Dış Hastalıklarında İnflamasyon ve Yara

İbrahim  Yurdakul; Mustafa  Yalçın

doi:10.37609/akya.4168

Yazarlar

İbrahim Yurdakul

https://orcid.org/0000-0002-5696-5069

Mustafa Yalçın

https://orcid.org/0000-0002-5479-1165

DOI: https://doi.org/10.37609/akya.4168.c8064

Özet

Yangı; patojenlerin, zararlı hücrelerin veya irritanlar gibi eksojen ve endojen uyaranların dokularda yol açtığı hasara karşı, canlı organizmanın verdiği hücresel ve vasküler yanıtları içeren karmaşık bir süreçtir. Basit bir tanımlama ile yangı (inflamasyon), dokuların zedelenmeye karşı gösterdiği reaksiyon olarak da tanımlanabilir. Yangı; sadece canlı organizmada ve canlı dokuda görülen lokal, dinamik bir korunma reaksiyonudur (1). Yangının oluşmasına zemin hazırlayan hazırlayıcı nedenler ve yangıyı doğrudan oluşturan yapıcı nedenler (etiyoloji) olarak iki ana başlıkta incelenmektedir. Yapıcı nedenler, mikrobik ve mikrobik olmayan nedenler olmak üzere iki gruba ayrılır Apse; Dokuların irin yapan mikroorganizmalar tarafından enfekte edilmesiyle doku aralıklarında ve boşluklarında irinin toplanması durumudur. Yangının irinleşme ile sonuçlanmasından oluşur. Apse; diş, tırnak, kıkırdak gibi damarsız dokular dışında vücudun her yerinde şekillenebilir. Yara ise Yumuşak dokuları oluşturan öğelerin travmatik etkilere bağlı olarak bütünlüğünün bozulması olayıdır. Yaralar basit olarak açık ve kapalı diye iki gruba ayrılmaktadır. Açık yaralarda; deri veya mukozanın bütünlüğü bozulmuş, dokular dış ortamla temas halinde, laserasyon ve doku kaybı görülmektedir. Açık yaralar kontaminasyona ve süreye bağlı olarak 3 tipte sınıflandırılmaktadır. Tip 1 açık yaralar; yara oluşumu üzerinden geçen ilk 6 saatte şekillenmiş yaralar olup; kontaminasyon yönünden temiz olarak kabul edilmektedir (Şekil 5A). Tip 2 açık yaralar ise; yara oluşumu üzerinden 6-12 saat geçen yaralar olmakla birlikte; kontamine olarak kabul edilmektedir (Şekil 6A). Son olarak tip 3 açık yaralar ise; yara oluşumu üzerinden12 saatten fazla bir süre geçmiş olmakla birlikte yoğun kontamine yara olarak sınıflandırılmaktadır (Şekil 7A). Kapalı yaralarda ise doku bütünlüğü bozulmamış olarak görülmektedir.

Inflammation is a complex process involving the cellular and vascular responses of a living organism to damage caused by exogenous and endogenous stimuli such as pathogens, harmful cells, or irritants in tissues. Simply put, inflammation can be defined as the reaction of tissues to damage. Inflammation is a local, dynamic defensive reaction seen only in living organisms and living tissues . The predisposing factors that lead to inflammation and the constructive factors that cause inflammation are examined under two main headings. Constructive factors are divided into two groups: microbial and non-microbial factors. An abscess is the accumulation of pus in the spaces and gaps of tissues due to infection by pus-producing microorganisms. It is formed as a result of inflammation leading to suppuration. Abscesses can form anywhere in the body except in avascular tissues such as teeth, nails, and cartilage. A wound is the disruption of the integrity of the elements that make up soft tissues due to traumatic effects. Wounds are simply divided into two groups: open and closed. In open wounds, the integrity of the skin or mucosa is compromised, tissues are in contact with the external environment, and laceration and tissue loss are observed. Open wounds are classified into 3 types depending on contamination and time elapsed. Type 1 open wounds are those that have formed within the first 6 hours after wound formation and are considered clean in terms of contamination. Type 2 open wounds are those that have formed 6-12 hours after wound formation and are considered contaminated. Finally, type 3 open wounds are those that have formed more than 12 hours after wound formation and are classified as heavily contaminated wounds. In closed wounds, tissue integrity is observed to be intact.

Referanslar

Erer H, Kıran MM, Çiftçi MK. Veteriner Genel Patoloji. 5. Baskı Konya; Güler ofset. 2018.

Orhun ÖT, Deveci MZY. Yangı ve yangısal bozukluklar. Veteriner Genel Cerrahi, Ankara: Akademisyen yayınevi kitabevi 2024; p. 197-227.

Altuğ ME. Cerrahi hastalıkların temel mekanizmaları. Veteriner Genel Cerrahi. Malatya: Medipres matbaacılık yayıncılık Ltd. Şti. 2012, p. 227-268.

Anteplioğlu H, Samsar E, Akın F. Klinik tanı yöntemleri ve genel cerrahi. (6 Baskı). Konya. Tamer matbaacılık;1996.

Alkan İ, Boynukara B, Solmaz H, Şındak N. Büyük ruminantlarda çeşitli apse olgularının bakteriyolojik incelenmesi. Vet. Bil. Derg. 1994, 10(1-2), 101-104.

İşler CT, Alakuş H. Gelişim anomalileri ve şekilsel bozukluklar. Veteriner Genel Cerrahi, Ankara: Akademisyen yayınevi kitabevi 2024; p. 229-254.

Yalçın M, Yurdakul İ. Veteriner cerrahide yara ve yara tedavisi. Güncel pratik veteriner hekim el kitabı-2. Sivas Cumhuriyet Üniversitersi yayınları.2023, p. 343-352.

Yanık K. Travma. Veteriner Genel Cerrahi. Malatya: Medipres matbaacılık yayıncılık Ltd. Şti. 2012, p. 301-332.

Mickelson MA, Mans C, Colopy SA. Principles of wound management and wound healing in exotic pets. Veterinary Clinics; Exotic Animal Practice; 2016.

Yurdakul İ, Darıcı BÇ. Yara iyileşmesinde alternatif tedavi yöntemleri. Veteriner hekimlikte güncel bilimsel çalışmalar. Livre de Lyon, 2025; p. 21-40.

Pawdw AM. Management of wounds. In: Zama MMS, Aithal HP, Pawde AM. (ed). Handbook on field veterinary surgery. 1st. ed. New Delhi, İndia; Daya publishing House, 2016.

Yavuz Ü. Travmatik bozukluklar yara. Veteriner Genel Cerrahi, Ankara: Akademisyen yayınevi kitabevi 2024; p. 255-284.

Theoret C. Physiology of wound healing. In: Theoret C, Schumacher J. (eds) Equine wound management. 3rd ed. Lowa, USA; John Wiley& Sons Inc; 2017. P. 1-23

Lux CN. Wound healing in animals: Arewiev of physiology and clinical avaluation. Veterinary dermatology; 2022, 33(1), 91-103.