Kadına Yönelik Duygusal Şiddet

Hümeyra Hançer Tok; Selma Sabancıoğulları

doi:10.37609/akya.4145

Yazarlar

Hümeyra Hançer Tok

Selma Sabancıoğulları

DOI: https://doi.org/10.37609/akya.4145.c6798

Özet

Kadına yönelik duygusal şiddet, görünmezliği nedeniyle çoğu zaman fark edilemeyen ancak bireyin psikolojik, sosyal ve fiziksel sağlığını derinden etkileyen bir şiddet biçimidir. Toplumsal cinsiyet eşitsizliklerinden beslenen bu şiddet türü; flört ilişkilerinde, aile içinde, iş yaşamında ve dijital ortamlarda farklı şekillerde ortaya çıkmaktadır. Duygusal şiddet genellikle farkına varmadan yaşanır ve kadınlar çoğu zaman duygusal şiddete maruz kaldığını fark etmemektirler. Çoğunlukla bireyin adını değiştirme, küçümseyici ifadeler kullanma, bağırarak ya da tehdit ederek baskı kurma, kıskançlık sergileme, sosyal çevresinden izole etme, duygusal ya da fiziksel mesafe koyma ve yönlendirme amacıyla manipülatif davranışlarda bulunma gibi denetleyici ve baskılayıcı tutumları kapsar. Gaslighting, duygusal manipülasyon ve ısrarlı takip gibi davranışlarla gösterilen duygusal şiddet, kadının benlik saygısını zedelerken, özgürlüğünü kısıtlayıp yaşam kalitesini düşürmektedir. Duygusal şiddetin bir sorun olarak görülmemesi bu şiddet türü ile mücadeleyi zorlaştırmaktadır. Duygusal şiddetle mücadelede duygusal şiddetin görünür kılınması, kadınların güçlenmesi ve toplumsal farkındalığın artması açısından büyük önem taşımaktadır.

Emotional violence against women is a form of violence that often goes unnoticed due to its invisibility, but profoundly affects an individual's psychological, social, and physical health. This type of violence, fueled by gender inequality, manifests itself in different ways in dating relationships, within families, in the workplace, and in digital environments. Emotional violence is often experienced without awareness, and women frequently do not realize they are being subjected to it. It often includes controlling and oppressive behaviors such as changing the individual's name, using demeaning language, exerting pressure through shouting or threats, displaying jealousy, isolating from their social circle, creating emotional or physical distance, and engaging in manipulative behaviors for control. Emotional violence, manifested through behaviors such as gaslighting, emotional manipulation, and stalking, damages a woman's self-esteem, restricts her freedom, and reduces her quality of life. The fact that emotional violence is not seen as a problem makes combating this type of violence more difficult. In the fight against emotional violence, making it visible is of great importance for empowering women and increasing social awareness.

Referanslar

Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı. (2012). 6284 sayılı Kanun ve Uygulama Yönetmeliği.

Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı. (2014). Türkiye'de kadına yönelik aile içi şiddet araştırması 2014. Ankara: Hacettepe Üniversitesi Nüfus Etütleri Enstitüsü.

Aguglia, A., Belvederi Murri, M., Conigliaro, C., Cipriani, N., Vaggi, M., Di Salvo, G., ... & Amore, M. (2020). Workplace violence and burnout among mental health workers. Psychiatric Services, 71(3), 284–288. https://doi.org/10.1176/appi.ps.201900394

Akgün-Çıtak, E. (2017). Kadına yönelik şiddet. Türkiye Klinikleri Journal of Psychiatric Nursing - Special Topics, 3(2), 136–140.

Aslan, R., & Arslantaş, H. (2024). Flört şiddetinin tanımı, türleri ve risk etmenleri: Derleme çalışması. Aile ve Toplum Dergisi, 25(1), 101–118.

Bal, H. (2014). Kadına yönelik şiddetin toplumsal nedenleri. Toplumsal Cinsiyet Araştırmaları Dergisi, 3(1), 55–68.

Baldan, F., & Akış, N. (2017). Flört şiddeti: Üniversite öğrencileriyle yapılan nitel bir çalışma. Hacettepe Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Dergisi, 4(1), 33–47.

