İşitme Yetersizliği Olan Çocuklar
Özet
İşitme, çocukların çevrelerini anlamlandırmalarını ve sözel dili edinmelerini sağlayan temel duyusal sistemlerden biridir. Özellikle doğumsal ve erken çocukluk döneminde görülen işitme kayıpları; dil ve konuşma gelişimi, bilişsel beceriler, akademik başarı ile sosyal-duygusal gelişimi olumsuz etkileyebilmektedir. Yaşamın ilk yıllarında yeterli işitsel girdinin sağlanamaması, ilerleyen dönemlerde iletişim ve öğrenme güçlüklerine yol açabilmektedir. İşitme kaybının etkilerini azaltmada erken tanı ve erken müdahale büyük önem taşımaktadır. İşitme kaybının tanılanması ve müdahalesi; odyolog, hekim, dil ve konuşma terapisti, özel eğitim uzmanı ve ailenin iş birliği içinde çalışmasını gerektiren multidisipliner bir süreçtir. Yenidoğan işitme tarama programları, işitme kaybının erken dönemde belirlenmesine olanak sağlamaktadır. Tanı sonrasında işitme cihazı veya koklear implant gibi işitsel desteklerin zamanında uygulanması, çocuğun dil, iletişim, sosyal uyum ve akademik gelişimini desteklemektedir. Çocuklarda odyolojik değerlendirme süreci çocuk merkezli ve aile odaklı yürütülmelidir. Değerlendirmede yalnızca işitme düzeyi değil; dil gelişimi, eğitimle ilişkili beceriler ve sosyal-duygusal durum da dikkate alınmalıdır. Bu süreçte davranışsal ve objektif test yöntemleri, çocuğun yaşına ve gelişimsel özelliklerine uygun şekilde birlikte kullanılmalıdır. Müdahale sürecinde işitsel rehabilitasyon, aile danışmanlığı ve özel eğitim önemli bir yer tutmaktadır. Özellikle ailenin sürece aktif katılımı, çocuğun dinleme, iletişim ve dil becerilerinin gelişimini desteklemektedir. Bu nedenle erken tanı, uygun teknolojik destek, etkili rehabilitasyon ve disiplinler arası iş birliği, işitme kayıplı çocukların gelişimsel ve eğitsel süreçlerinde temel unsurlar olarak değerlendirilmektedir. Bu bölüm kapsamında işitme kaybının nedenleri ve sınıflandırılması, tanı ve müdahale süreçleri ile işitme kayıplı çocukların gelişimsel özellikleri ve desteklenmesine yönelik temel yaklaşımlar incelenmektedir.
Hearing is one of the fundamental sensory systems that enables children to make sense of their environment and acquire verbal language. Hearing loss, particularly congenital and early childhood hearing loss, can negatively impact language and speech development, cognitive skills, academic achievement, and social-emotional development. Failure to provide adequate auditory input in the early years of life can lead to communication and learning difficulties later in life.
Early diagnosis and intervention are crucial in mitigating the effects of hearing loss. Diagnosing and treating hearing loss is a multidisciplinary process requiring collaboration between audiologists, physicians, speech and language therapists, special education specialists, and the family. Newborn hearing screening programs allow for the early detection of hearing loss. Following diagnosis, timely application of auditory aids such as hearing aids or cochlear implants supports the child's language, communication, social adaptation, and academic development. Following diagnosis, the timely implementation of auditory supports such as hearing aids or cochlear implants supports the child’s language, communication, social adaptation, and academic development. The audiological evaluation process in children should be child-centered and family-focused. The evaluation should consider not only hearing level but also language development, educational skills, and socio-emotional status. The audiological evaluation process in children should be child-centered and family-focused. The evaluation should consider not only hearing level but also language development, educational skills, and socio-emotional status. In this process, behavioral and objective testing methods should be used together in a way that is appropriate to the child's age and developmental characteristics. Auditory rehabilitation, family counseling, and special education play a significant role in the intervention process. In particular, the active participation of the family supports the development of the child's listening, communication, and language skills. Therefore, early diagnosis, appropriate technological support, effective rehabilitation, and interdisciplinary collaboration are considered fundamental elements in the developmental and educational processes of children with hearing loss. This section examines the causes and classification of hearing loss, diagnostic and intervention processes, developmental characteristics of children with hearing loss, and fundamental approaches to supporting them.
Referanslar
Akşit, M. (2019). Tanısal testler. A. M. Akşit (Ed.), Temel odyolojik testler (ss. 4–37). Hipokrat Yayıncılık.
American Speech-Language-Hearing Association. (2004). Guidelines for the audiologic assessment of children from birth to 5 years of age. American Speech-Language-Hearing Association.
American Speech-Language-Hearing Association. (2023). Causes of conductive hearing loss. Retrieved January 31, 2026, from https://www.asha.org/practice-portal/clinical-topics/hearing-loss/
Belgin, E. (2015). İşitme sisteminde akustik prensipler. E. Belgin (Ed.), Temel odyoloji (ss. 19–25). Güneş Tıp Kitabevleri.
Bertoncini, J., & Giovanni, L. (1997). Infant perception of speech: New findings and implications. Infant Behavior and Development, 20(4), 653–665.
Cooper, R. P., & Aslin, R. N. (1990). Preference for infant-directed speech in the first month after birth. Child Development, 61(5), 1584–1595.
