Emotional and Behavioral Disorders in Children
Özet
Emotional and behavioral disorders refer to a range of conditions affecting emotional regulation and behavior, most commonly affecting children and adolescents, and which, if left untreated, can persist into adulthood. The causes of these disorders can be multifaceted, including biological factors, family history, or traumatic experiences in home or school settings. Treatment typically involves a combination of medication, parent management training, cognitive behavioral therapy, and lifestyle changes such as diet and exercise. Addressing these disorders with a compassionate and culturally sensitive approach is crucial for recovery.
Duygusal ve davranışsal bozukluklar, duygusal düzenlemeyi ve davranışı etkileyen, çoğunlukla çocukları ve ergenleri etkileyen, ele alınmadığı takdirde yetişkinliğe kadar devam edebilen bir dizi durumu ifade eder. Bu bozuklukların nedenleri, biyolojik faktörler, aile öyküsü veya ev veya okul ortamlarındaki travmatik deneyimler de dahil olmak üzere çok yönlü olabilir. Tedavi genellikle ilaç tedavisi, ebeveyn yönetim eğitimi, bilişsel davranışçı terapi ile diyet ve egzersiz gibi yaşam tarzı değişikliklerinin bir kombinasyonunu içerir. Bu bozuklukları şefkatli ve kültürel olarak duyarlı bir bakış açısıyla ele alarak desteklemek iyileşme için çok önemlidir.
Referanslar
Achmad, H., Riyanti, E., Djais, A.I., Rieuwpassa, I. E., Saptarini, R., Primarti, & Arief, S. M. (2021). The Effect of Thumb Sucking Habit on Children's Dentomaxillofacial Development: A Systematic Review. Systematic Reviews in Pharmacy, 12(2).
Allah, R.A.E.M.I.A., Sawy, H.E.F.E., Ramadan, I. S., & Elbatrany, A. M. (2023). Encopresis in Children: Psychological Assessment and Evaluation of Behavioral Training Program. Journal of Advances in Medicine and Medical Research, 35(23), 118-132.
Altundağ, Y. (2018). Çocuklarda Parmak Emme Davranışı. Ege Bilimsel Araştırmalar Dergisi, 1(1), 28-36.
American Academy of Child and Adolescent Psychiatry (AACAP). Stealing in Children and Adolescents. 2017. Acces Date: 30.12.2025. https://www.aacap.org/AACAP/Families_and_Youth/Facts_for_Families/FFF-Guide/Children-Who-Steal-012.aspx
Amerikan Psikiyatri Birliği (2013). Ruhsal Bozuklukların Tanısal ve Sayımsal Elkitabı, Beşinci Baskı (DSM-5), Tanı Ölçütleri Başvuru Elkitabından (Çev.) E. Köroğlu. Ankara: Hekimler Yayın Birliği.
Austin, P. F., Bauer, S. B., Bower, W., Chase, J., Franco, I., Hoebeke, P., Rittig, S., Walle, J.V., von Gontard, A., Wright, A., Yang, S.S., & Nevéus, T. (2016). The standardization of terminology of lower urinary tract function in children and adolescents: Update report from the standardization committee of the International Children's Continence Society. Neurourology and Urodynamics, 35(4), 471-481. https://doi.org/10.1002/nau.22751
Avanoğlu, A., Baskın B., Söylemezoğlu, O., Tekgül, S., Ziylan O., & Zorludemir Ü. (2010). Türkiye Enürezis Kılavuzu. https://old.peduro.org.tr/docs/tek.pdf
Aydoğan, Y. (2018). Çocuklarda Sık Karşılaşılan Davranış Problemleri. Arzu Ö. (Ed.), Çocuklarda Davranış Yönetimi (3. Baskı, s.22-52). Vize Akademik.
Baghchechi, M., Pelletier, J.L., & Jacob, S.E. (2021). Art of Prevention: The importance of tackling the nail biting habit. International Journal of Women’s Dermatology, 7, 309–313.
Bahalı, K, Tahiroğlu, A. Y. (2010). Okul Reddi: Klinik Özellikler, Tanı ve Tedavi. Current Approaches In Psychıatry, 2(3), 362-383.
Bakırcıoğlu, R. (2020). Çocuk ve Ergende Ruh Sağlığı (7. Baskı). Anı Yayıncılık.
