Eski Çağlarda İnsan-Hayvan İlişkisi ve Veteriner Hekimliği Mesleğinin Doğuşu
Özet
İnsan hayvan ilişkisi insanlık tarihi kadar eski bir olgu olup veteriner hekim adayları için de gelişim basamakları bakımından bilinmesi gereken bir süreçtir. İnsan hayvan ilişkisini anlamak veteriner hekimliği mesleğine olan ilgimize, sevgimize ve oryantasyonumuza olumlu yönde etki yapacaktır. Bu ilişkiyi bilmek aynı zamanda veteriner hekimliği mesleğinin doğuşu ve gelişimini kavramada değerli olduğu gibi, günümüz veteriner hekimliği mesleğini anlamada da önemlidir. Eski tarihlerde hemen her toplumda hayvanlara değer vermenin ötesine geçilerek onlara mistik anlamlar yüklenip kutsallık atfetmeye kadar varan bir noktaya ulaşıldı. Zaman ilerledikçe sanattan ekonomiye, spordan ulaşıma ve elbette gıdaya kadar birçok alanda hayvanlar insanlar için hayatın merkezinde oldular. Hayvanın insan için olan önemi binlerce yıldır artış ve azalışlar gösteren bir grafik çizse de bu önem hep canlı kaldı. Evcilleştirme öncesi protein ve temel mikro besin ihtiyaçlarının önemli bir kısmını hayvansal gıdalardan elde eden insan için av hayvanı hayati bir rol oynarken evcilleştirme sonrası sağlıklı, sürdürebilir ve ön görülebilir bir beslenme modeline geçmiş olan insanoğlu için bu hayvanların sağlığı da öncelikle bir konu olmuştu. Bu süreçte başta ilk evcilleştirme bölgeleri olan İndus Vadisi, Mezopotamya, Çin ve Eski Mısır coğrafyalarında olmak üzere veteriner hekimliği mesleği hızla gelişmeye başladı ve sonraki yüzyıllardaki ilerlemelere zemin oluşturdu.
The human-animal relationship is as old as human history and is a process that prospective veterinarians need to understand in terms of its developmental stages. Understanding the human-animal relationship will positively influence our interest, love, and orientation towards the veterinary profession. Knowing this relationship is also valuable in understanding the origins and development of the veterinary profession, as well as being important in understanding the veterinary profession today. In ancient times, almost every society went beyond simply valuing animals; they were even given mystical meanings and a sense of sacredness. As time progressed, animals became central to human life in many areas, from art and economics to sports, transportation, and of course, food. While the importance of animals to humanity has shown slight increases and decreases over thousands of years, their significance has always remained alive. Before domestication, humans obtained a significant portion of their protein and essential micronutrient needs from animal products, making hunting animals vital. After domestication, with the transition to a healthy, sustainable, and predictable dietary model, the health of these animals became a primary concern for humankind. During this process, the veterinary medicine profession rapidly developed, particularly in the early domestication regions of the Indus Valley, Mesopotamia, China, and Ancient Egypt, laying the groundwork for advancements in subsequent centuries.
Referanslar
Allen B (2016). Animals in Religion: Devotion, Symbol and Ritual, Published by Reaktion Books Ltd., London, UK.
Anon. (2019). Hammurabi and Hippocrates: Veterinary Medicine BCE, Vetschool Tails, College of Veterinary Medicine, Michigan State University.
Arslan O (2017). İbn-İ Haldûn Ve Jared Diamond’da Uygarlıkların Farklı Hızda Gelişmesinin İncelenmesi, Avrasya Sosyal ve Ekonomi Araştırmaları Dergisi, 4 (12): S283-298.
Balieva GN and Kostadinova L (2016). Traditional Chinese Veterinary Medicine–Historical Background and Contemporary Approaches, International Journal of Science and Research (IJSR), 5(6): 578-582.
Bekman, M. (1940). Veteriner Tarihi. Ankara Basım ve Cildevi, Ankara.
Brent KM (2002). Hunter-gatherer Nutrition and Its Implications for Modern Societies, Nutrition Noteworthy, 5(1), İnternet erişim: https://escholarship.org/uc/item/4wc9g8g4.
