Gençlerde Riskli Davranışlar ve Çocukluk Çağı Ruhsal Travmaları Arasındaki İlişkinin İncelenmesi
Özet
Bu araştırma, genç yetişkinlerde çocukluk çağı ruhsal travmaları (istismar ve ihmal) ile riskli davranışlar (antisosyal eğilimler, alkol, sigara, madde kullanımı) arasındaki ilişkiyi incelemektedir. İlişkisel tarama modeliyle tasarlanan çalışmanın örneklemini 18-35 yaş arası 413 genç oluşturmaktadır. Veriler, Çocukluk Çağı Ruhsal Travma ve Riskli Davranışlar ölçekleriyle toplanmış, Spearman Korelasyon Analizi ile incelenmiştir. Bulgulara göre; duygusal, fiziksel ve cinsel istismar, tüm riskli davranışlarla (antisosyal, alkol, sigara, madde) pozitif yönde ilişkilidir. Antisosyal davranışlar en güçlü duygusal istismarla, alkol ve madde kullanımı ise cinsel istismarla ilişkili bulunmuştur. Buna karşın, duygusal ve fiziksel ihmal yaşantılarının sadece madde ve alkol kullanımıyla pozitif ilişkili olduğu, antisosyal eğilimler veya sigara kullanımıyla ilişkisi bulunmadığı tespit edilmiştir. Sonuç olarak, doğrudan zarar veren aktif istismar yaşantıları bireyi dışa vurumcu riskli eylemlere yöneltirken; pasif ihmal yaşantıları bireyi içe dönük bağımlılıklara (alkol/madde) itmektedir. Bulgular, önleyici politikaların davranıştan ziyade travmanın özgül niteliğini merkeze alan eko-sistemik ve onarıcı bir yaklaşımla tasarlanması gerektiğini göstermektedir.
This study examines the relationship between childhood psychological traumas (abuse and neglect) and risky behaviors (antisocial tendencies, alcohol, smoking, substance use) in young adults. Designed with a relational survey model, the sample of the study consists of 413 young adults between the ages of 18 and 35. Data were collected using the Childhood Trauma and Risky Behaviors scales and analyzed via Spearman's Correlation Analysis. According to the findings, emotional, physical, and sexual abuse are positively correlated with all risky behaviors (antisocial, alcohol, smoking, substance). Antisocial behaviors were found to be most strongly associated with emotional abuse, while alcohol and substance use were most strongly associated with sexual abuse. In contrast, it was determined that emotional and physical neglect experiences are only positively correlated with substance and alcohol use, and have no relationship with antisocial tendencies or smoking. Consequently, while active abuse experiences that inflict direct harm direct the individual toward outward risky actions; passive neglect experiences push the individual toward introverted addictions (alcohol/substance). The findings indicate that preventive policies should be designed with an eco-systemic and restorative approach that centers on the specific nature of the trauma rather than the behavior itself.
Referanslar
Aksakoğlu, G. (2001). Sağlıkta araştırma teknikleri ve analiz yöntemleri. Dokuz Eylül Üniversitesi Yayınları.
Barbosa, L. P., Quevedo, L., da Silva, G. D. G., Jansen, K., Pinheiro, R. T., Branco, J., ... & da Silva, R. A. (2014). Childhood trauma and suicide risk in a sample of young individuals aged 14–35 years in southern Brazil. Child Abuse & Neglect, 38(7), 1191-1196. https://doi.org/10.1016/j.chiabu.2014.02.008
Beck, U. (1992). Risk society: Towards a new modernity. Sage Publications.