Başkale, H., & Sözer, A. (2015). Eşinden/partnerinden şiddet gören kadınların şiddet algısı ve mağduriyet nedenleri. TAF Preventive Medicine Bulletin, 14(6), 468–474.

Bjornsson, A. S., Hardarson, J. P., Valdimarsdottir, A. G., Gudmundsdottir, K., Tryggvadottir, A., Thorarinsdottir, K., ... & Thorisdottir, A. S. (2020). Social trauma and its association with posttraumatic stress disorder and social anxiety disorder. Journal of Anxiety Disorders, 72, 102228.

Björklund, K. (2010). Stalking and violence victimization among Finnish university students. Institute of Behavioural Sciences, Studies in Psychology.

Blaauw, E., Winkel, F. W., Arensman, E., Sheridan, L., & Freeve, A. (2002). The toll of stalking: The relationship between features of stalking and psychopathology of victims. Journal of Interpersonal Violence, 17(1), 50–63.

Boon, J., & Sheridan, L. (Eds.). (2002). Stalking and psychosexual obsession: Psychological perspectives for prevention, policing and treatment. John Wiley & Sons.

Braiker, H. B. (2004). Who's pulling your strings? How to break the cycle of manipulation and regain control of your life. McGraw-Hill.

Buss, D. M., Gomes, M., Higgins, D. S., & Lauterbach, K. (1987). Tactics of manipulation. Journal of Personality and Social Psychology, 52(6), 1219–1229.

Burcu, T. Ü. R. K. (2023). Duygusal şiddet mağduriyetinin yalnızlık üzerine etkisi. International Journal of Social and Humanities Sciences Research (JSHSR), 10(96), 1292–1299.

Çakır, H. (2020). Kadına yönelik şiddetin kavramsal incelemesi: Yozgat örneği. İmgelem, 4(6), 41–62.

Çelebi, B. M., & Polat, A. (2019). Çocukluk çağı travmatik yaşantıların, yetişkin bağlanma stillerinin ve psikolojik iyi oluşun evlilik doyumu üzerindeki etkisi. Kocaeli Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi, 5(1), 29–34.

Çetiner, B. (2006). Kadına yönelik psikolojik şiddet ve sonuçları. İstanbul: Mor Çatı Yayınları.

Corona, G., Jannini, E. A., & Maggi, M. (2023). Emotional, physical and sexual abuse. Springer International Publishing.

Cukor, G. (Director). (1944). Gaslight [Film]. Metro-Goldwyn-Mayer.

Darke, L., Paterson, H., & van Golde, C. (2025). Illuminating gaslighting: A comprehensive interdisciplinary review of gaslighting literature. Journal of Family Violence, 1–17.

Devries, K. M., Mak, J. Y., Garcia-Moreno, C., Petzold, M., Child, J. C., Falder, G., ... & Watts, C. H. (2013). The global prevalence of intimate partner violence against women. Science, 340(6140), 1527–1528. https://doi.org/10.1126/science.1240937

Duman, N., Öçalan, H. İ., & Uysal, R. (2023). Stalklama: Israrlı takip davranış tipolojileri. Adli Bilimler ve Suç Araştırmaları, 5(2), 125–141.

Dursun, Y. (2011). Şiddetin izini sürmek: Şiddet nedir? FLSF: Felsefe ve Sosyal Bilimler Dergisi, 12, 1–18.

Dursun, S., & Özdemir, E. (2024). Türkiye'de iş yerinde kadına yönelik şiddetin yaygınlığı ve etkisi: Kesitsel bir anket çalışması. KADEM Kadın Araştırmaları Dergisi, 10(1), 305–332.

Dutton, D. G., & Painter, S. (1981). Traumatic bonding: The development of emotional attachments in battered women and other relationships of intermittent abuse. Victimology, 6(1–4), 139–155.

Ece, S. (2022). Hırpalanmış kadın sendromu: Çalışan kadınlar açısından bir inceleme. Pamukkale Üniversitesi İşletme Araştırmaları Dergisi, 9(2), 551–563.

Eryılmaz, S. (2020). Toplumsal cinsiyet rolü ve kadın sağlığı. Kırşehir Ahi Evran Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi, 1(1), 5–13.

