Çağdaş Sosyolojide Yaşçılık (Ageism): Çok Boyutlu Bir Perspektifle Yaşlı Ayrımcılığı
Özet
Son yıllarda küresel ölçekte yaşanan demografik dönüşüm süreci, tüm toplumlarda yaşlı bireylerin sayısal ve oransal artışını beraberinde getirmiştir. İlgili literatürde bu fenomen “demografik yaşlanma” ya da “genel nüfusun yaşlanması” olgusu olarak tarif edilmektedir. Bu demografik dönüşüm süreciyle paralel olarak yaşlılık dönemine özgü sorunlar akademik yazın içerisinde merkezi bir tartışma odağı haline gelmiştir. Bu çalışma, hem sayı hem de oran olarak artan yaşlı nüfus kesiminin yaşadığı sosyal sorunlardan biri olan “yaşlı ayrımcılığı” olgusunun sosyolojik bir analizini yapmaya çalışmaktadır. Genel olarak “ayrımcılık” ve bu konu ile bağlantılı “sosyal dışlanma” konuları sosyolojik araştırmaların önemli bir çalışma alanını oluşturmaktadır. Sosyoloji biliminin alt bir alanı ve uzmanlık konusu olan yaşlanma sosyolojisinde ise “yaşlı ayrımcılığı” giderek önemli bir konu haline gelmiştir. Bir ayrımcılık türü olarak yaşlı ayrımcılığı olgusu, toplumdaki yaşçılık (ageism) olgusundan beslenmektedir. Yaşçılık kavramı ilk kez 1969 yılında Robert Butler tarafından, ırkçılık (racism) ve cinsiyetçilik (sexism) gibi bir ayrımcılık biçimi olarak yaşa dayalı bir ayrımcılık en çok da yaşlı bireylere karşı gerçekleştirilen bir ayrımcılık türü olarak ortaya atılmıştır. Kavramsal olarak yaşlı ayrımcılığı, kronolojik yaşa dayalı, doğrudan gözlemlenmeyen “gizli” olumsuz kalıpyargı ve önyargıları ile gözlemlenebilir yapısal/kurumsal düzeydeki “açık” ayrımcı uygulamaların bileşimi olarak tanımlanabilir. Temelinde hem bireysel hem de toplumsal düzeyde yaşlılık ve yaşlanmaya yönelik korkunun (gerontofobi) yattığı bu olgu; çalışmada ekonomik, politik, sosyo-kültürel, sosyo-psikolojik ve yapısal/kurumsal boyutlarıyla incelenmekte; ardından çözüm odaklı politika önerileriyle sonlandırılmaktadır.
The process of demographic transformation experienced on a global scale in recent years has brought about a numerical and proportional increase in the elderly population across all societies. In the relevant literature, this phenomenon is defined as 'demographic aging' or the 'aging of the general population.' Parallel to this demographic shift, issues specific to old age have become a central focus of debate within academic discourse. This study seeks to conduct a sociological analysis of 'age discrimination,' which stands as one of the prominent social challenges faced by the growing elderly population in terms of both number and ratio. In general, the themes of 'discrimination' and the associated concept of 'social exclusion' constitute a significant field of study in sociological research. Within the sociology of aging—a subfield and specialized subject of sociology—'age discrimination' has increasingly emerged as a critical issue. As a specific form of discrimination, the phenomenon of age discrimination is fundamentally fueled by the broader concept of ageism within society. The concept of ageism was first introduced by Robert Butler in 1969 as a form of age-based discrimination, analogous to racism and sexism, primarily directed toward older individuals. Conceptually, age discrimination can be defined as a combination of 'hidden' negative stereotypes and prejudices based on chronological age—which are not directly observable—and 'overt' discriminatory practices at the observable structural/institutional level. At its core lies the fear of old age and aging (gerontophobia) on both individual and societal levels. This phenomenon is examined in the study through its economic, political, socio-cultural, socio-psychological, and structural/institutional dimensions, concluding with solution-oriented policy recommendations
Referanslar
Akbuğa, F. (2026). Yaşçılık söyleminin sosyal medyada analizi üzerine bir çalışma. Toplum ve Sosyal Hizmet, 37(1), 79–106. https://doi.org/10.33417/tsh.1678693
Akın, G. (2006). Her yönüyle yaşlılık. Palme Yayıncılık.
Arun, Ö. (2021). Covid-19 gündeminde yaşlılara yönelik hak ihlalleri ve ayrımcı uygulamalar. Yaşlanma Çalışmaları Derneği Yayınları.
Arun, Ö. (2022). Büyük kapatılma sürecinde yaşlılık çalışmaları. Ö. Arun (Ed.), Pandemi ve yaşlanma: Karantina, kapatılma, kriz (2021 Lisansüstü Yaşlılık Çalışmaları Kongresi Yıllığı) içinde (ss. 6–10). Yaşlanma Çalışmaları Derneği Yayınları.