Bedirhanbeyoğlu, H. (2018). Çocukluk çağı travmaları, bilişsel duygu düzenleme stratejileri ve riskli davranışlar arasındaki ilişkiler [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Maltepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
Bernstein, D. P., Fink, L., Handelsman, L., Foote, J., Lovejoy, M., Wenzel, K., Sapareto, E., & Ruggiero, J. (1994). Initial reliability and validity of a new retrospective measure of child abuse and neglect. The American Journal of Psychiatry, 151(8), 1132–1136. https://doi.org/10.1176/ajp.151.8.1132
Bilican Gökkaya, V. (2022). Suça sürüklenen çocuk ve aile faktörü. Cumhuriyet Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Sosyal Bilimler Dergisi, 46(2), 193-204. https://izlik.org/JA82EJ29DU
Bilican Gökkaya, V. (2023). Çocuk yoksulluğu: Neden, sonuç ve çözüm ekseninde eğitim faktörü. Çocuk ve Medeniyet, 8(14), 157-176. https://izlik.org/JA95KN43MT
Bilican Gökkaya, V., & Öztürk, M. (2021). Çocukluk çağında aile içi şiddet öyküsü ile flört şiddeti arasındaki ilişkinin incelenmesi. Manisa Celal Bayar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 19(3), 205-224. https://doi.org/10.18026/cbayarsos.959425
Boullier, M., & Blair, M. (2018). Adverse childhood experiences. Pediatrics and Child Health, 28(3), 132-137. https://doi.org/10.1016/j.paed.2017.12.008
Bourdieu, P. (1993). Youth is just a word. In P. Bourdieu (Ed.), Sociology in Question (pp. 94-102). Sage.
Bowlby, J. (1988). A secure base: Parent-child attachment and healthy human development. Basic Books.
Briere, J., & Spinazzola, J. (2005). Phenomenology and psychological assessment of complex trauma. Psychiatric Annals, 35(5), 401-410. https://doi.org/10.1002/jts.20048
Casey, B. J., Getz, S., & Galvan, A. (2008). The adolescent brain. Developmental Review, 28(1), 62-77. https://doi.org/10.1016/j.dr.2007.08.003
Cohen, A. K. (1955). Delinquent boys: The culture of the gang. Free Press.
Creswell, J. W. (2014). Research design: Qualitative, quantitative and mixed methods approaches. Sage Publications.
Durkheim, É. (1951). Suicide: A study in sociology. Free Press.
Erel, Ö., & Gölge, Z. B. (2015). Üniversite öğrencilerinde riskli davranışlar ile çocukluk çağı istismar, dürtüsellik ve riskli davranışlar arasındaki ilişki. Anadolu Psikiyatri Dergisi, 16(3), 189–197. https://doi.org/10.5455/apd.167082
Ervüz, C., & Türk, A. (2025a). Çocukluk çağı ruhsal travmalarının benlik saygısı üzerindeki etkisinin incelenmesi. Abant 5th International Conference on Current Academic Studies (ss. 964-970) içinde. Academy Global Publishing.
Ervüz, C., & Türk, A. (2025b). Çocukluk çağı travmalarının psikolojik sağlamlık üzerindeki etkisinin incelenmesi. Cumhuriyet 16th International Conference on Social Sciences (ss. 159-165) içinde. Academy Global Publishing.
Ervüz, C., & Türk, S. (2025c). Gençlerde çocukluk çağı ruhsal travmalarının çocuk haklarına yönelik tutum üzerindeki etkisi. Adıyaman Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 50, 448-473. https://doi.org/10.14520/adyusbd.1689689
Farmer, P. (2004). An anthropology of structural violence. Current Anthropology, 45(3), 305-325. https://doi.org/10.1086/382250
Felitti, V. J., Anda, R. F., Nordenberg, D., vd. (1998). Relationship of childhood abuse and household dysfunction to many of the leading causes of death in adults: The adverse childhood experiences (ACE) study. American Journal of Preventive Medicine, 14(4), 245-258. https://doi.org/10.1016/s0749-3797(98)00017-8
Finzi-Dottan, R., & Karu, T. (2006). From emotional abuse in childhood to psychopathology in adulthood: A path mediated by immature defense mechanisms and self-esteem. Journal of Nervous and Mental Disease, 194(8), 616–621. https://doi.org/10.1097/01.nmd.0000230654.49933.23
Fraenkel, J. R., Wallen, N. E., & Hyun, H. H. (2012). How to design and evaluate research in education. McGraw-Hill.
