Veteriner Hekim Andı
Özet
“Yemin” kelimesi Türk Dil Kurumu (TDK) Sözlüğünde “ant” olarak karşılanmakta; “ant” ise “Tanrı’yı veya kutsal bilinen bir kişiyi, bir şeyi tanık göstererek bir olayı doğrulama; yemin, kasem” ve “Kendi kendine söz verme; ahit” anlamlarıyla tanımlanmaktadır. Yaygın görüşe göre “ant içmek” deyiminin kökeni, karşılıklı kan içilerek gerçekleştirilen ahiret kardeşliği kabul merasimine dayandırılmaktadır. Örneğin, ant/and unsuru, Moğolcada “kan kardeşi”, “amca” ve “dayı” anlamlarına gelen anda kelimesinden türediği bildirilmektedir. Moğol töresine göre, “farklı boylardan iki kişinin birer damla kanını aynı kaba damlatıp şerbetle karıştırdıktan sonra karşılıklı içmeleriyle kan kardeşi oldukları bu uygulama “and içmek” olarak adlandırılmaktadır. Azerbaycan’da da ise bu ritüelde kanın şerbet yerine süt veya kımız ile karıştırıldığı ileri sürülmektedir. Birbirine çok benzeyen kavramlardır; ikisi de bir sözün doğruluğunu, bağlılığını veya kararlılığını güçlendirmek için kullanılır. Söz verme ve bağlılık bildirme, ciddiyet içerme, toplumsal veya ahlaki sorumluluk oluşturma, törensel veya resmi bağlamlarda kullanılması ant içme ve yemin etmenin ortak yönleri olarak değerlendirilebilir.
The concepts of ant (oath) and yemin (sworn declaration) have long held significant cultural and social importance in Turkish society. According to the Turkish Language Association (TDK), yemin is defined as ant, while ant refers both to affirming a statement by invoking a sacred witness and to making a personal promise or covenant. The origin of the expression ant içmek (“to take an oath”) is commonly linked to ancient rituals of blood brotherhood. Historical accounts suggest that the term derives from the Mongolian word anda, meaning “blood brother,” and refers to a ceremony in which two individuals mixed drops of their blood with a beverage and drank it together as a symbol of lifelong brotherhood. Similar practices have also been reported in Azerbaijan, where milk or kumis was used instead of sherbet. Although ant and yemin are closely related concepts, both serving to strengthen the credibility of a statement and demonstrate commitment, they are not entirely synonymous. Their common features include promise-making, expressions of loyalty, moral and social responsibility, and use in formal or ceremonial settings. Nevertheless, the two terms differ in their meanings, contexts of use, and cultural implications. These distinctions are examined and presented comparatively in this study.
Referanslar
Anon. 100. yıl mezuniyet töreni. A.Ü. Veteriner Fakültesi Dergisi. 1981;28(1-4): 285.
Anon. Veterinary oath. (10/10/2025 tarihinde https://mjfveterinarycollege.org/page/veterinary-oath adresinden ulaşılmıştır).
Arslan ES, Başağaç RT, Öztürk R. Veteriner Hekim Andına Etik Bir Bakış. II. Ulusal Tıbbi Etik Kongresi içinde. 18-20 Ekim 2001, Kapadokya, Nevşehir, (s. 89-96).
Dinçer F. Veteriner hekim andı. Türk Veteriner Hekimleri Birliği Merkez Konseyi, 18 Temmuz 1997 tarihli yazı. A.Ü. Veteriner Fakültesi, Veteriner Hekimliği Tarihi ve Deontoloji AD Arşivi.
Fraser D. Understanding animal welfare. Acta Veterinaria Scandinavica. 2008;50(1): 1-7.
Federation of Veterinarians of Europe (FVE). European Veterinary code of conduct. (2019). (13/11/2025 tarihinde https://fve.org/cms/wp-content/uploads/FVE_Code_of_Conduct_2019_R1_WEB.pdf adresinden ulaşılmıştır).
Federation of Veterinarians of Europe (FVE). Code of conduct and ethical principles. (13/11/2025 tarihinde https://worldvet. org/wp-content/uploads/2022/03/wva_model_veterinarians_oath.pdf adresinden ulaşılmıştır).
Menteş A. Türk veteriner hekimliği tarihinde deontoloji: Ülkemizde ve dünyada bugünkü durum. Yayımlanmamış Doktora Tezi. Ankara: Ankara Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü; 1996.
Osborne CA. The Veterinarian’s Oath: Are you keeping your promise? JAVMA. 1991; 198(11): 1906-1908.
Oğuz Y. Hekim andı ve benzeri metinler (eleştirel bir yaklaşımla) deontoloji ders notları. Ankara: A.Ü. Tıp Fakültesi Bilimsel Yayınlar Serisi ANTIP A.Ş. Yayınları; 1996. s. 1-9.
Örs Y. Hekim andıyla ilgili temel yanılgılar. Toplum ve Hekim. 1992;(Mart): 25-28.
Resmî Gazete. Veteriner Hekimliği Mesleğinin İcrasına, Türk Veteriner Hekimleri Birliği ile Odalarının Teşekkül Tarzına ve Göreceği İşlere Dair Kanun. 09/06/1954 tarih ve 8647 sayılı Resmî Gazete.
Resmî Gazete. Türk Veteriner Hekimleri Birliği Hizmetlerinin Yürütülmesine İlişkin Uygulama Yönetmeliği. 13/09/2006 tarih ve 26288 sayılı Resmî Gazete.
Sultanzade V. Mitoloji ve folklorla ilgili bazı ortak dil unsurlarının kaynağı. Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi Türkoloji Dergisi. 2012;19(1): 73-90.
Şahinoğlu PS. Hekim andının tarihsel kökenleri. Toplum ve Hekim. 1993;7: 39-42.
Şahinoğlu PS, Örs Y. Tıp evrimi ve veteriner hekim andı. III. Türk Tıp Tarihi Kongresi. 20-22 Eylül 1993, İstanbul. Atatürk Kültür, Dil ve Tarih Yüksek Kurumu, TTK Yayınları; 1999. s. 167-173.
Tannenbaum J. Oath and principles. (2nd ed). In: Veterinary Ethics: Animal Welfare, Client Relations, Competition & Collegiality. USA: Mosby-Year Book; 1995. p. 88-108.
Terzioğlu A. Hekim ve tıbbi etik. İstanbul: Tıbbi Etik Yıllığı; 1991. s. 9-18.
Türk Dil Kurumu. Ant. (27/09/2025 tarihinde https://sozluk.gov.tr/ adresinden ulaşılmıştır).
World Veterinary Association. Minutes of the meeting of the 47th general assembly. Copenhagen; 1995.