Ayata, R. ve Çamur, G. (2020). Sosyal hizmet perspektifinden Covid-19 pandemi süreci ve sosyal sorunlara yönelik kriz değerlendirmesi. Sosyal Politika ve Sosyal Hizmet Çalışmaları Dergisi, 1(1), 21–38.
Baybora, D. (2019). Yaş ayrımcılığı. V. Kalınkara (Ed.), Yaşlılık: Yüzyılın gerçeği içinde (ss. 35–64). Nobel Akademik Yayıncılık.
Bigler, R. S. ve Liben, L. S. (2007). Developmental intergroup theory: Explaining and reducing children's social stereotyping and prejudice. Current Directions in Psychological Science, 16(3), 162–166.
Blaikie, A. (1999). Aging and popular culture. Cambridge University Press.
Butler, R. N. (1989). Dispelling ageism: The cross-cutting intervention. The Annals of the American Academy of Political and Social Science, 503(1), 138–147. https://doi.org/10.1177/0002716289503001011
Buz, S. (2015). Yaşlı bireylere yönelik yaş ayrımcılığı. Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi, 14(53), 268–278.
Ceylan, H. (2016). Toplumsal yaşlanma ve yaşlılık sosyolojisi. H. Ceylan (Ed.), Yaşlılık sosyolojisi içinde (ss. 169–178). Nobel Akademik Yayıncılık.
Ceylan, H. (2015). Yaşlılık ve refah devleti. Açılım Kitap.
Çakmak, R., Acar, Z., Akkaya, S. ve Özcan, M. (2025). Sağlık hizmetleri meslek yüksekokulu öğrencilerinin merhamet düzeyleriyle yaşlı ayrımcılığına yönelik tutumları arasındaki ilişkinin değerlendirilmesi. Toplum ve Sosyal Hizmet, 36(1), 41–61. https://doi.org/10.33417/tsh.1422015
Çayır, K. (2012). Yaşçılık/Yaşa dayalı ayrımcılık. K. Çayır ve M. A. Ceyhan (Der.), Ayrımcılık: Çok boyutlu yaklaşımlar içinde (ss. 163–174). İstanbul Bilgi Üniversitesi Yayınları.
Çilingiroğlu, N. ve Demirel, S. (2004). Yaşlılık ve yaşlı ayrımcılığı. Türk Geriatri Dergisi, 7(4), 225–230.
Danış, M. Z. (2024). Yaşlıların evde bakım gereksinimleri ve evde bakıma ilişkin düşünceleri: Başarılı yaşlanma ve yaşlı bakım modelleri. Güç-Vak Yayınları.
Demirel, A. C. ve Sütçü, S. (2021). Covid-19 salgınında Türkiye’de yaşlılara yönelik uygulamalar ve hizmetlerin değerlendirilmesi. OPUS–Uluslararası Toplum Araştırmaları Dergisi, (17), 3641–3675. https://doi.org/10.26466/opus.846545
Dennis, H. (2004). Evolution of the link between business and aging. Generations, 28(4), 8–14.
Dikmen, R. D. (2023). Yaş ayrımcılığı: Etkiler ve çözüm önerileri. Geriatrik Bilimler Dergisi, 6(1), 58–69. https://doi.org/10.47141/geriatrik.1163213
Doğan, N. (2024, 21 Mart). 1.66 çalışan 1 emekliyi finanse ediyor. Hürriyet. https://www.hurriyet.com.tr/yazarlar/noyan-dogan/1-66-calisan-1-emekliyi-finanse-ediyor-42428968
Duncan, C. ve Loretto, W. (2004). Never the right age? Gender and age-based discrimination in employment. Gender, Work and Organization, 11(1), 95–115.
Duva Kaya, Ö. (2020). Yaşam ve ölüm arasında bir uğrak olarak yaşlılık. Dokuz Eylül Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 22(4), 1501–1520. https://doi.org/10.16953/deusosbil.711200
Esendemir, Ş. (2021). Türkiye’de yaşlılık algısı: Yaşlı ayrıcalığı ve ayrımcılığı üzerine bir inceleme. Maarif Mektepleri Uluslararası Sosyal ve Beşerî Bilimler Dergisi, 4(2), 74–86. https://doi.org/10.47155/mamusbbd.1011701
Göregenli, M. (2012). Temel kavramlar: Önyargı, kalıpyargı ve ayrımcılık. K. Çayır ve M. A. Ceyhan (Der.), Ayrımcılık: Çok boyutlu yaklaşımlar içinde (ss. 17–27). İstanbul Bilgi Üniversitesi Yayınları.
Görgün Baran, A. (2016). Yaşlılıkta sosyal dışlanmanın toplumsal boyutu. V. Kalınkara (Ed.), Yaşlılık: Disiplinlerarası yaklaşım, sorunlar, çözümler-2 içinde (ss. 105–125). Nobel Akademik Yayıncılık.
Görgün Baran, A. (2011). Aile ve yaşlanma. A. Kasapoğlu ve N. Karkıner (Ed.), Aile sosyolojisi içinde (ss. 156–181). Anadolu Üniversitesi Yayınları.