Galtung, J. (1969). Violence, peace, and peace research. Journal of Peace Research, 6(3), 167-191. https://doi.org/10.1177/002234336900600301
Gençtanırım, D. (2014). Riskli davranışlar ölçeği üniversite formu: Geçerlik ve güvenirlik çalışmaları. Journal of Measurement and Evaluation in Education and Psychology, 5(1), 24-34. https://doi.org/10.21031/epod.67191
Gönültaş, B. M., Öztürk, M., Başcıllar, M., Aydemir, I., Temiz-Sarikaya, S., Erkoc, B., ... & Türk, A. (2025). Predictive role of perceived stress and family climate on aggression of individuals during compulsory isolation. Psychiatry, 89 (1), 16-28. https://doi.org/10.1080/00332747.2025.2503005
Green, B. L., Krupnick, J. L., Stockton, P., Goodman, L., Corcoran, C., & Petty, R. (2005). Effects of adolescent trauma exposure on risky behavior in college women. Psychiatry: Interpersonal and Biological Processes, 68(4), 363-378. https://doi.org/10.1521/psyc.2005.68.4.363
Hughes, K., Bellis, M. A., Hardcastle, K. A., Sethi, D., Butchart, A., Mikton, C., ... & Dunne, M. P. (2017). The effect of multiple adverse childhood experiences on health: a systematic review and meta-analysis. The Lancet Public Health, 2(8), e356-e366. https://doi.org/10.1016/s2468-2667(17)30118-4
Jebraeili, H., Davudizadeh, S., & Rezaee, R. (2023). The relationship between adverse childhood experiences and impulsive and risky behaviors: the mediating role of positive and negative emotional motivations. Journal of Injury and Violence Research, 15(1), 11-20. https://doi.org/10.5249/jivr.v15i1.1748
Jessor, R. (1991). Risk behavior in adolescence: a psychosocial framework for understanding and action. Journal of Adolescent Health, 12(8), 597-605. https://doi.org/10.1016/1054-139x(91)90007-k
Karasar, N. (2003). Bilimsel araştırma yöntemi. Nobel Yayın.
Kaya, S., & Bilican Gökkaya, V. (2023). Suçla yüzleşmek: Sosyal risklerin gölgesinde suça sürüklenen çocuklar. V. Bilican Gökkaya & M. Öztürk (Ed.), Pandora'nın Kutusu Açılıyor: Gölgedeki Sosyal Sorunlar 1 (ss. 343-372) içinde. Nobel Akademik.
Khantzian, E. J. (1997). The self-medication hypothesis of substance use disorders: A reconsideration and recent applications. Harvard Review of Psychiatry, 4(5), 231-244. https://doi.org/10.3109/10673229709030550
Leza, L., Siria, S., López-Goñi, J. J., & Fernandez-Montalvo, J. (2021). Adverse childhood experiences (ACEs) and substance use disorder (SUD): A scoping review. Drug and Alcohol Dependence, 221, 108563. https://doi.org/10.1016/j.drugalcdep.2021.108563
Merton, R. K. (1938). Social structure and anomie. American Sociological Review, 3(5), 672-682. https://doi.org/10.2307/2084686
Novais, M., Henriques, T., Vidal-Alves, M. J., & Magalhães, T. (2021). When problems only get bigger: the impact of adverse childhood experience on adult health. Frontiers in Psychology, 12, 693420. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2021.693420
Öztürk, M., & Bilican Gökkaya, V. (2022). Üniversite öğrencilerinin flört şiddeti mağduriyetleri ile mücadele stratejileri. Fırat University Journal of Social Sciences, 32(2), 795-806. https://doi.org/10.18069/firatsbed.1059029
Öztürk, M., & Tire, O. (2019). Sosyodemografik değişkenler ve namus adına kadına uygulanan şiddete yönelik tutum: Üniversite gençliği üzerine bir araştırma. Turkish Studies-Social Sciences, 14(6), 3383-3400. http://dx.doi.org/10.29228/TurkishStudies.39837
Öztürk, M., & Ünal, V. (2015). Yetiştirme yurdundan ayrılanların sosyalleşme ve toplumla bütünleşme durumları (Sivas örneği). Cumhuriyet Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 16(1), 119-134. https://izlik.org/JA54UG37PH
Şahin-Demirkapı, E. (2013). Çocukluk çağı travmalarının duygu düzenleme ve kimlik gelişimine etkisi ve bunların psikopatolojiler ile ilişkisi [Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi]. Adnan Menderes Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü.