DeCasper, A. J., & Fifer, W. P. (1980). Of human bonding: Newborns prefer their mothers’ voices. Science, 208(4448), 1174–1176.
Donnot, J., Vinter, A., & DeCasper, A. J. (1999). Auditory preferences in neonates: Reactivity to maternal voice and other sounds. Early Human Development, 54(1), 27–36.
Gheysen, F., Van Waelvelde, H., & De Weerdt, W. (2008). Motor development of deaf children with and without cochlear implants. Journal of Deaf Studies and Deaf Education, 13(2), 215–225. https://doi.org/10.1093/deafed/enm049
Hall, J. W., III. (2016). Crosscheck principle in pediatric audiology today: A 40-year perspective. Journal of Audiology & Otology, 20(2), 59–67. https://doi.org/10.7874/jao.2016.20.2.59
İncesulu, A. (2015). Koklear implantasyon. E. Belgin & A. S. Şahlı (Ed.), Temel odyoloji (ss. 511–524). Güneş Tıp Kitabevleri.
Johnson, K. C., DesJardin, J. L., Barker, D. H., Quittner, A. L., & Winter, L. (2008). Role play and symbolic thinking in young children with hearing loss. Journal of Deaf Studies and Deaf Education, 13(3), 327–345.
Keating, E., & Mirus, G. (2003). American Sign Language and the problem of role shift. Language, 79(3), 533–568.
Kuhl, P. K. (2004). Early language acquisition: Cracking the speech code. Nature Reviews Neuroscience, 5(11), 831–843.
Ling, D. (2002). Speech and the hearing-impaired child: Theory and practice (2nd ed.). Alexander Graham Bell Association for the Deaf and Hard of Hearing.
Luckner, J. L., & Bowen, S. K. (2010). Teachers’ use and perceptions of progress monitoring. American Annals of the Deaf, 155(4), 397–406. https://doi.org/10.1353/aad.2010.0031
Madell, J. R., Flexer, C., Wolfe, J., & Schafer, E. C. (2019). Behavioral evaluation of hearing in infants and children. In Pediatric audiology: Diagnosis, technology, and management (3rd ed., pp. 75–102). Thieme Medical Publishers.
Mehler, J., Jusczyk, P., Lambertz, G., Halsted, N., Bertoncini, J., & Amiel-Tison, C. (1988). A precursor of language acquisition in young infants. Cognition, 29(2), 143–178.
Meinzen-Derr, J., Wiley, S., & Choll, I. D. (2011). Impact of early intervention on expressive and receptive language development among young children with permanent hearing loss. American Annals of the Deaf, 155(5), 580–591.
Noll, L. M. (2007). Facilitating play interactions between hearing and hearing-impaired preschoolers: Teacher mediation strategies. Early Childhood Education Journal, 35(1), 45–52.
Shah, J., Rao, K., Malawade, M., & Khatri, S. (2013). Effect of motor control program in improving gross motor function and postural control in children with sensorineural hearing loss: A pilot study. Pediatric Therapeutics, 3(1), 1–4. https://doi.org/10.4172/2161-0665.1000141
T.C. Sağlık Bakanlığı. (2014). Yenidoğan işitme tarama programı genelgesi (2014/27). Halk Sağlığı Genel Müdürlüğü.
T.C. Sağlık Bakanlığı. (t.y.). Okul çağı çocuklarda işitme taraması programı. Halk Sağlığı Genel Müdürlüğü. Erişim tarihi: 22 Aralık 2025,
https://hsgm.saglik.gov.tr/tr/tarama-programlari/okul-cagi-cocuklarda-isitme-taramasi-programi.html
Türkiye Cumhuriyeti Sağlık Bakanlığı. (2008). Sağlık hizmetlerinde okul sağlığı kitabı. Refik Saydam Hıfzıssıhha Merkezi Başkanlığı, Hıfzıssıhha Mektebi Müdürlüğü.
Trawick-Smith, J. (1994). The role of play in the development of young children with disabilities. Early Child Development and Care, 100(1), 77–91.
Veiskarami, P., & Roozbahani, M. (2020). Motor development in deaf children based on Gallahue’s model: A review study. Audiology and Vestibular Research, 29(1), 10–12.
Vig, S. (2007). Young children with hearing loss: Developmental characteristics and intervention needs. Infants & Young Children, 20(3), 187–200.
Werker, J. F., & Tees, R. C. (1984). Cross-language speech perception: Evidence for perceptual reorganization during the first year of life. Infant Behavior and Development, 7(1), 49–63.
Werker, J. F., & Tees, R. C. (2002). Cross-language speech perception: Developmental changes in discrimination of speech sounds. Annual Review of Psychology, 53, 377–400.
World Health Organization. (2016). Childhood hearing loss: Strategies for prevention and care. World Health Organization.
World Health Organization. (2021). World report on hearing. World Health Organization.
World Health Organization. (2023). Deafness and hearing loss fact sheet. https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/deafness-and-hearing-loss
Zwolan, T. A. (2009). Cochlear implants. In J. Katz (Ed.), Handbook of clinical audiology (6th ed., pp. 912–934). Lippincott Williams & Wilkins.
Yılmaz, Ş. (2025). İşitsel algı. C. Yakıncı, L. Öztürk & N. Vardı (Ed.), Temelden kliniğe duyu sistemi (ss. 93–101). Nobel Tıp Kitabevi.
