Özel Gereksinimli Çocukların Erken Çocukluk Dönemi Eğitimi: Türkiye’de Yasal Çerçeve ve Mevzuat
Özet
Referanslar
Adıgüzel, S. (2016). Uluslararası hukukta ve Türkiye’de eğitim hakkı. Legal Yayıncılık.
Aksoy, V., & Şafak, P. (2020). 573 sayılı KHK’dan günümüze özel eğitimde eğitsel tanılama ve değerlendirme: Neredeyiz, nereye gitmeliyiz? Turkish Journal of Special Education Research and Practice, 2(1), 47–67. https://doi.org/10.37233/TRSPED.2020.0108
Allom, F. C., & Martin, M. M. (2021). Issues and challenges in special education: A qualitative analysis from teacher’s perspective. Southeast Asia Early Childhood Journal, 10(1), 37–49.
Alvi, R. R., Novianti, R., Wulansari, B. Y., & Vikriani, A. (2023). Inclusive education for early-age blind children. SHS Web of Conferences, 173, Article 02002. https://doi.org/10.1051/shsconf/202317302002
Aydın, O. (2023). Özel gereksinimli çocukların sağlık kurul raporu (ÇÖZGER) alım sürecinin incelenmesi [Yüksek lisans tezi, Üsküdar Üniversitesi]. YÖK Ulusal Tez Merkezi.
Bakkaloğlu, H. (2014). Erken çocukluk döneminde gelişimi etkileyen faktörler. İçinde İ. H. Diken (Ed.), Erken çocukluk eğitimi (3. bs., ss. 210–246). Pegem Akademi.
Birkan, B. (2015). Erken çocukluk eğitimi. İçinde G. Akçamete (Ed.), Genel eğitim okullarında özel gereksinimi olan öğrenciler ve özel eğitim (ss. 141–168). Kök Yayıncılık.
Birleşmiş Milletler. (2006). Engellilerin haklarına ilişkin sözleşme. https://www.un.org/disabilities/documents/convention/convoptprot-e.pdf
Çağlar, S. (2009). Uluslararası hukuk ve Türk hukuk sisteminde engellilerin eğitim hakkı ve devlet yükümlülükleri. Beta Basım.
Clark, B. J., Holness, W. A., Nyamadzawo, R. T., & Moogi, D. (2024). Implementing early childhood education for children with disabilities in South Africa and Kenya. African Journal of Disability, 13, 1–12.
Çelik, Ö. (2023). Eğitim hakkı kavramının ulusal ve uluslararası normlarda tartışılması. Uluslararası Sosyal Bilimler Dergisi, 8(33). https://doi.org/10.52096/usbd.8.33.19
Çitil, M. (2023). Türkiye’de özel eğitim: Tarihsel, politik ve yasal gelişmeler (4. bs.). Vize Akademik Yayıncılık.
Çocuklar İçin Özel Gereksinim Değerlendirmesi Hakkında Yönetmelik. (2019, 20 Şubat). Resmî Gazete (Sayı: 30692).
Demiröz, K., & Kayhan, N. (2025). Erken çocukluk özel eğitiminde aile ve personel iş birliği. Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi Özel Eğitim Dergisi, 26(2), 201–214. https://doi.org/10.21565/ozelegitimdergisi.1414743
Demirel, Ö., & Kaya, Z. (Ed.). (2012). Eğitim bilimine giriş (7. bs.). Pegem Akademi.
Demirtaş, Z. (2019). Uluslararası antlaşmalar çerçevesinde engellilerin eğitim hakkı. Türkiye İnsan Hakları ve Eşitlik Kurumu Akademik Dergisi, 2, 39–59.
Education Review Office. (2012). Inclusion of children with special needs in early childhood services. https://www.ero.govt.nz/sites/default/files/2021-05/Inclusion-of-Children-with-Special-Needs-in-Early-Childhood-Services.pdf
Engelliler Hakkında Kanun, Kanun No. 5378. (2005, 7 Temmuz). Resmî Gazete (Sayı: 25868).
Engellilerin haklarına ilişkin sözleşmenin onaylanmasının uygun bulunduğuna dair kanun, Kanun No. 5825. (2008, 18 Aralık). Resmî Gazete (Sayı: 27084).
Garcia-Peinado, R. (2025). Educational artificial intelligence, child rights, and human care in early childhood. The European Educational Researcher, 8(3), 33–55. https://doi.org/10.31757/euer.833
Görgün, B. (2022). Özel gereksinimli bireyler için Türkiye’de eğitim ile ilgili yönetmelikler. İçinde E. Yılmaz & G. Yıldız (Ed.), Özel eğitimde yasal düzenlemeler (ss. 181–202). Nobel Akademik Yayıncılık.
Güçlü, M. (2019). Eğitim hakkı. İçinde M. Güçlü (Ed.), Eğitim hukuku (ss. 108–131). Pegem Akademi.
Gülcan, M. G. (2019). Eğitim hukuku. Pegem Akademi.
Gündüz, F. N. (2022). Engelli çocuğa sahip olan ailelerin eğitim hizmeti ve hakkına ilişkin algıları ve bilgi düzeylerinin incelenmesi [Doktora tezi, Trakya Üniversitesi]. YÖK Ulusal Tez Merkezi.