Şar, V., Öztürk, E., & İkikardeş, E. (2012). Çocukluk çağı ruhsal travma ölçeğinin Türkçe uyarlamasının geçerlilik ve güvenirliği. Türkiye Klinikleri, 32(4), 1054-1063. https://doi.org/10.5336/medsci.2011-26947
Singh, A., & Nandy, A. (2024). Introduction to adolescent health and lifestyle related diseases. In Lifestyle Diseases in Adolescents: Addressing Physical, Emotional, and Behavioral Issues (pp. 1-13). Bentham Science Publishers.
Steinberg, L. (2008). A social neuroscience perspective on adolescent risk-taking. Developmental Review, 28(1), 78–106. https://doi.org/10.1016/j.dr.2007.08.002
Teicher, M. H., Samson, J. A., Anderson, C. M., & Ohashi, K. (2016). The effects of childhood maltreatment on brain structure, function and connectivity. Nature Reviews Neuroscience, 17(10), 652-666. https://doi.org/10.1038/nrn.2016.111
Tire, O. (2017). Toplumsal cinsiyet rolleri açısından Türkiye’de kadın yoksulluğu. Mavi Atlas, 5(1), 97-112. https://doi.org/10.18795/gumusmaviatlas.306047
Tire, O. (2023). Sosyal bir problem olarak boşanma ve aldatma. V. Bilican Gökkaya & M. Öztürk (Ed.), Pandora'nın kutusu açılıyor: Gölgedeki sosyal sorunlar 1 (ss. 91-114) içinde. Nobel Bilimsel Yayıncılık.
Tire, O., & Dikici, E. (2022). Toplumsal cinsiyet ve sosyoloji. Eğitim Yayınevi.
Tire, O., & Öztürk, M. (2023). Evlilik tutumunun bir yordayıcısı olarak çocukluk çağı ruhsal travmaları. Pamukkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 57, 255-266. https://doi.org/10.30794/pausbed.1212942
Tire, O., & Yeşiltepe, A. (2023). Examining the relationship between attitudes of ambivalent sexism and dating violence. Firat University Journal of Social Sciences, 33(3), 1401-1411. https://doi.org/10.18069/firatsbed.1271765
TÜİK-Türkiye İstatistik Kurumu. (2025, 6 Şubat). Adrese dayalı nüfus kayıt sistemi sonuçları, 2024. 31.03.2025 tarihinde https://veriportali.tuik.gov.tr/tr/press/53783 adresinden erişildi.
Türk, A., & Ervüz, C. (2025). Üniversite öğrencilerinin sosyodemografik değişkenler açısından çocuk cinsel istismarcılarına yönelik bilgi ve farkındalık düzeylerinin incelenmesi. Nişantaşı Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 13(1), 585-598. https://doi.org/10.52122/nisantasisbd.1658185
Türk, A., Öztürk, M., & Bilican Gökkaya, V. (2022). Depresyon, anksiyete, stres ve gelecek kaygısı arasındaki ilişkinin kanonik korelasyon analizi ile incelenmesi. Kıbrıs Türk Psikiyatri ve Psikoloji Dergisi, 4(3), 262-270. https://doi.org/10.35365/ctjpp.22.3.06
Türk, A., Öztürk, M., & Tire, O. (2026). Dindarlık eğilimi ve aile içi şiddet farkındalığı arasındaki ilişkide toplumsal cinsiyet algısının aracılık rolü. Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 26(1), 1-14. https://doi.org/10.18037/ausbd.1624748
Türk, A., Türk, S., & Öztürk, M. (2025). Çocukluk çağı ruhsal travmalarının umutsuzluk üzerine etkisinin incelenmesi. Bingöl 4th International Conference on Social Sciences (ss. 263-269) Academy Global Publishing.
