Çene Yüz Protezlerinde Üç Boyutlu Tarama ve Üretim Sistemlerinin Kullanımı

Sena Özge Karababa; Gaye Sağlam; Şükriye Ece Doğan

doi:10.37609/akya.4125

Yazarlar

Sena Özge Karababa

https://orcid.org/0009-0007-2266-8529

Gaye Sağlam

https://orcid.org/0000-0002-6102-4933

Şükriye Ece Doğan

https://orcid.org/0000-0003-2569-8428

DOI: https://doi.org/10.37609/akya.4125.c6563

Özet

Maksillofasiyal protezler, çene ve yüz bölgesinde doğuştan, gelişimsel, travmatik ya da patolojik nedenlerle oluşan doku kayıplarının rehabilitasyonunda önemli bir yer tutar. Bu tür defektler yalnızca estetik değil, aynı zamanda fonksiyonel ve psikososyal sorunlara da yol açmaktadır. Günümüzde dijital teknolojilerin gelişimi, maksillofasiyal protezlerin tasarım ve üretim süreçlerinde önemli kolaylıklar sağlamıştır. Yüz protezlerinin üretiminde veri toplama, tasarım ve üretim olmak üzere üç temel aşama bulunmaktadır. Veri toplama; bilgisayarlı tomografi başta olmak üzere çeşitli görüntüleme yöntemleri ile dijital kameralar aracılığıyla elde edilen veriler kullanılmaktadır. Bu veriler, bilgisayar ortamında analiz edilerek üretilecek protezin dijital modeli oluşturulmaktadır. Üretim aşamasında ise üç boyutlu yazıcılar kullanılarak protezler direkt ya da indirekt olmak üzere iki farklı yöntemle üretilebilmektedir. Direkt üretim yönteminde protez, dijital modelden yola çıkılarak yazıcıdan tek aşamada elde edilirken; indirekt yöntemde ise protezin üretiminde kullanılacak kalıp veya şablonlar hazırlanmakta ve nihai ürün bu ara materyaller aracılığıyla oluşturulmaktadır. Bu sayede protezlerin estetik uyumu, fonksiyonelliği, dayanıklılığı artırılabilmektedir.

Maxillofacial prostheses play a critical role in the rehabilitation of tissue defects in the maxillofacial region arising from congenital, developmental, traumatic, or pathological conditions. Such defects lead not only to aesthetic concerns but also to functional impairments and psychosocial challenges. In recent years, advances in digital technologies have significantly facilitated the design and manufacturing processes of maxillofacial prostheses. The fabrication of facial prostheses involves three fundamental stages: data acquisition, design, and production. During the data acquisition phase, various imaging modalities—particularly computed tomography—as well as digital photographic techniques are utilized to obtain accurate anatomical data. These data are subsequently processed and analyzed in a computer environment to generate a digital model of the prosthesis to be fabricated. In the production phase, prostheses can be manufactured using three-dimensional printing technologies through either direct or indirect methods. In the direct approach, the prosthesis is fabricated in a single step directly from the digital model. In contrast, the indirect method involves the production of molds or templates, which are then used to create the final prosthesis. These advancements contribute to improved aesthetic integration, enhanced functionality, and increased durability of maxillofacial prostheses.

Referanslar

Taylor TD. Clinical Maxillofacial Prosthetics. Quintessence Publishing Company; 2000.

Beumer J, Marunick MT, Esposito SJ. Maxillofacial Rehabilitation: Prosthodontic and Surgical Management of Cancer-Related, Acquired, and Congenital Defects of the Head and Neck. 3rd ed. Quintessence Publishing Company; 2011.

Kurtoğlu C, Gürbüz C. Üst çene defektlerinde obturasyon uygulaması. Atatürk Üniversitesi Diş Hekimliği Fakültesi Dergisi. 2015;24(2):308–314.

Çetin EN, Karakoca Nemli S, Bankoğlu Güngör M, et al. Maksilla defektlerinin obturatör protezlerle rehabilitasyonu ve güncel gelişmeler. Sağlık Bilimleri Dergisi. 2025;34(2):291–298.

Alqarni H, Alfaifi M, Ahmed WM, et al. Classification of maxillectomy in edentulous arch defects, algorithm, concept, and proposal classifications: A review. Clinical and Experimental Dental Research. 2023;9(1):45–54.

Çevik P, Eraslan O. Çene yüz protezlerinde kullanılan materyaller ve bu konudaki gelişmeler. Atatürk Üniversitesi Diş Hekimliği Fakültesi Dergisi. 2015;25:141–147.

Çiçek KB, Hergüner T. Üst çene defektinin obturatör ile rehabilitasyonu. Turkish Journal of Science and Health. 2021;2(2):98–103.

Kaya Özcan H, Özcan E, İşbilen F, et al. Yüz defektlerinin rehabilitasyonunda kullanılan güncel teknikler. Journal of Medical Sciences. 2023;4(3):103–109.

Dodia MA, Patel N, Desai C, et al. Comparative evaluation of conventional and digital techniques for maxillofacial prosthesis fabrication: A systematic review of the literature. Cureus. 2025;17(10):e95691.

Pehlivan N, Nemli SK, Karacaer Ö. Çene yüz protezleri ve ekstraoral implantlar. Gazi Üniversitesi Diş Hekimliği Fakültesi Dergisi. 2011;28(2):123–129.

Khan U, Dhawan P, Jain N. The survival rate of the retention system for extraoral maxillofacial prosthetic implant: A systematic review. Cureus. 2024;16(10):e70705.

İnal CB, Kılıçkaya N, Karakoca Nemli S. Yüz protezlerinin yapımında dijital yöntemlerin kullanımı. ADO Klinik Bilimler Dergisi. 2024;13(1):220–227.