Gündüz, F. N. (2022). Dünyada ve Türkiye’de engelli bireylerin eğitim hakkı ile ilgili düzenlemelerin gelişimi. İstanbul Sosyal Bilimler Dergisi, Güz(34), 1–22.
İlköğretim ve Eğitim Kanunu, Kanun No. 222. (1961, 12 Ocak). Resmî Gazete (Sayı: 10705).
Imaniah, I., & Fitria, N. (2018). Inclusive education for students with disability. SHS Web of Conferences, 42. https://doi.org/10.1051/shsconf/20184200039 , 1-5
Karasu, T. (2011). Özel eğitimde yaşanan sorunlar ve çözüm önerileri. E-Uluslararası Eğitim Araştırmaları Dergisi, 2(4), 74–88.
Millî Eğitim Bakanlığı Okul Öncesi Eğitim ve İlköğretim Kurumları Yönetmeliği. (2014, 26 Temmuz). Resmî Gazete (Sayı: 29072).
Millî Eğitim Bakanlığı Özel Eğitim Hizmetleri Etik Yönergesi. (2025, 26 Haziran). https://mevzuat.meb.gov.tr/dosyalar/2274.pdf
Millî Eğitim Bakanlığı Özel Eğitim Kurumları Yönetmeliği. (2012, 18 Mayıs). Resmî Gazete (Sayı: 28296).
Millî Eğitim Bakanlığı Özel Öğretim Kurumları Yönetmeliği. (2012, 20 Mart). Resmî Gazete (Sayı: 28239).
Millî Eğitim Temel Kanunu, Kanun No. 1739. (1973, 24 Haziran). T.C. Resmî Gazete (Sayı: 14574).
Office of the United Nations High Commissioner for Human Rights. (2006). Convention on the Rights of Persons with Disabilities. https://www.ohchr.org/en/instruments-mechanisms/instruments/convention-rights-persons-disabilities
Özel Eğitim Hakkında Kanun Hükmünde Kararname, Kanun Hükmünde Kararname No. 573. (1997, 6 Haziran). Resmî Gazete (Sayı: 23011).
Özel Eğitim Hizmetleri Yönetmeliği. (2018, 7 Temmuz). Resmî Gazete (Sayı: 30471).
Özel Öğretim Kurumları Kanunu, Kanun No. 5580. (2007, 14 Şubat). Resmî Gazete (Sayı: 26434).
Purdue, K. (2009). Barriers to and facilitators of inclusion for children with disabilities in early childhood education. Contemporary Issues in Early Childhood, 10(2), 133–143.
Rabbani, A. (2016). On recognizing skill formation as a more effective development strategy. Copenhagen Consensus Center. https://copenhagenconsensus.com/sites/default/files/documents/rabbani_education.pdf, 1-37.
Sarkar, R. (2017). Early childhood care and education for children with special needs: A way to successful inclusion. International Journal of Advanced Research, 5(6), 2203–2208.
Şensoy, P. Ç. (2022). Anayasa ve uluslararası sözleşmelerde eğitim hakkı: İnsan hakları ve fırsat eşitliği bağlamında bir inceleme. Alanyazın, Özel Sayı, 23–47.
Symeonidou, S., Loizou, E., & Recchia, S. (2023). The inclusion of children with disabilities in early childhood education: Interdisciplinary research and dialogue. European Early Childhood Education Research Journal, 31(1-7).
Tardi, R. (2012). The right of children with disabilities to inclusive education. World Vision Albania and Kosovo. https://www.wvi.org/sites/default/files/Raport_Rajonal_3_Eng_Web.pdf, (1-82)
Tunçeli, H. İ., & Zembat, R. (2017). Erken çocukluk döneminde gelişimin değerlendirilmesi ve önemi. Eğitim Kuram ve Uygulama Araştırmaları Dergisi, 3(3), 1–12.
Türkiye Cumhuriyeti Anayasası. (1982, 18 Ekim). Türkiye Cumhuriyeti Anayasası. https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=2709&MevzuatTur=1&MevzuatTertip=5
UNICEF Türkiye. (2026). Her çocuğun eğitim hakkı vardır: Erişilebilir eğitim nedir? https://www.unicefturk.org/yazi/her-cocugun-egitim-hakki-vardir-erisilebilir-egitim-nedir
Underwood, K., Valeo, A., & Wood, R. (2012). Understanding inclusive early childhood education: A capability approach. Contemporary Issues in Early Childhood, 13(4), 290–299.
United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization. (n.d.-a). Early childhood care and education. UNESCO. https://www.unesco.org/en/early-childhood-education
United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization. (n.d.-b). Inclusion in education. UNESCO. https://www.unesco.org/en/inclusion-education
United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization. (2025, February 13). What you need to know about the right to education. UNESCO. https://www.unesco.org/en/right-education/need-know?hub=70224
Ünver, G., & Erdamar, G. (2015). Türkiye’de erken çocukluk dönemi öğretmenlerinin eğitim programı geliştirme sürecine katkıları. Ahi Evran Üniversitesi Kırşehir Eğitim Fakültesi Dergisi (KEFAD), 16(1), 215–234.
Woodhead, M. (2005). Early childhood development: A question of rights. International Journal of Early Childhood, 37(3), 79–98.
World Health Organization, & United Nations Children’s Fund. (2012). Early childhood development and disability: A discussion paper. World Health Organization. https://iris.who.int/handle/10665/75355