Türk, S. (2024). Çocukluk çağı ruhsal travmaları ile intihar bilişleri ve aile aidiyeti arasındaki ilişkinin incelenmesi [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Sivas Cumhuriyet Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü.
van der Kolk, B. A. (2014). The body keeps the score: Brain, mind, and body in the healing of trauma. Viking.
Yalaki, Z., Çetin, F., & Bilge, Y. D. (2015). Bir eğitim ve araştırma hastanesine başvuran adelosanlardaki riskli davranışların değerlendirilmesi. Ege Tıp Dergisi, 54(3), 127-133. https://doi.org/10.19161/etd.344133
Yang, M. (2024). Adolescence: A crucial period of development impacting intellect, personality, and social skills. Interdisciplinary Humanities and Communication Studies, 1(7),1-3. https://doi.org/10.61173/w4myjk61
Referanslar
Aksakoğlu, G. (2001). Sağlıkta araştırma teknikleri ve analiz yöntemleri. Dokuz Eylül Üniversitesi Yayınları.
Barbosa, L. P., Quevedo, L., da Silva, G. D. G., Jansen, K., Pinheiro, R. T., Branco, J., ... & da Silva, R. A. (2014). Childhood trauma and suicide risk in a sample of young individuals aged 14–35 years in southern Brazil. Child Abuse & Neglect, 38(7), 1191-1196. https://doi.org/10.1016/j.chiabu.2014.02.008
Beck, U. (1992). Risk society: Towards a new modernity. Sage Publications.
Bedirhanbeyoğlu, H. (2018). Çocukluk çağı travmaları, bilişsel duygu düzenleme stratejileri ve riskli davranışlar arasındaki ilişkiler [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Maltepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
Bernstein, D. P., Fink, L., Handelsman, L., Foote, J., Lovejoy, M., Wenzel, K., Sapareto, E., & Ruggiero, J. (1994). Initial reliability and validity of a new retrospective measure of child abuse and neglect. The American Journal of Psychiatry, 151(8), 1132–1136. https://doi.org/10.1176/ajp.151.8.1132
Bilican Gökkaya, V. (2022). Suça sürüklenen çocuk ve aile faktörü. Cumhuriyet Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Sosyal Bilimler Dergisi, 46(2), 193-204. https://izlik.org/JA82EJ29DU
Bilican Gökkaya, V. (2023). Çocuk yoksulluğu: Neden, sonuç ve çözüm ekseninde eğitim faktörü. Çocuk ve Medeniyet, 8(14), 157-176. https://izlik.org/JA95KN43MT
Bilican Gökkaya, V., & Öztürk, M. (2021). Çocukluk çağında aile içi şiddet öyküsü ile flört şiddeti arasındaki ilişkinin incelenmesi. Manisa Celal Bayar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 19(3), 205-224. https://doi.org/10.18026/cbayarsos.959425
Boullier, M., & Blair, M. (2018). Adverse childhood experiences. Pediatrics and Child Health, 28(3), 132-137. https://doi.org/10.1016/j.paed.2017.12.008
Bourdieu, P. (1993). Youth is just a word. In P. Bourdieu (Ed.), Sociology in Question (pp. 94-102). Sage.
Bowlby, J. (1988). A secure base: Parent-child attachment and healthy human development. Basic Books.
