Kadın-Sağlık Çalışanı İlişkisi: Güven, İletişim ve Empati
Özet
Kadın ve sağlık çalışanı etkileşimi, gebelik, doğum ve doğum sonrası süreçlerde bakımın teknik boyutunun ötesinde, kadının psikososyal iyi oluşunu ve doğum deneyimini belirleyen temel bir faktördür. Bu etkileşimin temelinde güven, etkili iletişim ve empati yer alır; aynı zamanda saygılı annelik bakımının uygulanmasında da kritik bir rol oynar. Kadın merkezli, empatik ve güven verici bir yaklaşım, kadının kendisini değerli, güvende ve kontrol sahibi hissetmesini sağlar; doğum anksiyetesini azaltır ve travmatik algıyı önler. Empati temelli iletişim, kadının psikolojik olarak rahatlamasına, mahremiyetinin korunmasına ve karar süreçlerine aktif katılımına katkıda bulunur. Ayrıca, bu yaklaşım oksitosin salgısını destekleyerek doğumun fizyolojik ilerleyişini kolaylaştırır. Etkili iletişim ve saygılı tutum, kadınların doğum deneyimlerini güçlendirici ve olumlu bir yaşam olayı olarak algılamalarını sağlar. Bu nedenle ebelik eğitimlerinde empati, iletişim ve kadın merkezli bakım ilkelerine ağırlık verilmesi, doğum ortamlarının mahremiyeti ve güveni destekleyecek şekilde düzenlenmesi, hizmet içi eğitim ve danışmanlık programlarının uygulanması önerilmektedir. Sonuç olarak, güven, iletişim ve empati ekseninde sunulan saygılı annelik bakımı hem anne hem de yenidoğan sağlığını korumanın yanı sıra, doğum deneyimini güçlendirici bir faktör olarak ön plana çıkmaktadır.
The interaction between women and healthcare workers is fundamental factor that determines woman's psychosocial well-being and birth experience, going beyond the technical aspects of care during pregnancy, childbirth, and the postpartum period. At the heart of this interaction lie trust, effective communication, and empathy, which play a critical role in the implementation of respectful maternity care. A woman-centred, empathetic and reassuring approach enables women to feel valued, safe and in control; it reduces birth anxiety and prevents traumatic perceptions. Empathy-based communication contributes to women's psychological relaxation, the protection of their privacy and their active participation in decision-making processes. Furthermore, this approach facilitates the physiological progression of labour by supporting oxytocin secretion. Effective communication and respectful attitudes enable women to perceive their birth experiences as empowering and positive life events. Therefore, it is recommended that midwifery education emphasise the principles of empathy, communication, and woman-centred care; that birth environments be organised to support privacy and trust; and that in-service training and counselling programmes be implemented. In conclusion, respectful maternity care delivered with a focus on trust, communication, and empathy not only protects the health of both mother and newborn but also emerges as a key factor in enhancing the birth experience.
Referanslar
Bilgiç G, Gurkan OC. "Kadın sağlığında mindfulness (bilinçli farkındalık) ve kullanım alanları." İstanbul Gelişim Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi. 2021; 14: 363-375.
Baranowska B, Pawlicka P, Kiersnowska I, Misztal A, Kajdy A, Sys D, Doroszewska A. Woman’s Needs and Satisfaction Regarding the Communication with Doctors and Midwives during Labour, Delivery and Early Postpartum. Healthcare. 2021;9(4);382. https://doi.org/10.3390/healthcare9040382
Ebert L, Bellchambers H, Ferguson A, Browne J. Socially disadvantaged women's views of barriers to feeling safe to engage in decision-making in maternity care. Women and birth : journal of the Australian College of Midwives, 2014;27(2),132–137. https://doi.org/10.1016/j.wombi.2013.11.003
Özdemir EK. Sağlık iletişiminde dil ve iletişim becerilerinin rolüne ilişkin algılar: sağlık çalışanlarına yönelik nitel bir değerlendirme. Korkut Ata Türkiyat Araştırmaları Dergisi. 2023;(Özel Sayı 1: Cumhuriyetin 100.Yılına):1529–1549. doi:10.51531/korkutataturkiyat.1357996
World Health Organization. WHO recommendation on effective communication between maternity care providers and women in labour. Geneva: World Health Organization; 2022. Erişim adresi: https://extranet.who.int/rhl/topics/preconception-pregnancy-childbirth-and-postpartum care/care-during-childbirth/who-recommendation-effective-communication-between-maternity-care-providers-and-women-labour
Uludağ E, Çamlıbel M. Doğumda verilen destekleyici bakımın kadınların saygılı annelik bakımı algısını yordama durumunun incelenmesi. Etkili Hemşirelik Dergisi. 2024;17(3):351–361. doi: 10.46483/jnef.1516044
Declercq ER, Sakala C, Corry MP. Listening to Mothers SM III: New Mothers Speak Out. Childbirth Connections; 2013.