Eurofound. (2017). Sixth European Working Conditions Survey – Overview report (2017 update). Publications Office of the European Union. https://www.eurofound.europa.eu/publications

European Union Agency for Fundamental Rights. (2014). Violence against women: an EU-wide survey – Main results. Luxembourg: Publications Office of the European Union. https://fra.europa.eu/sites/default/files/fra-2014-vaw-survey-main-results-apr14_en.pdf

Follingstad, D. R. (2011). A measure of severe psychological abuse normed on a nationally representative sample of adults. Violence and Victims, 24(4), 445–460. https://doi.org/10.1891/0886-6708.24.4.445

García-Moreno, C. (2005). World Health Organization multi-country study on women's health and domestic violence against women: Initial results on prevalence, health outcomes and women's responses. World Health Organization.

García-Moreno, C., Pallitto, C., Devries, K., Stöckl, H., Watts, C., & Abrahams, N. (2013). Global and regional estimates of violence against women: Prevalence and health effects of intimate partner violence and non-partner sexual violence. World Health Organization.

Gilligan, M. J. (1992). Stalking the stalker: Developing new laws to thwart those who terrorize others. Georgia Law Review, 27, 285–342.

Graham, C. (2022). Demystifying toxic romantic relationships: Identifying behaviors and post-breakup outcomes [Doctoral dissertation, Arizona State University]. ProQuest Dissertations & Theses.

Graham, D. L. (1994). Loving to survive: Sexual terror, men's violence, and women's lives. New York University Press.

Hamberger, L. K., Larsen, S. E., & Lehrner, A. (2017). Coercive control in intimate partner violence. Aggression and Violent Behavior, 37, 1–11. https://doi.org/10.1016/j.avb.2017.08.003

Hamilton, P. (1938). Gas light [Play]. Constable & Co.

Herman, J. L. (2015). Trauma and recovery: The aftermath of violence—From domestic abuse to political terror. Hachette UK.

John, N., Casey, S. E., Carino, G., & McGovern, T. (2020). Lessons never learned: Crisis and gender-based violence. Developing World Bioethics, 20(2), 65–68. https://doi.org/10.1111/dewb.12233.

Kadının Statüsü Genel Müdürlüğü Başbakanlık (KSGM). (2008). Türkiye’de Kadına Yönelik Aile İçi Şiddet Araştırması. http://www.hips.hacettepe.edu. tr/TKAA2008-AnaRapor.pdf

Karal, D., & Aydemir, E. (2012). Türkiye’de kadına yönelik şiddet. USAK Raporları No: 12-01. Uluslararası Stratejik Araştırmalar Kurumu.

Karaman, N., & Doğan, K. (2023). Şiddeti adlandırma ve anlama: Türkiye’de şiddete maruz kalan kadınların deneyimleri ve baş etme stratejileri. Dumlupınar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 75, 71–86.

Kantar-Davran, M., Elpeze-Ergeç, N., Yarpuz-Bozdoğan, N., Karacan, O., Veziroğlu-Biçer, P., & Leventeli-İkikardeş, M. (2022). Kadına yönelik şiddeti önlemede eğitimin önemi: Adana örneği. Journal of Social and Humanities Sciences Research, 9(90), 2678–2690.

Kocacık, F., & Çağlayandereli, M. (2009). Ailede kadına yönelik şiddet: Denizli ili örneği. Uluslararası İnsan Bilimleri Dergisi, 6(2), 24–43.

Kibunja, B. K., Musembi, H. M., Kimani, R. W., & Gatimu, S. M. (2021). Prevalence and effect of workplace violence against emergency nurses at a tertiary hospital in Kenya: A cross-sectional study. Safety and Health at Work, 12(2), 249–254.

Leemis, R. W., Friar, N., Khatiwada, S., Chen, M. S., Kresnow, M., Smith, S. G., Caslin, S., & Basile, K. C. (2022). The National Intimate Partner and Sexual Violence Survey: 2016/2017 Report on Intimate Partner Violence. Atlanta, GA: National Center for Injury Prevention and Control, Centers for Disease Control and Prevention.

Lingg, R. A. (1993). Stopping stalkers: A critical examination of anti-stalking statutes. St. John's Law Review, 67, 347–378.