Hallaert, J. J. (2023). The fiscal cost of aging in Belgium - Pensions and healthcare. International Monetary Fund. https://doi.org/10.5089/9798400264405.018
Han, S. D. ve Mosqueda, L. (2020). Elder abuse in the COVID-19 era. Journal of the American Geriatrics Society, 68(7), 1386–1389. https://doi.org/10.1111/jgs.16496
Hesapkurdu. (t.y.). Kredi çekmek için yaş sınırı nedir? https://www.hesapkurdu.com/ihtiyac-kredisi/rehber/kredi-yas-siniri-kactir
Kalınkara, V. (2016). Nüfusun yaşlanması ve toplumsal boyutları. H. Ceylan (Ed.), Yaşlılık sosyolojisi içinde (ss. 21–40). Nobel Akademik Yayıncılık.
Kayacan, G. (2017). Modern toplumlarda yaşlılık, ölüm algısı ve yaşçılık. MSGSÜ Sosyal Bilimler, (15), 15–29.
Keten, H. S. (2020). Geriatrik yaş grubunda hukuki işlemlerde sağlık raporu alınması zorunlu mu? Türkiye Aile Hekimliği Dergisi (TJFMPC), 14(2), 312–315.
Kurnaz, Z. (2016). Yaşlılıkta çalışma yaşamı ve sosyal dışlanma. V. Kalınkara (Ed.), Yaşlılık: Disiplinlerarası yaklaşım, sorunlar, çözümler-2 içinde (ss. 387–398). Nobel Akademik Yayıncılık.
Kurt, G. (2008). Türkiye’de yaşlılık olgusuna sosyolojik bir bakış (Sivas il örneği) [Yüksek lisans tezi, Cumhuriyet Üniversitesi]. YÖK Ulusal Tez Merkezi.
Kurt, G. (2019). Sosyal bir sorun olarak yaşlılık. Y. Daşlı (Ed.), Sosyal sorunlarda güncel tartışmalar içinde (ss. 293–338). Anı Yayıncılık.
Kurt, G. (2022). Covid-19 pandemi sürecinde yaşlı istismarı ve ihmali. İ. Kalaycı (Ed.), Multidisipliner boyutlarıyla Türkiye'de yaşlı istismarı ve ihmali içinde (ss. 273–296). Nobel Akademik Yayıncılık.
Kurt, G. ve Gündüz, Z. (2026). Felsefi sosyolojik açıdan yaşam seyrinde yaşlanma ve yaşlılık korkusu (gerontofobi) üzerine eleştirel bir inceleme. Beytulhikme An International Journal of Philosophy, 16(1), 393–417. https://doi.org/10.29228/beytulhikme.81940
Lamont, R. S., Swift, H. J. ve Abrams, D. (2015). A review and meta-analysis of age-based stereotype threat: Negative stereotypes, not facts, do the damage. Psychology and Aging, 30(1), 180–193. https://doi.org/10.1037/a0038586
Lasch, C. (2006). Narsisizm kültürü (S. Öztürk ve Ü. H. Yolsal, Çev.). Bilim ve Sanat Yayınları.
Levy, B. R., Ryall, A. L., Pilver, C. E. ve ark. (2008). Influence of African American elders’ age stereotypes on their cardiovascular response to stress. Anxiety, Stress, & Coping, 21(1), 85–93. https://doi.org/10.1080/10615800701727793
Macnicol, J. (2006). Age discrimination: An historical and contemporary analysis. Cambridge University Press.
Matcha, D. A. (1997). The sociology of aging: A social problems perspective. Nelson-Hall Publishers.
Michalak, P., Zarzecki, A. ve Zarzecka, J. (2021). Ageism: A problem of the twenty first century. Biuletyn Stowarzyszenia Absolwentów i Przyjaciół Wydziału Prawa Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego, 16(18/2), 193–207. https://doi.org/10.32084/sawp.2021.16.2-12
Midik, O. (2018). Tutumun ölçme ve değerlendirmesi. A. Balkan (Ed.), Tıp eğitiminde ölçme ve değerlendirme içinde. Türkiye Klinikleri.
Moor, C., Zimprich, D., Schmitt, M. ve ark. (2006). Personality, aging self-perceptions, and subjective health: A mediation model. The International Journal of Aging and Human Development, 63(3), 241–257. https://doi.org/10.2190/AKRY-UM4K-PB1V-PBHF
Özbek, Ç., Özcan, M., Yüce Yörük, E. A., Arguvanlı Çoban, S. ve Özel Türkcü, Ü. (2025). Şefkat mi, küçümseme mi? Yaşçı dil (elderspeak) kavramının Türkçe literatüre kazandırılması. Akdeniz İnsani Bilimler Dergisi, 15(1), 279–292. https://doi.org/10.13114/mjh.1656974
Özmen, S. ve Erdem, R. (2018). Damgalamanın kavramsal çerçevesi. Süleyman Demirel Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 23(1), 185–208.
