Erken Çocuklukta Özel Eğitimin Tarihçesi ve İyi Örnekler

Ackah-Jnr, F. R. (2020). Inclusive education, a best practice, policy and provision in education systems and schools: The rationale and critique. European Journal of Education Studies, 6(10), 171-183. https://doi.org/10.5281/zenodo.3605128

Akagündüz, D., & Aksoy, A. B. (2020). Duyu eğitimi programı’nın korunma ve bakım altındaki bebeklerin motor gelişimine etkisinin incelenmesi. Mersin Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 16(1), 133-144.

Akçamete, G. (2019). Özel Gereksinimi Olan Bireyler. Ü, Şahbaz (Ed.), Özel Eğitim ve Kaynaştırma. (ss. 2-38) Ankara: Anı Yayıncılık.

Ardianingsih, F., Ashar, M., & Wijiastuti, A. (2023). Otizm Spektrum Bozukluğu Olan Çocuklarda Kapsamlı Müdahale İçin Bir TEACCH Sınıf Modeli. Sürdürülebilirlik ve Çeşitlilik için Eğitim Dergisi. 1 (2), 138–154. https://doi.org/10.57142/jesd.v1i2.53

Bahap-Kudret, Z. (2022). Erken çocukluk özel eğitimine ilişkin temel konular içinde H. Bakkaloğlu, S. Çelik & G. Tomris (Ed.), Araştırmadan uygulamaya erken çocukluk özel eğitimi el kitabı (ss. 3-43). Vizetek Yayıncılık.

Bakkaloğlu, H. (2013). Ebeveynlerin gözüyle özel gereksinimli çocukların erken müdahaleden okul öncesi programlara geçiş süreci [Parental views on the transition process of children with special needs from early intervention to preschool]. Eğitim ve Bilim, 38(169), 311-327. http://egitimvebilim.ted.org.tr/index.php/EB/article/view/2284/516

Bakkaloğlu, H. (2020). Erken Çocukluk Özel Eğitiminde Temel Konular. Ankara Üniversitesi Açık Ders Notları. https://acikders.ankara.edu.tr/course/view.php?id=6384.

Bakkaloğlu, H., Özbek, A. B. ve Sucuoğlu, N. B. (2020). Okul önces bütünleştirme uygulamalarında özel gereksinimli ve tipik gelişen çocukların sosyal kabulleri: Boylamsal bir çalışma. Erken Çocukluk Çalışmaları Dergisi, 4(2), 363-385. doi: 10.24130/eccd-jecs.1967202042240.

Ball, A. F. (2012). To know is not enough: Knowledge, power, and the zone of generativity. Educational Researcher, 41(8), 283–293. https://doi.org/10.3102/0013189X12465334.

Barnett, W. S. (2011). Effectiveness of early educational intervention. Science, 333(6045), 975–978. https://doi.org/10.1126/science.1204534

Başol, O. (2024). A comparatıve legal analysıs of the rıght to adequate and qualıty educatıon. Türkiye İnsan Hakları ve Eşitlik Kurumu Akademik Dergisi, 7(12), 159-197. https://doi.org/10.59162/tihek.1373729

Baykoç Dönmez, N. Ve Mıdık, M( 2011). Özel Eğitim Uygulamalarına Destek Olabilecek Yeni Yaklaşımlar, N. Baykoç Dönmez (Ed.), Özel Gereksinimli Çocuklar ve Özel Eğitim (ss 485-504) Ankara: Eğiten Kitapevi.

Beltekin, N. ve Çete, U. (2019). Eğitim hakkını yeniden tanımlamak. Hafiza , 1 (1), 27-39. https://izlik.org/JA39UK57YY

Biber, K., & Ural, O. (2012). Portage erken eğitim programının kurum ortamında yaşayan 5–6 yaş grubu çocukların gelişimleri ile aile katılım düzeyleri üzerindeki etkisi. Balıkesir Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 15(27), 87-125. https://izlik.org/JA55HP54DG

Birkan, B. (2013). Otizm ve uygulamalı davranış analizi: Toplum temelli uygulamalar. Ergoterapi ve Rehabilitasyon Dergisi, 1(2), 92-96.

Black, M. M., Walker, S. P., Fernald, L. C. H., Andersen, C. T., DiGirolamo, A. M., Lu, C., et al. (2017). Early childhood development coming of age: Science through the life course. The Lancet, 389(10064), 77–90. https://doi.org/10.1016/S0140-6736(16)31389-7.