Reyhan FA, Dağlı E. Öğrenci ebelerin doğum sürecinde “saygılı annelik bakımına” ilişkin görüşleri: nitel bir araştırma. Ankara Sağlık Bilimleri Dergisi. 2022;11(1):96–105. doi: 10.46971/ausbid.1085944
Adams ED, Bianchi AL. A practical approach to labor support. Journal of Obstetric, Gynecologic & Neonatal Nursing. 2008;37(1):106–115. doi: 10.1111/J.1552-6909.2007.00213.
Çankaya S, Ak A, Polat Y, Filiz F, Künduro F, Mızrak F, et al. Doğum için başvuran gebelerin empatik iletişim beklentilerinin ebeler tarafından karşılanma durumu. Genel Tıp Derg. 2014;24(1):7-14.
Perriman N, Davis DL, Ferguson S. What women value in the midwifery continuity of care model: a systematic review with meta synthesis. Midwifery. 2018;62:220–229. doi:10.1016/j.midw.2018.04.011
Hughes CS, Kamanga M, Jenny A, Zieman B, Warren C, Walker D, Kazembe A. Perceptions and predictors of respectful maternity care in Malawi: a quantitative cross sectional analysis. Midwifery. 2022;112:103403. doi:10.1016/j.midw.2022.103403
Gadappa SN, Deshpande SS. A quasi-experimental study to compare the effect of respectful maternity care using intrapartum birth companion of her choice on maternal and newborn outcome in tertiary care centre. J Obstet Gynecol India. 2021;71(Suppl 2):84–89. doi:10.1007/s13224-021-01587-7
Erci B, Çokbekler N, Işık K. Aile Sağlığı Merkezlerinde çalışan ebe ve hemşirelerin iletişim becerilerinin değerlendirilmesi. Bozok Tıp Dergisi. 2017;7(1):49–53.
Başol E. (2018). Hasta İle Sağlık Çalışanları (Doktor ve Hemşire) Arasındaki İletişim Sorunları Ve Çözüm Önerileri. International Anatolia Academic Online Journal Social Sciences Journal. 2018; 4(1): 76-93.
Muslu A, Yanıkkerem E. Doğum Beklentileri ve Deneyimleri Ölçeği’nin Türkçe formunun geçerlilik ve güvenirlik çalışması. Dokuz Eylül Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi Elektronik Dergisi. 2020;13(4):231–244. doi:10.46483/deuhfed.577938
World Health Organization. The prevention and elimination of disrespect and abuse during facility-based childbirth: WHO statement. 2014. Erişim adresi: https://apps.who.int/iris/handle/10665/134588
Baas CI, Erwich JJH, Wiegers TA, de Cock TP, Hutton EK. Women’s suggestions for improving midwifery care in the Netherlands. Birth. 2015;42(4):369–378. doi:10.1111/birt.12185
Aktaş S, Pasinlioğlu T. Ebenin empatik iletişim becerisinin doğum eylemine ve doğum sonrası döneme etkisi. Journal of Anatolia Nursing and Health Sciences. 2017;(19).
Byrom S, Downe S. ‘She sort of shines’: midwives’ accounts of “good” midwifery and “good” leadership. Midwifery. 2010;26(1):126–137. doi: 10.1016/j.midw.2008.01.011
Sjöblom I, Idvall E, Lindgren H; Nordic Homebirth Research Group. Creating a safe haven—women's experiences of the midwife’s professional skills during planned home birth in four Nordic countries. Birth. 2014;41(1):100–107. doi: 10.1111/birt.12092
Kılıç S, Yılmaz S. (2025). Her Kadına Onurlu Bir Doğum: Saygılı Annelik Bakımı. KTO Karatay Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi. 2025;6(2):327-343. doi: 10.59244/ktokusbd.1649461
Gaskin IM. Ina May’ın doğuma hazırlık rehberi. ÖE Erkök, ZB Güler (Çev.). 1. basım. İstanbul: SinekSekiz Yayınevi; 2015. p. 305–378.
Hunter B. Midwifery:The emotional context of midwifery. Edit: Fraser DM. Cooper MA.Myles Text Book for Midwives. London: Elsevier. Fifteenth Edition; 2009. pp.11-21.
