üniversitesi İlâhiyat Fakültesi Dergisi, 45, 253–284. https://doi.org/10.15370/muifd.93764
Glendinning, N. (1975). The strange translation of Goya's 'Black Paintings'. The Burlington Magazine, 117(868), 465–479.
Kalın, İ. (2010). Dünya Görüşü, Varlık Tasavvuru Ve Düzen Fikri: Medeniyet Kavramına Giriş. Dîvân Disiplinlerarası Çalışmalar Dergisi, 15(29), 1–61.
Kastan, D., & Farthing, S. (2018). On color. Yale University Press. Lubbax, T. (2008, Temmuz 11). Goya, Francisco de: The dog.
Independent. https://www.independent.co.uk/arts-entertainment/art/great-works/goya-francisco-de-the-dog-c1820-84391.html
Malkondu, T., & Başar, G. (2021). Mark Rothko’nun Renk Alanı Modülasyonu’nun İncelenmesi. İnönü Üniversitesi Kültür ve Sanat Dergisi, 7(1), 63–75. https://doi.org/10.22252/ijca.872679
Pastoureau, M. (2019). Yellow: The history of a color. Princeton University Press.
Soygüder, Ş. (2013). Bir Dil Olarak “Sarı” Rengin Anlamı Ve “Sarı Basın” Neden “Sarı”? E-Journal of New World Sciences Academy, 2(8), 184–206. https://doi.org/10.12739/NWSA.2013.8.2.4C0164
Şen Akkaş, S. (2022). Entropi Kavramının Sanattaki İfadesi. Sanat Yazıları, (47), 519–533.
Tarhan, D. E. (2020). Goethe’de Renk Fenomeni. FLSF (Felsefe ve Sosyal Bilimler Dergisi), (29), 219–246.
Görsel 1. Aborjinlere ait kaya resmi (t.y.). İnternet Haber. https://www.atlasobscura.com/places/ubirr-rock-art-kakadu-national-park
Görsel 2. Goya, F. (1819–1823). El Perro (Köpek). Prado Müzesi, Madrid, İspanya https://tr.wikipedia.org/wiki/Bir_K%C3%B6pek
Görsel 3. Laurent, J. (1874). Goya'nın "Köpek" adlı eserinin restorasyon öncesi fotoğrafı Prado Müzesi Arşivi, Madrid, İspanya. https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Perro_semihundido_%28 Juan_Laurent%29_2.jpg
Görsel 4. Munch, E. (1903). Cehennemde Otoportre (Selvportrett i Helvete). Munch Müzesi, Oslo, Norveç. https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Edvard_Munch_-_Self-Portrait_in_Hell_-_Google_Art_Project.jpg
Görsel 5. Gauguin, P. (1889). Sarı İsa (Le Christ Jaune) [Tablo]. Albright-Knox Art Gallery, Buffalo, ABD. https://tr.wikipedia.org/wiki/Pont-Aven_Okulu
Görsel 6. Rothko, M. (1950–1952). Yellow [Tablo]. Tate Modern, Londra, İngiltere.
CNSA9f3hycuzjAEQAhgBIiRiNTA3YmRiMi00Yjg1LTRjYTktO TQ5Zi0zMGMwN2ViZjNlZmUyfCICcmQoI0J0Ci5sZmUtZHVtb Xk6ODBkN2ZmZWUtNmNjOC00ZWVjLWJkYWQtMGE5OWJ kYjZjYzM1EkIKQC9ibnMvcmQvYm9yZy9yZC9ibnMvbGVucy1 mcm9udGVuZC1hcGkvcHJvZC5sZW5zLWZyb250ZW5kLWFwa S8xMzM43JqCgJiKlQM
Görsel 7. Kazasker Mustafa İzzet Efendi. (1862–1863). Celî Sülüs Zerendûd Hat Levhası [Hat Levhası]. Sakıp Sabancı Müzesi, İstanbul, Türkiye. https://kuranlaulfet.com/kazasker-mustafa-izzet-efendi/
Görsel 8. Bulaki. (1823). Mutlak Olanın Üç Görünümü (Nath Charit el yazmasından Folio 1) [Minyatür]. Mehrangarh Müzesi Vakfı Koleksiyonu, Jodhpur, Rajasthan, Hindistan. https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Three_Aspects_of_The_ Absolute.jpg