Bricker, D., Xie, H., & Bohjanen, S. (2018). A History of EI/ECSE in the United States: A Personal Perspective. Journal of Early Intervention, 40(2), 121–137. https://doi.org/10.1177/1053815118771392

Choi, N., & Shin, M. (2017). School supervisors in South Korea’s special education support centers: Legal duties and preparation for their supervisory responsibilities. International Journal of Special Education, 32(4), 784–789.

Diamond, A., & Lee, K. (2011). Interventions shown to aid executive function development in children. Science, 333(6045), 959–964.

Diken, İ. H., & Aksoy, V. (2021). Çocuklarda özel eğitim uygulamaları. Türkiye Klinikleri Çocuk Psikiyatrisi Özel Sayısı, 5-11.

Divya, K. Y., Begum, F., John, S. E., & Francis, F. (2023). DIR/Floor Time in engaging autism: A systematic review. Iranian Journal of Nursing and Midwifery Research, 28(2), 132–138.

Doğru, S. S. Y. (2009). Özel eğitimde kullanılan alternatif programlar (Montessori yaklaşımı). TÜBAV Bilim Dergisi, 2(1), 107–116.

Dunst, C. J. (2007). Early intervention for infants and toddlers with developmental disabilities. In S. L. Odom, R. H. Horner, M. E. Snell & J. Blacher (Eds.), Handbook of developmental disabilities (pp. 161-180). The Guildford Press.

Dunst, C. J., & Espe-Sherwindt, M. (2016). Family-centered practices in early childhood intervention. In B. Reichow, B. A. Boyd, E. E. Barton, & S. L. Odom (Eds.), Handbook of early childhood special education (pp. 37-56). Springer International Publishing.

Ekinci, R. (2019). Özel eğitimde Montessori yönteminin kullanımına yönelik öğretmenlerin görüşlerinin belirlenmesi (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). Yakın Doğu Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Özel Eğitim Ana Bilim Dalı.

Eripek, S. (2008). Okul Öncesi Dönemde Özel Eğitim. S. Eripek (Ed.) Özel Eğitim, (ss. 1-19) Eskişehir: Anadolu Üniversitesi Yayınları.

Gargiulo, R., & Kilgo, J. (1999) Young children with special needs: An introduction to early childhood special needs. (2nd ed.). Delmar Thomson Learning.

Guralnick, M. J. (2011). Why early intervention works: A systems perspective. Infants & Young Children, 24(1), 6–28. https://doi.org/10.1097/IYC.0b013e3182002cfe

Gül, S.O ve Diken, İ.H. (2009). Erken çocuklukta özel eğitime ilişkin türkiye’de gerçekleştirilmiş lisansüstü tez çalışmalarının gözden geçirilmesi. Uluslararası Erken Çocuklukta Özel Eğitim Dergisi (INT-JECSE), 1(1);46-78.

Gürel Selimoğlu, Ö.(2015). Etkileşim temelli erken çocuklukta müdahale programının(ETEÇOM) otizm spektrum bozukluğu sergileyen çocukların sosyal etkileşim üzerindeki etkililiği (Yayımlanmamış Doktora Tezi). Gazi Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Özel Eğitim ABD.

Güleç-Aslan, Y. (2017). Otizm spektrum bozukluğu olan bireylerle çalışan eğitimcilerin uygulamalı davranış analizine yönelik algıları. Hacettepe Üniversitesi Eğitim Bilimleri Dergisi, 32(4), 1013-1032.

Güleç-Aslan, Y., & Subaşı-Yurtçu, A. B. (2017). Otistik çocuklar için davranışsal eğitim programı (OÇİDEP) eğitmenlerinin OÇİDEP'e ilişkin algıları [Paraprofessionals’ perceptions related to the behavioral education program for children with autism]. Electronic Journal of Social Sciences, 16(62), 971-984. https://doi.org/10.17755/esosder.286479

Hamre, B. K., Pianta, R. C., Downer, J. T., & Mashburn, A. J. (2013). Teaching through interactions: Testing a developmental framework. The Elementary School Journal, 113(4), 461–487.

Heller, S. S., Rice, J., Boothe, A., Sidell, M., Vaughn, K., Keyes, A., et al. (2012). Social-emotional development, school readiness, teacher-child interactions, and classroom environment. Early Education and Development, 23(6), 919–944. https://doi.org/10.1080/10409289.2011.626387.

Henderson Anne T., A. T., & Mapp, K. L. (2002). A new wave of evidence: The impact of school, family, and community connections on student achievement. https://www.researchgate.net/publication/238728797_A_New_Wave_of_Evidence_The_Impact_of_School_Family_and_Community_Connections_on_Student_Achievement Erişim Tarihi: 04.04.2026

Henninger IV, W. R. and Gupta, S. S. (2014). How do children benefit from inclusion? In S. S. Gupta, W. R. Henninger IV and M. E. Vinh (Eds.), First steps to preschool inclusion: How to jumpstart your programwide plan (pp. 33- 57). Baltimore, MD: Brookes.