Chang, S. E., Garnett, E. O., Etchell, A., & Chow, H. M. (2019). Functional and Neuroanatomical Bases of Developmental Stuttering: Current Insights. The Neuroscientist : a review journal bringing neurobiology, Neurology and Psychiatry, 25(6), 566-582.
Cirhinlioğlu, F. G. (2015). Çocuk Gelişimi ve Ruh Sağlığı (3. Basım). Nobel Akademik.
Creswell, C. & Willets, L. (2020). Çocuğunuzun Korku ve Endişeleriyle Baş Etmek (2. Baskı). (Çev. N. Yener). İstanbul: Kuraldışı Yayıncılık.
Çıray, R., & Mutlu, C. (2019). Tic Disorders in Childhood. İstanbul Kanuni Sultan Süleyman Tıp Dergisi. (Ek Sayı), 47-55.
Eapen, V., & Usherwood, T. (2022). Assessing tics in children. BMJ (Clinical Research Ed.), 376, e069346.
Engin Gökbel, A., Çalışandemir, F., & Sop, A. (2025). Bölüşülen İlgi, Büyüyen Rekabet: Türkiye'deki Kardeş Kıskançlığı Araştırmalarına Genel Bir Bakış. 5. Bilsel Internatıonal Turabdin Scıentıfıc Researches And Innovatıon, Congress Book. Bılsel Publıshıng. 10-11 May/2025 Mardin/Türkiye
Ma, F., Heyman, G.D., Jing, C., Fu, Y., Compton, B.J., Xu, F., & Lee, K. (2018). Promoting honesty in young children through observational learning. Journal of Experimental Child Psychology, 167, 234-245. https://doi.org/10.1016/j.jecp.2017.11.003
Ghanizadeh, A. (2011). Nail biting; etiology, consequences and management. Iranian Journal of Medical Sciences, 36(2), 73-9.
Gıynaş, T. & Akçay Didişen, N. (2024). Enürezis tanılı çocuklarda davranışsal tedavi yöntemleri, Genel Sağlık Bilimleri Dergisi, 6(2), 364-377. https://doi.org/10.51123/jgehes.2024.135
Gokhale, S., Kunte, S., Krishna Patil, D.R.S., Lakade, L. and Chaudhary, S. (2022). Different Treatment Modalities of Thumb Sucking Habit—A Case Series. Journal of Positive School Psychology, 6, 8658-8662.
Halteh, P., Scher, R.K., Lipner, S.R. (2017). Onychophagia: A nail-biting conundrum for physicians. Journal of Dermatological Treatment, 28(2),166–72.
Hussain Rather, S. (2020). Management of Thumb Suckıng Habıt: A Case Report. International Journal of Creative Research Thoughts. 8. Available from: www.ijcrt.org
Jurković, M., Tomašković, I., Tomašković, M., Smital Zore, B., Pavić, I., & Roić, A. C. (2019). Refugee status as a possible risk factor for childhood enuresis. International Journal of Environmental Research and Public Health, 16 (7), 1293. https://doi.org/10.3390/ijerph16071293
Kahveci, M., & Şabani, Y. (2023). Adjustment and Behavıor Problems in Chıldren. Vision International Scientific Journal, 8(2), 51-65. https://doi.org/10.55843/ivisum2382051k
Kayrak, M. E., Çaplı, M., Aksakallı, G. & Karaaziz, M. (2023). Kıskançlık duygusu ile ilgili bir derleme. Afyon Kocatepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 25(3), 1079-1090.
Kuwertz-Bröking, E., & von Gontard, A. (2018). Clinical management of nocturnal enuresis. Pediatric Nephrology, 33(7), 1145-1154. https://doi.org/10.1007/s00467-017-3778-1
Laiho, A, Elovaara H, Kaisamatti K, Luhtalampi K, Talaskivi L, Pohja S, Routamo-Jaatela K, & Vuorio E. (2022). Stuttering interventions for children, adolescents, and adults: a systematic review as a part of clinical guidelines. Journal of Communication Disorders, 99, 106242.