Pekesen, M. (2020). Yaşlılık ve sosyal dışlanma. Z. Gençtürk (Ed.), Yaşlılık ve sosyal politika tartışmaları içinde (ss. 122–148). Detay Yayıncılık.
Rudolph, C. W. ve Zacher, H. (2015). Intergenerational perceptions and conflicts in multi-age and multigenerational work environments. L. M. Finkelstein, D. M. Truxillo, F. Fraccaroli ve R. Kanfer (Ed.), Facing the challenges of a multi-age workforce: A use-inspired approach içinde (ss. 253–282). Routledge.
Saygılı, S. (2017). Yaşlılık psikolojisi. Türdav Yayınları.
Segal, L. (2013). Out of time: The pleasures and the perils of ageing. Verso Books.
Steverink, N., Westerhof, G. J., Bode, C. ve ark. (2001). The personal experience of aging, individual resources, and subjective well-being. The Journals of Gerontology Series B: Psychological Sciences and Social Sciences, 56(6), 364–373. https://doi.org/10.1093/geronb/56.6.P364
Şentürk, Ü. (2015). Sosyolojik açıdan parçalanmış aile ve çocuk ilişkisi. Kum Saati Yayınları.
T.C. Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı. (t.y.-a). Yaşlı nüfusun gelecek yıllara göre tahminleri [PDF]. https://www.aile.gov.tr/media/63364/1-yasli-nufusun-gelecek-yillara-gore-tahminleri.pdf
T.C. Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı. (t.y.-b). Türkiye Cumhuriyeti Anayasası. Engelli ve Yaşlı Hizmetleri Genel Müdürlüğü. https://www.aile.gov.tr/eyhgm/mevzuat/ulusal-mevzuat/anayasa/
T.C. Cumhurbaşkanlığı Strateji ve Bütçe Başkanlığı. (2018). On birinci kalkınma planı (2019-2023): Yaşlanma özel ihtisas komisyonu raporu (Yayın No: SBB: 2984 - ÖİK: 811). https://www.sbb.gov.tr/wp-content/uploads/2020/04/YaslanmaOzelIhtisasKomisyonuRaporu.pdf
Tufan, İ. (2002). Antik çağdan günümüze yaşlılık. Aykırı Yayınları.
Tufan, İ. (2007). Birinci Türkiye yaşlılık raporu. Gero-Yayınları.
Tufan, İ. (2016a). Bakıma muhtaç: Türkiye’de Alzheimer hastası yaşlıların bakımı. Koç Üniversitesi Yayınları.
Tufan, İ. (2016b). Yaşlanan toplumların riskleri, problemleri, ihtiyaçları. H. Ceylan (Ed.), Yaşlılık sosyolojisi içinde (ss. 99–117). Nobel Akademik Yayıncılık.
Türk, A. (2020). Koronavirüs (Covid-19) pandemisi sürecinde yaşlılara yönelik uygulamalar ve yaşlıların psiko-sosyal durumu üzerine bir değerlendirme. Sosyal Hizmet, 35–46.
Türkiye Emekliler Derneği. (2024). Yaşlı ve emeklilerin bankacılık hizmetlerinde yaşadığı sorunlar tartışıldı. https://tued.com.tr/yasli-ve-emeklilerin-bankacilik-hizmetlerinde-yasadigi-sorunlar-tartisildi/
Türkiye İnsan Hakları ve Eşitlik Kurumu. (2023). Bankacılık şube işlemlerinde 10 bin lira sınırı getirilmesinin yaşlılara yönelik ayrımcılık oluşturabileceğine ilişkin basın açıklaması. https://www.tihek.gov.tr/bankacilik-sube-islemlerinde-10-bin-lira-siniri-getirilmesinin-yaslilara-yonelik-ayrimcilik-olusturabilecegine-iliskin-basin-aciklamasi
Türkiye İstatistik Kurumu. (2024a). Doğum istatistikleri, 2023. Haber Bülteni (Sayı: 53706). https://data.tuik.gov.tr/Bulten/Index?p=Dogum-Istatistikleri-2023-53706
Türkiye İstatistik Kurumu. (2024b). İstatistiklerle yaşlılar, 2023. Haber Bülteni (Sayı: 53644). https://data.tuik.gov.tr/Bulten/Index?p=Istatistiklerle-Yaslilar-2023-53644
Türkiye İstatistik Kurumu. (2024c). Yoksulluk ve yaşam koşulları istatistikleri, 2024. Haber Bülteni (Sayı: 53714). https://veriportali.tuik.gov.tr/tr/press/53714
Türkiye İstatistik Kurumu. (2025). Hayat tabloları, 2022-2024. Haber Bülteni (Sayı: 53645). https://data.tuik.gov.tr/Bulten/Index?p=Hayat-Tablolari-2022-2024-53645
Türkiye İstatistik Kurumu. (2026). Adrese dayalı nüfus kayıt sistemi sonuçları, 2025. Haber Bülteni (Sayı: 53899). https://veriportali.tuik.gov.tr/tr/press/53899
United Nations. (2024). World population prospects 2024: Summary of results. UN DESA.