Mayhew, C., & Chappell, D. (2007). Workplace violence: An overview of patterns of risk and the emotional/stress consequences on targets. International Journal of Law and Psychiatry, 30(4–5), 327–339.

Meloy, J. R. (1999). Stalking: An old behavior, a new crime. Psychiatric Clinics of North America, 22(1), 85–99.

Mullen, P. E., Purcell, R., & Stuart, G. W. (1999). Study of stalkers. American Journal of Psychiatry, 156(8), 1244–1249.

Nagler, U. K., Reiter, K. J., Furtner, M. R., & Rauthmann, J. F. (2014). Is there a "dark intelligence"? Emotional intelligence is used by dark personalities to emotionally manipulate others. Personality and Individual Differences, 65, 47–52.

Newman, C. J., De Vries, D. H., d'Arc Kanakuze, J., & Ngendahimana, G. (2011). Workplace violence and gender discrimination in Rwanda's health workforce: Increasing safety and gender equality. Human Resources for Health, 9(1), 1–13.

Öztürk, H. K. (2017). Aşk öfke ikileminde ısrarlı takip: Ünlülere yönelik taciz vakaları. International Journal of Social and Humanities Sciences Research, 4(10), 462–470.

Öztürk, I. H. (2021). Üniversite öğrencilerinde flört şiddetinin benlik saygısı ve bağlanma biçimleri ile arasındaki ilişkinin incelenmesi [Master's thesis, İstanbul Gelişim Üniversitesi].

OECD. (2020). Gender-based violence (Indicator). OECD Gender Data Portal. https://www.oecd.org/gender/data/

Pathé, M., & Mullen, P. E. (1997). The impact of stalkers on their victims. The British Journal of Psychiatry, 170(1), 12–17.

Rakovec-Felser, Z. (2014). Domestic violence and abuse in intimate relationship from public health perspective. Health Psychology Research, 2(3), 1821.

Radyo ve Televizyon Üst Kurulu. (2011). 6112 sayılı Radyo ve Televizyonların Kuruluş ve Yayın Hizmetleri Hakkında Kanun. Ankara: RTÜK. https://www.rtuk.gov.tr

Semahegn, A., & Mengistie, B. (2015). Domestic violence against women and associated factors in Ethiopia; Systematic review. Reproductive Health, 12(1), 78.

Simon, R. W. (2020). Gender, emotions, and mental health in the United States: Patterns, explanations, and new directions. Society and Mental Health, 10(2), 97–111.

Spector, P. E., Coulter, M. L., Stockwell, H. G., & Matz, M. W. (2007). Perceived violence climate: A new construct and its relationship to workplace physical violence and verbal aggression, and their potential consequences. Work & Stress, 21(2), 117–130.

Stark, C. A. (2019). Gaslighting, misogyny, and psychological oppression. The Philosophical Forum, 50(1), 59–78.

Stark, E. (2007). Coercive control: How men entrap women in personal life. Oxford University Press.

Stern, R. (2007). The gaslight effect: How to spot and survive the hidden manipulation others use to control your life. Morgan Road Books.

Sweet, P. L. (2019). The sociology of gaslighting. American Sociological Review, 84(5), 851–875.

Taylor-Dunn, H., Bowen, E., & Gilchrist, E. A. (2021). Reporting harassment and stalking to the police: A qualitative study of victims' experiences. Journal of Interpersonal Violence, 36(11–12), NP5965–NP5992.

Tjaden, P. G., & Thoennes, N. (1998). Stalking in America: Findings from the national violence against women survey. US Department of Justice, Office of Justice Programs, National Institute of Justice.

Tok, H. H., & Mayda, A. S. (2021). Hemşirelerin kadına yönelik şiddete ilişkin tutumlarının belirlenmesi. Düzce Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü Dergisi, 11(3), 290–297.

Türkiye İstatistik Kurumu. (2015). Türkiye'de kadına yönelik aile içi şiddet araştırması mikro veri seti. Ankara: Elma Teknik Basım Matbaacılık.

T.C. Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı. (2012). 6284 sayılı Ailenin korunması ve kadına karşı şiddetin önlenmesine dair kanun ve uygulama yönetmeliği. Ankara: Resmî Gazete. https://www.mevzuat.gov.tr/File/GeneratePdf?mevzuatNo=17030&mevzuatTur=KurumVeKurulusYonetmeligi&mevzuatTertip=5.

