Ağız Muayenesi ve Klinik Değerlendirme Yöntemleri
Özet
Ağız muayenesi, veteriner hekimlikte hem sistemik sağlık durumunun değerlendirilmesinde hem de oral ve dental hastalıkların tanısında temel klinik uygulamalardan biridir. Etkin bir ağız muayenesi, ayrıntılı anamnez alınması ve hastanın genel durumunun dikkatli biçimde gözlenmesi ile başlar. Muayene esnasında ağız boşluğu, gingiva, dişler, dil, damak, yanak mukozası ve diğer oral yapılar sistematik olarak incelenerek mevcut patolojiler saptanır. Bu bölümde ağız muayenesinin temel prensipleri, muayene öncesi hazırlık aşamaları ve klinik değerlendirme yöntemleri ayrıntılı olarak ele alınmaktadır. Anatomik diş nomenklatürü ile dişlerin tanımlanması ve kayıt altına alınmasında kullanılan sistemler açıklanmakta ve muayene sırasında karşılaşılabilecek bulguların doğru yorumlanmasına yönelik bilgiler sunulmaktadır. Bunların yanında, sedasyon ve genel anestezi altında gerçekleştirilen ayrıntılı ağız muayenesinin endikasyonları, sağladığı klinik avantajlar ile elde edilen bulguların standart yöntemlerle kayıt altına alınması da bölüm kapsamında değerlendirilmektedir. Bu bölüm, klinisyenlerin sistematik ve kapsamlı bir ağız muayenesi gerçekleştirebilmeleri için gerekli teorik altyapıyı ve pratik uygulama bilgisini bir bütün olarak sunmayı amaçlamaktadır.
Oral examination is a fundamental clinical practice in veterinary medicine, both for assessing systemic health and for diagnosing oral and dental diseases. An effective oral examination begins with taking a detailed history and carefully observing the patient's general condition. During the examination, the oral cavity, gingiva, teeth, tongue, palate, buccal mucosa, and other oral structures are systematically examined to identify existing pathologies. This section details the basic principles of oral examination, pre-examination preparation stages, and clinical evaluation methods. The anatomical nomenclature of teeth and the systems used for identifying and recording teeth are explained, and information is provided for the correct interpretation of findings encountered during the examination. In addition, the indications for detailed oral examinations performed under sedation and general anesthesia, the clinical advantages they provide, and the recording of findings using standard methods are also discussed within this section. This section aims to provide clinicians with the necessary theoretical foundation and practical application knowledge to perform a systematic and comprehensive oral examination.
Referanslar
Niemiec B, Gawor J, Nemec A, et al. World Small Animal Veterinary Association Global Dental Guidelines. Journal of Small Animal Practice. 2020;61(7): 395-403. doi: 10.1111/jsap.13113
Kirby S, Miller B. Dental and oral examination and recording. BSAVA Manual of Canine and Feline Dentistry and Oral Surgery, 4th ed. In: Reiter AM, Gracis M (eds.). 2018. p. 33-49.
Huffman LJ. Oral examination. In: Niemiec BA (eds.) Small animal dental, oral & maxillofacial disease. 1st ed. London: Manson Publishing; 2010. p. 39-62,
Bellows J. Feline Dentistry Oral Assessment, Treatment, and Preventative Care. Ames, Iowa: Wi- ley-Blackwell; 2010. p. 28-38.
Bellows J. Oral Examination and Diagnosis. In: Lobprise HB, Dodd JR (eds.) Wiggs’s Veterinary Dentistry: Principles and Practice.2nd. ed. USA: John Wiley & Sons, Inc. 2019.p. 25-40.
Clarke DE, Caiafa A. Oral examination in the cat: a systematic approach. Journal of Feline Me- dicine and Surgery. 2014;16(11): 873-886. doi: 10.1177/1098612X14552364
Gorrel C. Small Animal Dentistry. USA: Saunders Elsevier; 2008. p. 13-21, 31-67.