United Nations. (t.y.). Global issues: Ageing. https://www.un.org/en/global-issues/ageing
UNFPA. (2024, 19 Haziran). Ageing. United Nations Population Fund. https://www.unfpa.org/ageing
Uslu, E. ve Akın, B. (2022). Sağlık bilimlerinde çalışan öğretim elemanlarının yaşlı ayrımcılığı tutumu. Journal of Nursology, 25(4), 254–259.
Üstün, Ç. ve Özçiftçi, S. (2020). COVID-19 pandemisinin sosyal yaşam ve etik düzlem üzerine etkileri: Bir değerlendirme çalışması. Anadolu Kliniği Tıp Bilimleri Dergisi, 25(Özel Sayı 1), 142–153. https://doi.org/10.21673/anadoluklin.723469
Vefikuluçay, D. (2008). Üniversitede öğrenim gören öğrencilerin yaşlı ayrımcılığına ilişkin tutumları [Doktora tezi]. Hacettepe Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü.
World Health Organization. (2020). Decade of healthy ageing 2020–2030: Proposal [PDF]. https://cdn.who.int/media/docs/default-source/decade-of-healthy-ageing/decade-proposal-final-apr2020-en.pdf
World Health Organization. (2021a). Ageism is a global challenge: UN. https://www.who.int/news/item/18-03-2021-ageism-is-a-global-challenge-un
World Health Organization. (2021b). Global report on ageism. https://www.who.int/publications/i/item/9789240016866
World Health Organization. (2025a). Ageing: Global population. https://www.who.int/news-room/questions-and-answers/item/population-ageing
World Health Organization. (2025b). Ageing: Ageism. https://www.who.int/news-room/questions-and-answers/item/ageing-ageism
World Health Organization. (2025c). Ageing and health, https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/ageing-and-health
Referanslar
Akbuğa, F. (2026). Yaşçılık söyleminin sosyal medyada analizi üzerine bir çalışma. Toplum ve Sosyal Hizmet, 37(1), 79–106. https://doi.org/10.33417/tsh.1678693
Akın, G. (2006). Her yönüyle yaşlılık. Palme Yayıncılık.
Arun, Ö. (2021). Covid-19 gündeminde yaşlılara yönelik hak ihlalleri ve ayrımcı uygulamalar. Yaşlanma Çalışmaları Derneği Yayınları.
Arun, Ö. (2022). Büyük kapatılma sürecinde yaşlılık çalışmaları. Ö. Arun (Ed.), Pandemi ve yaşlanma: Karantina, kapatılma, kriz (2021 Lisansüstü Yaşlılık Çalışmaları Kongresi Yıllığı) içinde (ss. 6–10). Yaşlanma Çalışmaları Derneği Yayınları.
Ayata, R. ve Çamur, G. (2020). Sosyal hizmet perspektifinden Covid-19 pandemi süreci ve sosyal sorunlara yönelik kriz değerlendirmesi. Sosyal Politika ve Sosyal Hizmet Çalışmaları Dergisi, 1(1), 21–38.
Baybora, D. (2019). Yaş ayrımcılığı. V. Kalınkara (Ed.), Yaşlılık: Yüzyılın gerçeği içinde (ss. 35–64). Nobel Akademik Yayıncılık.
Bigler, R. S. ve Liben, L. S. (2007). Developmental intergroup theory: Explaining and reducing children's social stereotyping and prejudice. Current Directions in Psychological Science, 16(3), 162–166.
Blaikie, A. (1999). Aging and popular culture. Cambridge University Press.
Butler, R. N. (1989). Dispelling ageism: The cross-cutting intervention. The Annals of the American Academy of Political and Social Science, 503(1), 138–147. https://doi.org/10.1177/0002716289503001011
Buz, S. (2015). Yaşlı bireylere yönelik yaş ayrımcılığı. Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi, 14(53), 268–278.
Ceylan, H. (2016). Toplumsal yaşlanma ve yaşlılık sosyolojisi. H. Ceylan (Ed.), Yaşlılık sosyolojisi içinde (ss. 169–178). Nobel Akademik Yayıncılık.
Ceylan, H. (2015). Yaşlılık ve refah devleti. Açılım Kitap.
Çakmak, R., Acar, Z., Akkaya, S. ve Özcan, M. (2025). Sağlık hizmetleri meslek yüksekokulu öğrencilerinin merhamet düzeyleriyle yaşlı ayrımcılığına yönelik tutumları arasındaki ilişkinin değerlendirilmesi. Toplum ve Sosyal Hizmet, 36(1), 41–61. https://doi.org/10.33417/tsh.1422015
Çayır, K. (2012). Yaşçılık/Yaşa dayalı ayrımcılık. K. Çayır ve M. A. Ceyhan (Der.), Ayrımcılık: Çok boyutlu yaklaşımlar içinde (ss. 163–174). İstanbul Bilgi Üniversitesi Yayınları.