T.C. Adalet Bakanlığı. (2022). Türk Ceza Kanunu: Madde 123/A – Israrlı takip suçu. Resmî Gazete.

Uluocak, S., Gökulu, G., & Bilir, O. (2014). A strategic starting point for the elimination of violence against women: Intimate partner violence. Journal of Human Sciences, 11(2), 362–387.

United Nations General Assembly. (1993). Declaration on the elimination of violence against women (A/RES/48/104). https://www.ohchr.org/en/instruments-mechanisms/instruments/declaration-elimination-violence-against-women.

UN Women. (2023). Progress on the Sustainable Development Goals: The gender snapshot 2023. United Nations Entity for Gender Equality and the Empowerment of Women (UN Women).

https://www.unwomen.org/en/digital-library/publications/2023/09/progress-on-the-sustainable-development-goals-the-gender-snapshot-2023

Uyumaz, A., & Akdağ, İ. (2015). Türk özel hukukunda şiddet ve ısrarlı takip kavramı ile ısrarlı takip mağdurunun korunması. Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 19(2), 45–94.

Ünal, B., & Gülseren, L. (2020). COVID-19 pandemisinin görünmeyen yüzü: Aile içi kadına yönelik şiddet. Klinik Psikiyatri Dergisi, 23(1), 89–94.

Van der Kolk, B. A. (1989). The compulsion to repeat the trauma: Re-enactment, revictimization, and masochism. Psychiatric Clinics of North America, 12(2), 389–411.

Vatandaşlar, S. E., & Sümer, Z. H. (2019). Kadınlara yönelik psikolojik şiddet ölçeğinin (psychological maltreatment of women inventory) Türk kültürüne uyarlanması. Turkish Psychological Counseling and Guidance Journal, 9(53), 341-371.

Violence, W. I. G. B. (1999). Ending violence against women. Issues in World Health, 11, 1–44.

Walker, L. E. (1977). Who are the battered women? Harper and Row.

Walker, L. E. (1989). Psychology and violence against women. American Psychologist, 44(4), 695–702.

Walker, L. E. (2009). The battered woman syndrome (3rd ed.). Springer Publishing Company.

Wells, C. (1997). Stalking: Criminal justice responses. Oxford University Press.

World Health Organization. (2021). Violence against women prevalence estimates, 2018: Global, regional and national prevalence for intimate partner violence against women and global and regional prevalence for non-partner sexual violence against women. Geneva: WHO. https://iris.who.int/bitstream/handle/10665/341338/9789240026681-eng.pdf

World Health Organization. (2022). Violence against women prevalence estimates, 2018: Global, regional and national estimates for intimate partner violence against women and global and regional estimates for non-partner sexual violence against women. https://www.who.int/publications/i/item/9789240022256.

World Health Organization. (2024). Violence against women. https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/violence-against-women.

Yaman Efe, Ş., & Ayaz, S. (2010). Kadına yönelik aile içi şiddet ve kadınların aile içi şiddete bakışı. Anatolian Journal of Psychiatry, 11, 23–29.

Yoon, Y., & Jung-Choi, K. (2022). Workplace violence in workers with multi-party employment arrangements: Results from the Korean national representative survey. Safety and Health at Work, 13(1), 93–98.

Yorulmaz, E., & Boyacıoğlu, İ. (2020). Psikolojik şiddet gören kadınlarda algılanan sosyal desteğin psikolojik sağlık üzerindeki etkisi. Nesne Dergisi, 8(18), 441–456.

Yun, S., & Kang, J. (2018). Influencing factors and consequences of workplace bullying among nurses: A structural equation modeling. Asian Nursing Research, 12(1), 26–33.

Yüksel, O. (2015). Türkiye’nin ve dünyanın ortak sorunu: Kadına şiddet. Akademik Araştırmalar Dergisi, 64, 57–118.

Zou, G., Shen, X., Tian, X., Liu, C., Li, G., Kong, L., & Li, P. (2016). Correlates of psychological distress, burnout, and resilience among Chinese female nurses. Industrial Health, 54(5), 389–395.