Bowen JM (2019). Veterinary Medicine, Encycloaedia Britannica.
Chakrabort D (2023). Representation of Animal Motifs in Indian Art: An Overvıew, Journal of Visual and Performing Arts, 4(2), 236–246.
Collins BJ (2002). A History of the Animal World in the Ancient Near East, Brill, Netherlands.
Cordain L, Eaton SB, Miller JB, Mann N and Hill K (2002). The Paradoxical Nature of Hunter-Gatherer Diets: Meat-Based, Yet Non-Atherogenic, European Journal of Clinical Nutrition,56, Suppl 1, 542–552.
Diamond J (2003). Tüfek, Mikrop ve Çelik, İngilizce ilk baskı: 1997, Çeviren: Ülker İnce, 5. Basım, TÜBİTAK Popüler Bilim Kitapları, 174, Ankara.
Erk N (1955). XVII. Asır Veteriner Hekimliği ve Bu Asra Ait Eserler. Ankara Üniversitesi Veteriner Fakültesi Yayınları:69, Ankara.
Erk N. (1966). Veteriner Tarihi, Ankara Üniversitesi Basımevi, Ankara.
Erk N ve Dinçer F (1970). Türkiye’de Veteriner Hekimlik Öğretimi ve Ankara Üniversitesi Veteriner Fakültesi Tarihi. Ankara Üniversitesi Basımevi, Ankara.
Franklin A (2006). Animal Nation: The True Story of Animals and Australia, A UNSW Press book, Australia.
Gray JP (1999): A Corrected Ethnographic Atlas. World Cultures J. 10, 24–85.
İzmirli S (2022). Temas, İnsan ve Hayvanların Yazılamamış Ortak Tarihi, Akademisyen Kitabevi, Ankara.
Mandaloğlu M (2014). Bozkır Türklerinde Ekonominin Hayvancılık ve Tarıma Dayalı Olarak Değerlendirilmesi, İnsan ve Toplum Bilimleri Araştırmaları Dergisi, 3(1):75-93
Mangan E (2023). Chapter 5: Traditional Chinese Medical Foundation of Veterinary Acupuncture, In: Integrative Veterinary Medicine, Book Editor(s):Mushtaq A.M and Huisheng X, John Wiley & Sons, 2023.
Joshua M (2012). Cats in the Ancient World, World History Encyclopedia (Anc Hist Encycl).
Joshua M (2016). Pets in Ancient Egypt, World History Encyclopedia (Anc Hist Encycl).
Joshua M (2020). A Brief History of Veterinary Medicine, World History Encyclopedia (Anc Hist Encycl).
Marriott E (2020). Bir Nefeste Dünya Tarihi, İng: The History of the World in Bite-Sized Chunks (2012), 19. Baskı, Maya Kitap, İstanbul.
Milton K (2000). Hunter-Gatherer Diets—A Different Perspective, The American Journal of Clinical Nutrition, 71 (3): 665-667.
Özgür A (1997). Veteriner Hekim Terimi Üzerine Tarihsel Bir Araştırma, Ankara Üniv. Vet. Fak. Derg., 44. 1-8.
Pontzer H, Wood BM and Raichlen DA (2018). Hunter-Gatherers as Models in Public Health, Obesity reviews, doi: 10.1111/obr.12785.
Purugganan MD (2022). What is Domestication? Trends in Ecology & Evolution, 37(8): 663-671.
Schuetze C (2020). – India’s Ayurvedic Veterinary Medicine- Ancient Medicine to Modern Boom. Proceedings of VetFest, 2020.
Smithcors, JF (1958). Evolution of the Veterinary Art. USA: Bailliere, Tindall & Cox Ltd.
Somvanshi R (2006). Veterinary Medicine and Animal Keeping in Ancient India, Asian Agri-History, 10 (2): 133-146.
Yaşar A (2022). Hayvan Hakları ve Türkiye, 1. Baskı, Hayvan Haklarının Tarihsel Gelişim Süreci, Syf.12-60, İstanbul Kültür ve Sanat Ürünleri Ticaret A.Ş., İstanbul.