Çilingiroğlu, N. ve Demirel, S. (2004). Yaşlılık ve yaşlı ayrımcılığı. Türk Geriatri Dergisi, 7(4), 225–230.
Danış, M. Z. (2024). Yaşlıların evde bakım gereksinimleri ve evde bakıma ilişkin düşünceleri: Başarılı yaşlanma ve yaşlı bakım modelleri. Güç-Vak Yayınları.
Demirel, A. C. ve Sütçü, S. (2021). Covid-19 salgınında Türkiye’de yaşlılara yönelik uygulamalar ve hizmetlerin değerlendirilmesi. OPUS–Uluslararası Toplum Araştırmaları Dergisi, (17), 3641–3675. https://doi.org/10.26466/opus.846545
Dennis, H. (2004). Evolution of the link between business and aging. Generations, 28(4), 8–14.
Dikmen, R. D. (2023). Yaş ayrımcılığı: Etkiler ve çözüm önerileri. Geriatrik Bilimler Dergisi, 6(1), 58–69. https://doi.org/10.47141/geriatrik.1163213
Doğan, N. (2024, 21 Mart). 1.66 çalışan 1 emekliyi finanse ediyor. Hürriyet. https://www.hurriyet.com.tr/yazarlar/noyan-dogan/1-66-calisan-1-emekliyi-finanse-ediyor-42428968
Duncan, C. ve Loretto, W. (2004). Never the right age? Gender and age-based discrimination in employment. Gender, Work and Organization, 11(1), 95–115.
Duva Kaya, Ö. (2020). Yaşam ve ölüm arasında bir uğrak olarak yaşlılık. Dokuz Eylül Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 22(4), 1501–1520. https://doi.org/10.16953/deusosbil.711200
Esendemir, Ş. (2021). Türkiye’de yaşlılık algısı: Yaşlı ayrıcalığı ve ayrımcılığı üzerine bir inceleme. Maarif Mektepleri Uluslararası Sosyal ve Beşerî Bilimler Dergisi, 4(2), 74–86. https://doi.org/10.47155/mamusbbd.1011701
Göregenli, M. (2012). Temel kavramlar: Önyargı, kalıpyargı ve ayrımcılık. K. Çayır ve M. A. Ceyhan (Der.), Ayrımcılık: Çok boyutlu yaklaşımlar içinde (ss. 17–27). İstanbul Bilgi Üniversitesi Yayınları.
Görgün Baran, A. (2016). Yaşlılıkta sosyal dışlanmanın toplumsal boyutu. V. Kalınkara (Ed.), Yaşlılık: Disiplinlerarası yaklaşım, sorunlar, çözümler-2 içinde (ss. 105–125). Nobel Akademik Yayıncılık.
Görgün Baran, A. (2011). Aile ve yaşlanma. A. Kasapoğlu ve N. Karkıner (Ed.), Aile sosyolojisi içinde (ss. 156–181). Anadolu Üniversitesi Yayınları.
Hallaert, J. J. (2023). The fiscal cost of aging in Belgium - Pensions and healthcare. International Monetary Fund. https://doi.org/10.5089/9798400264405.018
Han, S. D. ve Mosqueda, L. (2020). Elder abuse in the COVID-19 era. Journal of the American Geriatrics Society, 68(7), 1386–1389. https://doi.org/10.1111/jgs.16496
Hesapkurdu. (t.y.). Kredi çekmek için yaş sınırı nedir? https://www.hesapkurdu.com/ihtiyac-kredisi/rehber/kredi-yas-siniri-kactir
Kalınkara, V. (2016). Nüfusun yaşlanması ve toplumsal boyutları. H. Ceylan (Ed.), Yaşlılık sosyolojisi içinde (ss. 21–40). Nobel Akademik Yayıncılık.
Kayacan, G. (2017). Modern toplumlarda yaşlılık, ölüm algısı ve yaşçılık. MSGSÜ Sosyal Bilimler, (15), 15–29.
Keten, H. S. (2020). Geriatrik yaş grubunda hukuki işlemlerde sağlık raporu alınması zorunlu mu? Türkiye Aile Hekimliği Dergisi (TJFMPC), 14(2), 312–315.
Kurnaz, Z. (2016). Yaşlılıkta çalışma yaşamı ve sosyal dışlanma. V. Kalınkara (Ed.), Yaşlılık: Disiplinlerarası yaklaşım, sorunlar, çözümler-2 içinde (ss. 387–398). Nobel Akademik Yayıncılık.
Kurt, G. (2008). Türkiye’de yaşlılık olgusuna sosyolojik bir bakış (Sivas il örneği) [Yüksek lisans tezi, Cumhuriyet Üniversitesi]. YÖK Ulusal Tez Merkezi.
Kurt, G. (2019). Sosyal bir sorun olarak yaşlılık. Y. Daşlı (Ed.), Sosyal sorunlarda güncel tartışmalar içinde (ss. 293–338). Anı Yayıncılık.