Low, P.H.X., Kyeong, Y., & Setoh, P. (2024). Parenting by lying and children’s lying to parents: The moderating role of children’s beliefs. Journal of Experimental Child Psychology, 240, 105837. https://doi.org/10.1016/j.jecp.2023.105837
Majorana, A., Bardellini, E., Amadori, F., Conti, G., Polimeni, A. (2015). Timetable for oral prevention in childhood—developing dentition and oral habits: a current opinion. Progress in Orthodontics. 1, 16(1).
Ağır, M., Çakmak, S., Seydaoğlu, G., Gürbüz, A.A., Avcı, A. (2020). Parent attitudes and other comorbid behavioral problems in masturbating children. Cukurova Medical Journal. 45(1), 257–65.
National Institutes of Health. 2016. Stuttering. NIH Pub. No. 97-4232.
Nevéus, T., Fonseca, E., Franco, I., Kawauchi, A., Kovacevic, L., Nieuwhof-Leppink, A., Raes, A., Tekgül, S., Yang, S. S. & Rittig, S. (2020). Management and treatment of nocturnal enuresis—an updated standardization document from the International Children's Continence Society. Journal of Pediatric Urology, 16(1), 10-19. https://doi.org/10.1016/j.jpurol.2019.12.020
Ocakçı, A. F., & Karakoç, A. (2013). Çocuklarda Uyum Ve Davranış Sorunları Ve Hemşirelik Yaklaşımı. İçinde Conk Z. Başsakal Z. Bal Yılmaz H. Bolışık B. (Ed.). Pediatri Hemşireliği. Ankara: Akademisyen Kitapevi, 819-846.
OnBundock (2020). Childhood Behaviours: Stealing. Access date: 30.12.2025. https://www.onbundock.com.au/news/childhood-behaviours-stealing
Osuji, G. C. (2023). Psycho-Social Effects of Stuttering in Children. South Asian Research Journal of Arts, Language and Literature. 5(5), 183-189.
Özhan İbiş, E. (2020). Konuşma Gelişimi ve Bozuklukları. Çocuk Psikolojisi ve Ruh Sağlığı içinde. Atatürk Üniversitesi Açıköğretim Fakültesi Yayını Erzurum.
Özman, M. (2018). Ortaokul öğrencilerinin akran zorbalığına maruz kalma düzeyleri ile kardeş ilişkilerinin incelenmesi. Yüksek lisans tezi, Maltepe Üniversitesi.
Pacan, P., Grzesiak, M., Reich, A., Kantorska-Janiec, M., & Szepietowski, J. C. (2014). Onychophagia and onychotillomania: prevalence, clinical picture and comorbidities. Acta Dermato-Venereologica. 94, 67–71.
Parakh, K, Bali, A., & Jain, D. (2023). Thumb Sucking: A Review Article. International Journal of Medical Science and Current Research (IJMSCR). 6(1), 323-331.
Pringsheim, T., Okun, M.S., Müller-Vahl, K., Martino, D., Jankovic, J., Cavanna, A.E., Woods, D.W., Robinson, M., Jarvie, E., Roessner, V., Oskoui, M., Holler-Managan, Y., & Piacentini, J. (2019). Practice guideline recommendations summary: Treatment of tics in people with Tourette syndrome and chronic tic disorders. Neurology. 92, 896–906.
Rajindrajith, S., Devanarayana, N.M., & Benninga, M.A. (2013). Review article: faecal incontinence in children: epidemiology, pathophysiology, clinical evaluation and management. Alimentary Pharmacology & Therapeutics. 37(1), 37-48.
Robertson, M.M., Eapen, V., Singer, H.S., Martino, D., Scharf, J.M., Paschou, P., Roessner, V., Woods, D.W., Hariz, M., Mathews, C.A., Črnčec R, & Leckman JF. (2017). Gilles de la Tourette Syndrome. Nature Reviews Disease Primers. 3, 16097. https://doi.org/10.1038/nrdp.2016.97.
Rojas Contreras, D., Saavedra Rojas, P., & Aravena Gallardo, S. L. (2022). Stuttering intervention in children: an integrative literature review. Revista CEFAC. 24(2), e7521. https://doi.org/10.1590/1982-0216/20222427521
Yairi, E., & Ambrose, N. (2013). Epidemiology of stuttering: 21st century Journal of Fluency Disord. 38(2), 66-87. https://doi.org/10.1016/j.jfludis.2012.11.002.