Briere, J., & Spinazzola, J. (2005). Phenomenology and psychological assessment of complex trauma. Psychiatric Annals, 35(5), 401-410. https://doi.org/10.1002/jts.20048
Casey, B. J., Getz, S., & Galvan, A. (2008). The adolescent brain. Developmental Review, 28(1), 62-77. https://doi.org/10.1016/j.dr.2007.08.003
Cohen, A. K. (1955). Delinquent boys: The culture of the gang. Free Press.
Creswell, J. W. (2014). Research design: Qualitative, quantitative and mixed methods approaches. Sage Publications.
Durkheim, É. (1951). Suicide: A study in sociology. Free Press.
Erel, Ö., & Gölge, Z. B. (2015). Üniversite öğrencilerinde riskli davranışlar ile çocukluk çağı istismar, dürtüsellik ve riskli davranışlar arasındaki ilişki. Anadolu Psikiyatri Dergisi, 16(3), 189–197. https://doi.org/10.5455/apd.167082
Ervüz, C., & Türk, A. (2025a). Çocukluk çağı ruhsal travmalarının benlik saygısı üzerindeki etkisinin incelenmesi. Abant 5th International Conference on Current Academic Studies (ss. 964-970) içinde. Academy Global Publishing.
Ervüz, C., & Türk, A. (2025b). Çocukluk çağı travmalarının psikolojik sağlamlık üzerindeki etkisinin incelenmesi. Cumhuriyet 16th International Conference on Social Sciences (ss. 159-165) içinde. Academy Global Publishing.
Ervüz, C., & Türk, S. (2025c). Gençlerde çocukluk çağı ruhsal travmalarının çocuk haklarına yönelik tutum üzerindeki etkisi. Adıyaman Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 50, 448-473. https://doi.org/10.14520/adyusbd.1689689
Farmer, P. (2004). An anthropology of structural violence. Current Anthropology, 45(3), 305-325. https://doi.org/10.1086/382250
Felitti, V. J., Anda, R. F., Nordenberg, D., vd. (1998). Relationship of childhood abuse and household dysfunction to many of the leading causes of death in adults: The adverse childhood experiences (ACE) study. American Journal of Preventive Medicine, 14(4), 245-258. https://doi.org/10.1016/s0749-3797(98)00017-8
Finzi-Dottan, R., & Karu, T. (2006). From emotional abuse in childhood to psychopathology in adulthood: A path mediated by immature defense mechanisms and self-esteem. Journal of Nervous and Mental Disease, 194(8), 616–621. https://doi.org/10.1097/01.nmd.0000230654.49933.23
Fraenkel, J. R., Wallen, N. E., & Hyun, H. H. (2012). How to design and evaluate research in education. McGraw-Hill.
Galtung, J. (1969). Violence, peace, and peace research. Journal of Peace Research, 6(3), 167-191. https://doi.org/10.1177/002234336900600301
Gençtanırım, D. (2014). Riskli davranışlar ölçeği üniversite formu: Geçerlik ve güvenirlik çalışmaları. Journal of Measurement and Evaluation in Education and Psychology, 5(1), 24-34. https://doi.org/10.21031/epod.67191
Gönültaş, B. M., Öztürk, M., Başcıllar, M., Aydemir, I., Temiz-Sarikaya, S., Erkoc, B., ... & Türk, A. (2025). Predictive role of perceived stress and family climate on aggression of individuals during compulsory isolation. Psychiatry, 89 (1), 16-28. https://doi.org/10.1080/00332747.2025.2503005
Green, B. L., Krupnick, J. L., Stockton, P., Goodman, L., Corcoran, C., & Petty, R. (2005). Effects of adolescent trauma exposure on risky behavior in college women. Psychiatry: Interpersonal and Biological Processes, 68(4), 363-378. https://doi.org/10.1521/psyc.2005.68.4.363
Hughes, K., Bellis, M. A., Hardcastle, K. A., Sethi, D., Butchart, A., Mikton, C., ... & Dunne, M. P. (2017). The effect of multiple adverse childhood experiences on health: a systematic review and meta-analysis. The Lancet Public Health, 2(8), e356-e366. https://doi.org/10.1016/s2468-2667(17)30118-4
Jebraeili, H., Davudizadeh, S., & Rezaee, R. (2023). The relationship between adverse childhood experiences and impulsive and risky behaviors: the mediating role of positive and negative emotional motivations. Journal of Injury and Violence Research, 15(1), 11-20. https://doi.org/10.5249/jivr.v15i1.1748
Jessor, R. (1991). Risk behavior in adolescence: a psychosocial framework for understanding and action. Journal of Adolescent Health, 12(8), 597-605. https://doi.org/10.1016/1054-139x(91)90007-k
Karasar, N. (2003). Bilimsel araştırma yöntemi. Nobel Yayın.