Kara, S., & Özdemir, E. (2020). Portage Modeli’nin 3–5 yaş çocukların gelişimsel becerilerine etkisi. Erken Çocukluk Çalışmaları Dergisi, 7(2), 87–104.

Khalfaoui, A., García-Carrión, R., & Villardón-Gallego, L. (2020). A Systematic Review of the Literature on Aspects Affecting Positive Classroom Climate in Multicultural Early Childhood Education. Early Childhood Education Journal. Springer Science+Business Media.

Lang, SN, Jeon, S., & Tebben, E. (2024). Aileler ve Head Start Personeli Arasındaki İlişkiler: Ev Katılımı ve Öğrenme Yaklaşımları Aracılığıyla Çocukların Akademik Sonuçlarıyla İlişkiler. Erken Eğitim ve Gelişim, 35 (3), 413–430. https://doi.org/10.1080/10409289.2022.2155772

Lillard, A., & Else-Quest, N. (2006). Evaluating Montessori education. Science, 313(5795), 1893–1894. https://doi.org/10.1126/science.1132362

Mahoney, G., & Perales, F. (2019). Relationship-focused early intervention with families of children with developmental disabilities. Journal of Early Intervention, 41(1), 3–16. https://doi.org/10.1177/1053815118816242

Mashburn, A. J., Pianta, R. C., Hamre, B. K., Downer, J. T., Barbarin, O. A., Bryant, D., … & Early, D. M. (2008). Measures of classroom quality in prekindergarten and children’s development. Child Development, 79(3), 732–749.

Mathers, S., Eisenstadt, N., Sylva, K., Soukakou, E., & Ereky-stevens, K. (2014). Sound foundations: a review of the research evidence on quality of early childhood education and care for children under three implications for policy and practice. The Sutton Trust and the Education Endowment Foundation, 1, 1–68.

Millî Eğitim Bakanlığı (MEB). (2018). Erken çocukluk ve okul öncesi özel eğitim programı. Ankara: MEB Yayınları

Melhuish, E., Quinn, L., Sylva, K., Sammons, P., Siraj-Blatchford, I., & Taggart, B. (2013). Preschool affects longer term literacy and numeracy: Results from a general population longitudinal study in Northern Ireland. School Effectiveness and School Improvement, 24(2), 234–250. https://doi.org/10.1080/09243453.2012.749796.

Meral, B. F., Özbey, F., & Sola, C. (2013). Küçük adımlar erken eğitim programının aile görüşlerine göre değerlendirilmesi. Sakarya Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 22, 25-40. https://izlik.org/JA53HN54ND

Meisels, S. J., & Shonkoff, J. P. (2000). Early childhood intervention: A continuing evolution. In J. P. Shonkoff & S. J. Meisels (Eds.), Handbook of early childhood intervention (2nd ed., pp. 3-35). Cambridge University Press.

Milli Eğitim Bakanlığı (MEB). (2021). Destek eğitim https://ookgm.meb.gov.tr/www/destek-egitim-programlari/icerik/205

NHST (National Head Start Association) (2019). The Head Start advantage https://nhsa.org/resource/head-start-advantage-investments-that-work/

Pacheco, P., Pacheco, M., & Molini Avejonas, D. (2021). Study of 18 months of follow up DIR/Floortime intervention in preschool children with autism spectrum disorder (ASD). European Psychiatry, 64(Suppl 1), S503.

Perera, J. (2011). Early rehabilitative intervention: Definition, objectives, models and challenges. In J. Rondal, J. Perera & D. Spiker (Eds.), Neorocognitive rehabilitation of Down Syndrome (pp. 1-15). Cambrigde University Press.

Pretti-Frontczak, K., & Bricker, D. (2007). An activity-based aproach to early intervention (3rd ed.). Paul Brookes Publishing Co.

Rios-Gonzalez, O., Puigvert Mallart, L., Sanvicén Torné, P., & Aubert Simón, A. (2019). Promoting zero violence from early childhood: A case study on the prevention of aggressive behavior in Cappont Nursery. European Early Childhood Education Research Journal, 27(2), 157–169. https://doi.org/10.1080/1350293X.2019.1579544.

Sarı, H ve Uyanık, B. H.( 2025). Özel eğitimde erken çocukluk döneminin önemi ve gereği, H. Sarı ve H. Yalçın (Ed.), Erken Çocuklukta Özel Eğitim. ( ss. 1-30), Ankara: Akademisyen Yayınevi.