Sabuncuoglu, O., Orengul, C., Bikmazer, A., & Kaynar, S. Y. (2014). Breastfeeding and parafunctional oral habits in children with and without attention-deficit/hyperactivity disorder. Breastfeeding Medicine. 9(5), 244–50.
Sai, L., Shang, S., Zhao, C., Liu, X., Jiang, Y., Compton, B. J., Fu, G., & Heyman, G. D. (2022). The developmental origins of a default moral response: A shift from honesty to dishonesty. Child Development. 93, 1154–1161. https://doi.org/10.1111/cdev.13755
Sarı, S.A., & Uzun Çiçek, A. (2020). Çocukluk Çağı Mastürbasyonu Tanılı Olguların Sosyodemografik ve Klinik Özellikleri. Türkiye Çocuk Hastalıkları Dergisi. 1-7. https://doi.org/10.12956/tchd.709047
Shah, S.S.H., Aalia, B., & Najeeb, S. (2022). Presentation of children with masturbation. Journal of Ayub Medical College Abbottabad. 34(4), 862–3.
Shulman, B. H., & Mosak, H. H. (2015). Manual for life style assessment (Rev. ed.). American Guidance Service.
Siddiqui, J. A., Qureshi, S. F., Allaithy, A., & Mahfouz, T. A. (2019). Nocturnal enuresis: A synopsis of behavioral and pharmacological management. Sleep and Hypnosis (Online), 21(1), 16-22. http://dx.doi.org/10.5350/Sleep.Hypn.2019.21.0168
Şahin, H. & Seven, S. (2020). Erken Çocuklukta Kaygı. H. Uzun (Ed.) Recent Advances in Education and Sport Researches içinde (s. 11-22). Ankara: Gece Kitaplığı.
Şahin, M. (2019). Korku, kaygı ve kaygı (anksiyete) bozuklukları. Avrasya Sosyal ve Ekonomi Araştırmaları Dergisi, 6(10), 117-135.
Tanaka, O. M., Vitral, R. W. F., Tanaka, G. Y., Guerrero, A. P., & Camargo, E. S. (2008). Nailbiting, or onychophagia: A special habit. American Journal of Orthodontics and Dentofacial Orthopedics, 134(2), 305-308.
Thadchanamoorthy, V., & Dayasiri, K. (2021). A Study on Digit Sucking Among Children Presented to a Tertiary Care Paediatric Clinic in Sri Lanka. Cureus. 13(2), e13306. https://doi.org/10.7759/cureus.13306.
Demir, T., Yavuz, M., Doğangün, B., Bolat, N., Kadak, T, Karaçetin, G., Kayaalp, L. (2012). Enkoprezisi olan çocuklarda davranış sorunları ve bazı ailesel özellikler. Turkish Archives of Pediatrics. 47: 33-7.
Ueda, K., & Black, K. J. (2021). A Comprehensive Review of Tic Disorders in Children. Journal of Clinical Medicine, 10(11), 2479. https://doi.org/10.3390/jcm10112479
Varol, B., & Öz F. (2024). 10-12 Yaşlarındaki Öğrencilerin Saldırganlık Eğilimi ve Etkileyen Ailesel Faktörler. Yaşam Boyu Hemşirelik Dergisi. 5(1), 98-114.
Yeşilay, T., & Akbaba Altun, S. (2009). Early Childhood Teachers’ Coping Strategies for Children with Masturbation Behavior. Elementary Education Online. 8(2), 593-604.
Yıldızbaş, C. & E, Şahin-Sak, İ. T. (2020). Okul Öncesi Dönem Çocuklarının Saldırganlık Yönelimleri ile Ebeveynlerinin Anne Baba Tutumları Arasındaki İlişkinin İncelenmesi. Sakarya Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi. 39, 64-92.
Yilanli, M., & Gokarakonda, S.B.(2025). Encopresis. 2023 Jul 24. In: StatPearls [Internet]. Treasure Island (FL): StatPearls Publishing. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK560560/
Yürek, E. (2024). Problem davranışların sınıflandırılması. S. Seven, İ. Kaya (Ed.), Çocuklarda problem davranışlar: Anlama ve önleme içinde (s-8-19). İstanbul: İÜC Yayınevi.