Kaya, S., & Bilican Gökkaya, V. (2023). Suçla yüzleşmek: Sosyal risklerin gölgesinde suça sürüklenen çocuklar. V. Bilican Gökkaya & M. Öztürk (Ed.), Pandora'nın Kutusu Açılıyor: Gölgedeki Sosyal Sorunlar 1 (ss. 343-372) içinde. Nobel Akademik.
Khantzian, E. J. (1997). The self-medication hypothesis of substance use disorders: A reconsideration and recent applications. Harvard Review of Psychiatry, 4(5), 231-244. https://doi.org/10.3109/10673229709030550
Leza, L., Siria, S., López-Goñi, J. J., & Fernandez-Montalvo, J. (2021). Adverse childhood experiences (ACEs) and substance use disorder (SUD): A scoping review. Drug and Alcohol Dependence, 221, 108563. https://doi.org/10.1016/j.drugalcdep.2021.108563
Merton, R. K. (1938). Social structure and anomie. American Sociological Review, 3(5), 672-682. https://doi.org/10.2307/2084686
Novais, M., Henriques, T., Vidal-Alves, M. J., & Magalhães, T. (2021). When problems only get bigger: the impact of adverse childhood experience on adult health. Frontiers in Psychology, 12, 693420. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2021.693420
Öztürk, M., & Bilican Gökkaya, V. (2022). Üniversite öğrencilerinin flört şiddeti mağduriyetleri ile mücadele stratejileri. Fırat University Journal of Social Sciences, 32(2), 795-806. https://doi.org/10.18069/firatsbed.1059029
Öztürk, M., & Tire, O. (2019). Sosyodemografik değişkenler ve namus adına kadına uygulanan şiddete yönelik tutum: Üniversite gençliği üzerine bir araştırma. Turkish Studies-Social Sciences, 14(6), 3383-3400. http://dx.doi.org/10.29228/TurkishStudies.39837
Öztürk, M., & Ünal, V. (2015). Yetiştirme yurdundan ayrılanların sosyalleşme ve toplumla bütünleşme durumları (Sivas örneği). Cumhuriyet Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 16(1), 119-134. https://izlik.org/JA54UG37PH
Şahin-Demirkapı, E. (2013). Çocukluk çağı travmalarının duygu düzenleme ve kimlik gelişimine etkisi ve bunların psikopatolojiler ile ilişkisi [Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi]. Adnan Menderes Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü.
Şar, V., Öztürk, E., & İkikardeş, E. (2012). Çocukluk çağı ruhsal travma ölçeğinin Türkçe uyarlamasının geçerlilik ve güvenirliği. Türkiye Klinikleri, 32(4), 1054-1063. https://doi.org/10.5336/medsci.2011-26947
Singh, A., & Nandy, A. (2024). Introduction to adolescent health and lifestyle related diseases. In Lifestyle Diseases in Adolescents: Addressing Physical, Emotional, and Behavioral Issues (pp. 1-13). Bentham Science Publishers.