Oxford M. Dental examination in dogs and cats. Companion Animal. 2015;20(1): 7-11. doi:10.12968/coan.2015.20.1.7
Yanık K. Yumuşak ve Sert Dokuların Cerrahi Hastalıkları. İmren HY. (ed.) Kedi ve Köpek Has- talıkları içinde. Ankara: Medisan; 1998. p. 547-600.
Legendre L, Reiter AM. Management of dental, oral and maxillofacial developmental disorders. BSAVA Manual of Canine and Feline Dentistry and Oral Surgery, 4th ed. In: Reiter AM, Gracis M (eds.). 2018. p. 245-279
Halıcıoğlu O. Kedilerde tükürük ph’sı ile diş ve diş eti hastalıkları arasındaki ilişkinin incelen- mesi. Aydın: Yüksek Lisans Tezi; 2024.
Floyd MR. The Modified Triadan System: Nomenclature for Veterinary Dentistry. Journal of Veterinary Dentistry. 1991;8(4):18-19. doi:10.1177/089875649100800402
Sordillo A, Casella L, Turcotte R, et al. A Novel Postbiotic Reduces Canine Halitosis. Ani- mals. 2025;15(11):1596. doi:10.3390/ani15111596
Kulida M, Nicpoń J, Solonin P, et al. Clinical and morphological indicators of halitosis in cats. Ukrainian Journal of Veterinary Sciences. 2025;16(1); 104-122. doi:10.31548/veteri- nary1.2025.104
Carroll MQ, Oba PM, Sieja KM, et al. Effects of novel dental chews on oral health outcomes and halitosis in adult dogs. Journal of Animal Science. 2020;98(9); skaa274, doi:10.1093/jas/skaa274
Mateo A, Torre C, Crusafont J, et al. Evaluation of efficacy of a dental chew to reduce gingi- vitis, dental plaque, calculus, and halitosis in toy breed dogs. Journal of Veterinary Dentistry. 2020;37(1):22-28. doi:10.1177/0898756420926766
Coelho Dal Rio AC, Danielli Nicola EM, Franchi Teixeira AR. Halitosis an assessment proto- col proposal. Brazilian Journal of Otorhinolaryngology. 2007;(6):835-842. doi: 10.1016/S1808- 8694(15)31180-0
Samsar E, Akın F. Özel Cerrahi. Ankara: Tamer matbaacılık; 1998.
Logan EI, Boyce EN. Oral health assessment in dogs: parameters and methods. Journal of Vete- rinary Dentistry. 1994;11(2): 58-63.
Assunção GSM, Ocarino NM, Sofal LC, et al. Dentinal lesions in dogs with dental calculus.
Journal of Compaarative Pathology. 2021;185:8-17. doi: 10.1016/j.jcpa.2021.03.004
Hemida MBM, Holm S, Eklundh M, et al. Modifiable early life risk factors for dental cal- culus in dogs: a retrospective cross-sectional study in Finland. BMC Veterinary Research. 2025;21(1):430. doi: 10.1186/s12917-025-04885-8
Lewis JR, Reiter AM, Tzt D. Management of generalized gingival enlargement in a dog-ca- se report and literature review. Journal of Veterinary Dentistry. 2005;22(3):160-169. doi:10.1177/089875640502200303
Gorrel C, Andersson S, Verhaert L. Veterinary Dentistry for the General Practitioner. 2nd ed. Elsevier Saunders; 2013. p. 15-31, 97-119.
DeBowes L. Problems with the gingiva. In: Niemiec BA (eds.) Small animal dental, oral & maxillofacial disease. 1st ed. London: Manson Publishing; 2010. p.170-171.
Johnston N, Menzies MPL. Anaesthetic and analgesic considerations in dentistry and oral sur- gery. BSAVA Manual of Canine and Feline Dentistry and Oral Surgery, 4th ed. In: Reiter AM, Gracis M (eds.). 2018. p. 119-137.
Atagür Selek N, Arıcan M. Kedi ve köpeklerde Periodontal hastalığın oluşma insidansı ve teda- vi seçenekleri. Kocatepe Veterinary Journal. 2021;14(1): 101-112. doi:10.30607/kvj.805010