Kurt, G. (2022). Covid-19 pandemi sürecinde yaşlı istismarı ve ihmali. İ. Kalaycı (Ed.), Multidisipliner boyutlarıyla Türkiye'de yaşlı istismarı ve ihmali içinde (ss. 273–296). Nobel Akademik Yayıncılık.
Kurt, G. ve Gündüz, Z. (2026). Felsefi sosyolojik açıdan yaşam seyrinde yaşlanma ve yaşlılık korkusu (gerontofobi) üzerine eleştirel bir inceleme. Beytulhikme An International Journal of Philosophy, 16(1), 393–417. https://doi.org/10.29228/beytulhikme.81940
Lamont, R. S., Swift, H. J. ve Abrams, D. (2015). A review and meta-analysis of age-based stereotype threat: Negative stereotypes, not facts, do the damage. Psychology and Aging, 30(1), 180–193. https://doi.org/10.1037/a0038586
Lasch, C. (2006). Narsisizm kültürü (S. Öztürk ve Ü. H. Yolsal, Çev.). Bilim ve Sanat Yayınları.
Levy, B. R., Ryall, A. L., Pilver, C. E. ve ark. (2008). Influence of African American elders’ age stereotypes on their cardiovascular response to stress. Anxiety, Stress, & Coping, 21(1), 85–93. https://doi.org/10.1080/10615800701727793
Macnicol, J. (2006). Age discrimination: An historical and contemporary analysis. Cambridge University Press.
Matcha, D. A. (1997). The sociology of aging: A social problems perspective. Nelson-Hall Publishers.
Michalak, P., Zarzecki, A. ve Zarzecka, J. (2021). Ageism: A problem of the twenty first century. Biuletyn Stowarzyszenia Absolwentów i Przyjaciół Wydziału Prawa Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego, 16(18/2), 193–207. https://doi.org/10.32084/sawp.2021.16.2-12
Midik, O. (2018). Tutumun ölçme ve değerlendirmesi. A. Balkan (Ed.), Tıp eğitiminde ölçme ve değerlendirme içinde. Türkiye Klinikleri.
Moor, C., Zimprich, D., Schmitt, M. ve ark. (2006). Personality, aging self-perceptions, and subjective health: A mediation model. The International Journal of Aging and Human Development, 63(3), 241–257. https://doi.org/10.2190/AKRY-UM4K-PB1V-PBHF
Özbek, Ç., Özcan, M., Yüce Yörük, E. A., Arguvanlı Çoban, S. ve Özel Türkcü, Ü. (2025). Şefkat mi, küçümseme mi? Yaşçı dil (elderspeak) kavramının Türkçe literatüre kazandırılması. Akdeniz İnsani Bilimler Dergisi, 15(1), 279–292. https://doi.org/10.13114/mjh.1656974
Özmen, S. ve Erdem, R. (2018). Damgalamanın kavramsal çerçevesi. Süleyman Demirel Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 23(1), 185–208.
Pekesen, M. (2020). Yaşlılık ve sosyal dışlanma. Z. Gençtürk (Ed.), Yaşlılık ve sosyal politika tartışmaları içinde (ss. 122–148). Detay Yayıncılık.
Rudolph, C. W. ve Zacher, H. (2015). Intergenerational perceptions and conflicts in multi-age and multigenerational work environments. L. M. Finkelstein, D. M. Truxillo, F. Fraccaroli ve R. Kanfer (Ed.), Facing the challenges of a multi-age workforce: A use-inspired approach içinde (ss. 253–282). Routledge.
Saygılı, S. (2017). Yaşlılık psikolojisi. Türdav Yayınları.
Segal, L. (2013). Out of time: The pleasures and the perils of ageing. Verso Books.
Steverink, N., Westerhof, G. J., Bode, C. ve ark. (2001). The personal experience of aging, individual resources, and subjective well-being. The Journals of Gerontology Series B: Psychological Sciences and Social Sciences, 56(6), 364–373. https://doi.org/10.1093/geronb/56.6.P364
Şentürk, Ü. (2015). Sosyolojik açıdan parçalanmış aile ve çocuk ilişkisi. Kum Saati Yayınları.
T.C. Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı. (t.y.-a). Yaşlı nüfusun gelecek yıllara göre tahminleri [PDF]. https://www.aile.gov.tr/media/63364/1-yasli-nufusun-gelecek-yillara-gore-tahminleri.pdf
T.C. Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı. (t.y.-b). Türkiye Cumhuriyeti Anayasası. Engelli ve Yaşlı Hizmetleri Genel Müdürlüğü. https://www.aile.gov.tr/eyhgm/mevzuat/ulusal-mevzuat/anayasa/
T.C. Cumhurbaşkanlığı Strateji ve Bütçe Başkanlığı. (2018). On birinci kalkınma planı (2019-2023): Yaşlanma özel ihtisas komisyonu raporu (Yayın No: SBB: 2984 - ÖİK: 811). https://www.sbb.gov.tr/wp-content/uploads/2020/04/YaslanmaOzelIhtisasKomisyonuRaporu.pdf
Tufan, İ. (2002). Antik çağdan günümüze yaşlılık. Aykırı Yayınları.
