Saygılı Annelik Bakımının Ölçülmesi: Araçlar, Göstergeler ve Değerlendirme, Doğum Hizmetlerinde Kalite Göstergeleri ve İzleme Sistemleri
Özet
Doğum hizmetlerinde kalite, yalnızca klinik sonuçlar ile değil; kadının deneyimi, konforu, etik ilkeler ve anne-bebek sağlığının bütüncül olarak korunmasıyla değerlendirilmektedir. Bu bağlamda Saygılı Annelik Bakımı, Anne Dostu Hastane, Bebek Dostu Hastane ve Sağlıkta Kalite yaklaşımları, doğum hizmetlerinin niteliğini arttırmayı amaçlayan önemli modeller olarak öne çıkmaktadır. Türkiye’de doğrudan saygılı annelik bakımını değerlendiren bir sistem olmamakla birlikte, içeriğinde bulunan kriterlerle uyumlu sağlık tesislerinde hizmetin güvenliğini, etkinliğini ve kalitesini göstergelerle sistematik olarak izlemeyi kısmen mümkün kılmaktadır. Sağlıkta kalite standartları ve Sağlıkta Akreditasyon standartları yapı, süreç ve sonuç göstergeleri üzerinden performans ölçümü yaparak, sürekli kalite iyileştirme ve hasta güvenliğinin sağlanmasına katkıda bulunmaktadır. Bu bütünleşik yaklaşım, doğum hizmetlerinde hem anne hem de yenidoğanın sağlıklı, güvenli ve onurlu bir deneyim yaşamasını garanti eder.
The quality of maternity care is assessed not only by clinical outcomes but also by women’s experiences, comfort, adherence to ethical principles, and the holistic protection of maternal and neonatal health. In this context, Respectful Maternity Care, Mother-Friendly Hospital, Baby-Friendly Hospital, and Health Quality approaches emerge as key models aimed at improving the quality of childbirth services. Although there is no system in Türkiye that directly evaluates Respectful Maternity Care, health facilities aligned with its core criteria can partially enable systematic monitoring of service safety, effectiveness, and quality through performance indicators. Health Quality Standards and Health Accreditation Standards contribute to continuous quality improvement and patient safety by measuring performance across structural, process, and outcome indicators. This integrated approach ensures that maternity services are delivered in a manner that supports a healthy, safe, and dignified experience for both mothers and newborns.
Referanslar
Derya YA, Özşahin Z, Uçar T, Erdemoğlu Ç, Ünver H. Gebelikteki Yakınmaların Yaşam Kalitesine Etkisi ile Psikososyal Sağlık Düzeyi Arasındaki İlişkinin İncelenmesi. TJFMPC, 2018;12 (3): 171-177. DOI: 10.21763/tjfmpc.452447
Aktaş Reyhan F, Dağlı E. Kadınların Saygılı Annelik Bakımı Doğrultusunda Doğum Deneyimlerinin Değerlendirilmesi: Nitel Bir Araştırma. Sakarya Üniversitesi Holistik Sağlık Dergisi. 2023;6(1): 124-141. doi: 10.54803/sauhsd.1228231
Akın, Ö., Şahbaz, G., Yücesoy, H., Erbil, N. Doğum Yönetiminde Etik Sorunlar ve Sağlık Profesyonellerinin Sorumlulukları. YOBU Sağlık Bilimleri Fakültesi Dergisi 2021; 2(1): 38-48
Uludağ E, Çamlıbel M. Doğumda Verilen Destekleyici Bakımın Kadınların Saygılı Annelik Bakımı Algısını Yordama Durumunun İncelenmesi. Etkili Hemşirelik Dergisi. 2024;17(3): 351-361.
World Health Organization. (2018). WHO recommendations: intrapartum care for positive childbirthexperience. https://www.who.int/publications/i/item/9789241550215
SağlıktaKaliteStandartları.2019https://shgmkalitedb.saglik.gov.tr/TR-12680/guncel-standartlar.html
Anne Dostu Hastane Değerlendirici Rehberi T.C. Sağlık Bakanlığı Halk Sağlığı Genel Müdürlüğü Kadın ve Üreme SağlığıDairesiBaşkanlığıAnkara,2018 https://hsgm.saglik.gov.tr/depo/birimler/kadin-ve-ureme-sagligi-db/Rehberler
BebekDostuHasaneKiterlerinhttps://ismhs.istanbulsaglik.gov.tr/Media/Uploads/Halk-Sagligi-Hizmetleri-Baskanligi/Cocuk-Ergen-Kadin-Ureme-SagligiBirimi/hastane bebek dostu başvuru kriterleriB0.pdf
Özcan, E. & Akdemir, A. (2023). Bakımda gelişen bir paradigma: saygılı annelik bakımı. Kadın Sağlığı Hemşireliği Dergisi, 9 (Özel Sayı-1);56-61
Bohren, M. A., Tunçalp, Ö. & Miller, S. (2020). Transforming intrapartum care: Respectful maternity care. Best Practice & Research Clinical Obstetrics & Gynaecology, 67, 113- 126.
Kılıç S,Yılmaz S, Her Kadına Onurlu Bir Doğum: Saygılı Annelik Bakımı. KTO Karatay Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi ISSN: 2717-8501 Yıl 2025 | Cilt 6 | Sayı 2. DOI: 10.59244/ktokusbd.1649461
Yeşiltaş, A., Kaya, Ş., D., Yüceler, A., Görkemli, H. ve Eren, G. (2023). Hasta Gözüyle Anne Dostu Hastane Kriterleri, Journal of Healthcare Management and Leadership (Johmal), (1), 1-13.
Demir Yıldırım, A., ve Oskay, Ü. (2020). Dünyada ve Türkiye’de optimal perinatal bakıma yönelik programlar. EGE HFD, 36(1), 45
Standards for ımprovıng qualıty of maternal and newborn care ın health facılıtıes 2016 https://cdn.who.int/media/docs/default-source/mca-documents/ advisory-groups/quality-of-care/standards-for-improving-quality-of-maternal-and-newborn-care-in-health-facilities.pdf?utm_source= chatgpt. Com
Aydın, A., & Aktaş, S. (2023). Ebelere yönelik saygılı annelik bakımı bilgi ve uygulama ölçeğinin geliştirilmesi: Geçerlik ve güvenirlik çalışması. Journal of Nursing Education and Research, 20(4), 245–253. https://doi.org/10.5222/HEAD.2023.245