Steinberg, L. (2008). A social neuroscience perspective on adolescent risk-taking. Developmental Review, 28(1), 78–106. https://doi.org/10.1016/j.dr.2007.08.002
Teicher, M. H., Samson, J. A., Anderson, C. M., & Ohashi, K. (2016). The effects of childhood maltreatment on brain structure, function and connectivity. Nature Reviews Neuroscience, 17(10), 652-666. https://doi.org/10.1038/nrn.2016.111
Tire, O. (2017). Toplumsal cinsiyet rolleri açısından Türkiye’de kadın yoksulluğu. Mavi Atlas, 5(1), 97-112. https://doi.org/10.18795/gumusmaviatlas.306047
Tire, O. (2023). Sosyal bir problem olarak boşanma ve aldatma. V. Bilican Gökkaya & M. Öztürk (Ed.), Pandora'nın kutusu açılıyor: Gölgedeki sosyal sorunlar 1 (ss. 91-114) içinde. Nobel Bilimsel Yayıncılık.
Tire, O., & Dikici, E. (2022). Toplumsal cinsiyet ve sosyoloji. Eğitim Yayınevi.
Tire, O., & Öztürk, M. (2023). Evlilik tutumunun bir yordayıcısı olarak çocukluk çağı ruhsal travmaları. Pamukkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 57, 255-266. https://doi.org/10.30794/pausbed.1212942
Tire, O., & Yeşiltepe, A. (2023). Examining the relationship between attitudes of ambivalent sexism and dating violence. Firat University Journal of Social Sciences, 33(3), 1401-1411. https://doi.org/10.18069/firatsbed.1271765
TÜİK-Türkiye İstatistik Kurumu. (2025, 6 Şubat). Adrese dayalı nüfus kayıt sistemi sonuçları, 2024. 31.03.2025 tarihinde https://veriportali.tuik.gov.tr/tr/press/53783 adresinden erişildi.
Türk, A., & Ervüz, C. (2025). Üniversite öğrencilerinin sosyodemografik değişkenler açısından çocuk cinsel istismarcılarına yönelik bilgi ve farkındalık düzeylerinin incelenmesi. Nişantaşı Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 13(1), 585-598. https://doi.org/10.52122/nisantasisbd.1658185
Türk, A., Öztürk, M., & Bilican Gökkaya, V. (2022). Depresyon, anksiyete, stres ve gelecek kaygısı arasındaki ilişkinin kanonik korelasyon analizi ile incelenmesi. Kıbrıs Türk Psikiyatri ve Psikoloji Dergisi, 4(3), 262-270. https://doi.org/10.35365/ctjpp.22.3.06
Türk, A., Öztürk, M., & Tire, O. (2026). Dindarlık eğilimi ve aile içi şiddet farkındalığı arasındaki ilişkide toplumsal cinsiyet algısının aracılık rolü. Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 26(1), 1-14. https://doi.org/10.18037/ausbd.1624748
Türk, A., Türk, S., & Öztürk, M. (2025). Çocukluk çağı ruhsal travmalarının umutsuzluk üzerine etkisinin incelenmesi. Bingöl 4th International Conference on Social Sciences (ss. 263-269) Academy Global Publishing.
Türk, S. (2024). Çocukluk çağı ruhsal travmaları ile intihar bilişleri ve aile aidiyeti arasındaki ilişkinin incelenmesi [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Sivas Cumhuriyet Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü.
van der Kolk, B. A. (2014). The body keeps the score: Brain, mind, and body in the healing of trauma. Viking.
Yalaki, Z., Çetin, F., & Bilge, Y. D. (2015). Bir eğitim ve araştırma hastanesine başvuran adelosanlardaki riskli davranışların değerlendirilmesi. Ege Tıp Dergisi, 54(3), 127-133. https://doi.org/10.19161/etd.344133
Yang, M. (2024). Adolescence: A crucial period of development impacting intellect, personality, and social skills. Interdisciplinary Humanities and Communication Studies, 1(7),1-3. https://doi.org/10.61173/w4myjk61