Sazak Pınar, E. (2006). Dünyada ve Türkiye’de erken çocukluk özel eğitiminin gelişimi ve erken çocukluk özel eğitim uygulamaları. Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi Özel Eğitim Dergisi, 7(2), 71–83.

Schopler, E., Mesibov, G. B., & Hearsey, K. (1995). Structured teaching in the TEACCH system. New York: Springer. https://link.springer.com/chapter/10.1007/978-1-4899-1286-2_13

Schweinhart, L. J., Montie, J., Xiang, Z., Barnett, W. S., Belfield, C., & Nores, M. (2005). Lifetime effects: The HighScope Perry Preschool Study through age 40.

Seo, G.-H., Oakland, T., Han, H.-S., & Hu, S. (1991). Special Education in South Korea. Exceptional Children, 58(3), 213-218. https://doi.org/10.1177/001440299105800304 (Original work published 1991)

Sucuoğlu, N. B., Sarıca, A. D., Bakkaloğlu, H., & Keçeli-Kaysılı, B. (2014). Paraprofesyoneller için küçük adımlar erken eğitim programı kursu: Kursiyerler ne söylüyor? Ankara University Journal of Faculty of Educational Sciences, 47(1), 377–396.

Sucuoğlu, B., & Kargın, T. (2014). Özel eğitimde erken çocukluk dönemi. Ankara: Kök Yayıncılık.

Tomris, G. (2019). Down Sendromlu çocuğu olan ebeveynlere yönelik geliştirilen doğal öğretime dayalı erken müdahale (dödem) programının ebeveyn ve çocukları üzerindeki etkililiği (Yayımlanmamış Doktara Tezi). Anadolu Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Özel Eğitim ABD.

Tomris, G., & Çelik, S. (2022). Erken çocukluk özel eğitimi: Kuramsal ve yasal temeller, Dünya’daki ve Türkiye’deki son eğilimler. Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi Özel Eğitim Dergisi, 23(1), 243-269. https://doi.org/10.21565/ozelegitimdergisi.748893

Toper-Korkmaz, Ö. (2015). Eve dayalı olarak gerçekleştirilen etkileşim temelli erken çocuklukta müdahale programının (ETEÇOM) otizm spektrum bozukluğu tanılı çocuklar ve anneleri üzerindeki etkililiği (Yayımlanmamış Doktora tezi) Anadolu Üniversitesi, Anadolu Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Özel Eğitim Ana Bilim Dalı.

UNICEF. (2012). School readiness and early childhood development.

UNICEF. (2017). Early childhood development: The key to a full and productive life. https://www.scribd.com/document/381234570/ecd-pdf

UNICEF (2025). Her çocuğun eğitim hakkı vardır: Erişilebilir eğitimin önemi. UNICEF Türkiye. (2025, 4 Kasım). https://unicefturk.org/yazi/her-cocugun-egitim-hakki-vardir-erisilebilir-egitim-nedir

Yağan Güder, S. & Alabay, E. (2016). Türkiye’de ve Dünyada gelişimsel tanı ve değerlendirme süreci. (Ed: Çağlayan Dinçer). Gelişimsel Tanı ve Değerlendirme Yöntemleri içinde. Anadolu Üniversitesi Açıköğretim Fakültesi Yayınları.

Yazçayır, G., Önal, Y., Akkaya, G., & Semiz, Y. E. (2022). Erken Çocukluk Özel Eğitim Programlarına İlişkin Eğitmenlerin Deneyimlerinin İncelenmesi. Journal of Uludag University Faculty of Education, 35(3), 699-721.

Yıldırım Doğru, S. ( 2013). Erken Çocuklukta Özel Eğitim II. Bölüm. S. Yıldırım Doğru ve N. Durmuş Saltalı (Ed.) Erken Çocukluk Döneminde Özel Eğitim, (ss.37-102) Ankara: Maya Akademi.

Yıldırım, A., & Arslan, H. (2018). Erken çocuklukta ev temelli eğitim ve aile katılımı: Portage Modeli uygulamaları. Erken Eğitim ve Gelişim, 4(1), 23–38.

Yılmaz, A.( 2009). Head Start Programı. F. Temel (Ed.) Erken Çocukluk Eğitiminde Yaklaşımlar ve Programlar, (ss.287-325) Ankara: Vize Yayıncılık.

Yeşil, N. (2022). Türkiye ve Finlandiya erken çocukluk özel eğitim politikalarının karşılaştırılması / Türkiye ve Finlandiya'da erken çocukluk özel eğitim politikası belgelerinin karşılaştırılması (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi) Ankara Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, İlköğretim Anabilim Dalı.