Tufan, İ. (2007). Birinci Türkiye yaşlılık raporu. Gero-Yayınları.
Tufan, İ. (2016a). Bakıma muhtaç: Türkiye’de Alzheimer hastası yaşlıların bakımı. Koç Üniversitesi Yayınları.
Tufan, İ. (2016b). Yaşlanan toplumların riskleri, problemleri, ihtiyaçları. H. Ceylan (Ed.), Yaşlılık sosyolojisi içinde (ss. 99–117). Nobel Akademik Yayıncılık.
Türk, A. (2020). Koronavirüs (Covid-19) pandemisi sürecinde yaşlılara yönelik uygulamalar ve yaşlıların psiko-sosyal durumu üzerine bir değerlendirme. Sosyal Hizmet, 35–46.
Türkiye Emekliler Derneği. (2024). Yaşlı ve emeklilerin bankacılık hizmetlerinde yaşadığı sorunlar tartışıldı. https://tued.com.tr/yasli-ve-emeklilerin-bankacilik-hizmetlerinde-yasadigi-sorunlar-tartisildi/
Türkiye İnsan Hakları ve Eşitlik Kurumu. (2023). Bankacılık şube işlemlerinde 10 bin lira sınırı getirilmesinin yaşlılara yönelik ayrımcılık oluşturabileceğine ilişkin basın açıklaması. https://www.tihek.gov.tr/bankacilik-sube-islemlerinde-10-bin-lira-siniri-getirilmesinin-yaslilara-yonelik-ayrimcilik-olusturabilecegine-iliskin-basin-aciklamasi
Türkiye İstatistik Kurumu. (2024a). Doğum istatistikleri, 2023. Haber Bülteni (Sayı: 53706). https://data.tuik.gov.tr/Bulten/Index?p=Dogum-Istatistikleri-2023-53706
Türkiye İstatistik Kurumu. (2024b). İstatistiklerle yaşlılar, 2023. Haber Bülteni (Sayı: 53644). https://data.tuik.gov.tr/Bulten/Index?p=Istatistiklerle-Yaslilar-2023-53644
Türkiye İstatistik Kurumu. (2024c). Yoksulluk ve yaşam koşulları istatistikleri, 2024. Haber Bülteni (Sayı: 53714). https://veriportali.tuik.gov.tr/tr/press/53714
Türkiye İstatistik Kurumu. (2025). Hayat tabloları, 2022-2024. Haber Bülteni (Sayı: 53645). https://data.tuik.gov.tr/Bulten/Index?p=Hayat-Tablolari-2022-2024-53645
Türkiye İstatistik Kurumu. (2026). Adrese dayalı nüfus kayıt sistemi sonuçları, 2025. Haber Bülteni (Sayı: 53899). https://veriportali.tuik.gov.tr/tr/press/53899
United Nations. (2024). World population prospects 2024: Summary of results. UN DESA.
United Nations. (t.y.). Global issues: Ageing. https://www.un.org/en/global-issues/ageing
UNFPA. (2024, 19 Haziran). Ageing. United Nations Population Fund. https://www.unfpa.org/ageing
Uslu, E. ve Akın, B. (2022). Sağlık bilimlerinde çalışan öğretim elemanlarının yaşlı ayrımcılığı tutumu. Journal of Nursology, 25(4), 254–259.
Üstün, Ç. ve Özçiftçi, S. (2020). COVID-19 pandemisinin sosyal yaşam ve etik düzlem üzerine etkileri: Bir değerlendirme çalışması. Anadolu Kliniği Tıp Bilimleri Dergisi, 25(Özel Sayı 1), 142–153. https://doi.org/10.21673/anadoluklin.723469
Vefikuluçay, D. (2008). Üniversitede öğrenim gören öğrencilerin yaşlı ayrımcılığına ilişkin tutumları [Doktora tezi]. Hacettepe Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü.
World Health Organization. (2020). Decade of healthy ageing 2020–2030: Proposal [PDF]. https://cdn.who.int/media/docs/default-source/decade-of-healthy-ageing/decade-proposal-final-apr2020-en.pdf
World Health Organization. (2021a). Ageism is a global challenge: UN. https://www.who.int/news/item/18-03-2021-ageism-is-a-global-challenge-un
World Health Organization. (2021b). Global report on ageism. https://www.who.int/publications/i/item/9789240016866
World Health Organization. (2025a). Ageing: Global population. https://www.who.int/news-room/questions-and-answers/item/population-ageing
World Health Organization. (2025b). Ageing: Ageism. https://www.who.int/news-room/questions-and-answers/item/ageing-ageism
World Health Organization. (2025c). Ageing and health, https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/ageing-and-health