Alpaslan C. Oral cerrahide kullanılan görüntüleme yöntemleri. In: Ağız, Diş ve Çene Cerrahisi Kanıta Dayalı Tanı ve Tedavi Yaklaşımları. İstanbul: Quintessence Publishing; 2018. p.45–47.

Scarfe WC, Farman AG, Sukovic P. Clinical applications of cone-beam computed tomography in dental practice. Journal of the Canadian Dental Association. 2006;72(1):75–80.

Guerrero ME, Jacobs R, Loubele M, et al. State-of-the-art on cone beam CT imaging for preoperative planning of implant placement. Clinical Oral Investigations. 2006;10(1):1–7.

Özcan İ. Diş Hekimliğinde Radyolojinin Esasları: Konvansiyonelden Dijitale. İstanbul: İstanbul Medikal Yayıncılık; 2017.

Herek D, Karabulut N. Manyetik rezonans görüntüleme. Türk Toraks Derneği Toraks Cerrahisi Bülteni. 2010;1:214–222.

Suresh N, Janakiram C, Nayar S, et al. Effectiveness of digital data acquisition technologies in the fabrication of maxillofacial prostheses: A systematic review. Journal of Oral Biology and Craniofacial Research. 2021;12(1):208–215.

Giuliodori G, Rappelli G, Aquilanti L. Intraoral scans of full dental arches: An in vitro measurement study of the accuracy of different intraoral scanners. International Journal of Environmental Research and Public Health. 2023;20(6):4776.

Costa V, Silva AS, Costa R, et al. In vitro comparison of three intraoral scanners for implant-supported dental prostheses. Dentistry Journal. 2022;10(6):112.

Liu H, Bai S, Yu X, et al. Combined use of a facial scanner and an intraoral scanner to acquire a digital scan for the fabrication of an orbital prosthesis. The Journal of Prosthetic Dentistry. 2019;121(3):531–534.

Abduo J, Elseyoufi M. Accuracy of intraoral scanners: A systematic review of influencing factors. The European Journal of Prosthodontics and Restorative Dentistry. 2018;26(3):101–121.

Sözen Yanık İ, Uzel SM. Dijital yöntemler ile maksillofasiyal protezler: Yenilikçi tasarım ve üretim yaklaşımları. Selcuk Dental Journal. 2024;11(3):361–366.

Ademhan O, Tükel C, Küçükkurt S. Maksillofasiyal cerrahide CAD/CAM sistemlerinin kullanımı. Aydın Dental Journal. 2017;3(1):43–52.

Marro A, Bandukwala T, Mak W. Three-dimensional printing and medical imaging: A review of the methods and applications. Current Problems in Diagnostic Radiology. 2016;45:2–9.

Değirmenci K, Sarıdağ S. Çene yüz protezlerinde kullanılan materyallerin gelişimi ve özellikleri. Atatürk Üniversitesi Diş Hekimliği Fakültesi Dergisi. 2016;25(13).

Öztürk E. Üç farklı çene yüz protezi silikon elastomerinin fiziksel özelliklerinin karşılaştırılmalı olarak incelenmesi [tez]. Ankara: Gazi Üniversitesi; 2009.

Hu X, Johnston WM, Seghi RR. Measuring the color of maxillofacial prosthetic material. Journal of Dental Research. 2010;89(12):1522–1527.

Şahin N, Kaleli N, Ural Ç. Evaluation of color matching accuracy using artificial intelligence applications and a spectrophotometer: A photometric analysis. The Journal of Prosthetic Dentistry. 2025;134(5):1955.e1–1955.e5.

Kurt M, Turhan Bal B, Bal C. Güncel renk ölçüm yöntemleri: Sistematik derleme. Turkiye Klinikleri Journal of Dental Sciences. 2016;22(2).

Watson J, Hatamleh MM. Complete integration of technology for improved reproduction of auricular prostheses. The Journal of Prosthetic Dentistry. 2014;111(5):430–436.

Yavuz E, Yılmaz S. Diş hekimliğinde yeni ve hızla ilerleyen üretim teknolojisi: 3 boyutlu yazıcılar. Akdeniz Tıp Dergisi. 2021;7(2):197–205.

Bibb R, Eggbeer D, Evans P. Rapid prototyping technologies in soft tissue facial prosthetics: Current state. Rapid Prototyping Journal. 2010;16(2):130–137.

Çelik İ, Karakoç F, Çakır MC, et al. Hızlı prototipleme teknolojileri ve uygulama alanları. Journal of Science and Technology of Dumlupınar University. 2013;31:53–70.

Karagöz İ, Bekdemir AD, Özlem T. 3B yazıcı teknolojilerinde kullanılan yöntemler ve gelişmeler üzerine bir derleme. Düzce Üniversitesi Bilim ve Teknoloji Dergisi. 2021;9:1186–1213.

Özyemişci Cebeci N, Hancı Tokmakcıoğlu H. Protetik diş tedavisinde ekleme yöntemi ile üretim. Health Academy Kastamonu. 2018;3(1):66–86.

Arslan B, Nalbant L, Nalbant AD, et al. Üç boyutlu yazıcıların dental kullanımında güncel protetik yaklaşımlar. Atatürk Üniversitesi Diş Hekimliği Fakültesi Dergisi. 2021;31(3):459–470.

Atay YDD, Günay DDY. Çene-yüz protezlerinde bakım. Atatürk Üniversitesi Diş Hekimliği Fakültesi Dergisi. 2007;(2).

Nemli SK, Aydın C, Yılmaz H, et al. İmplant destekli burun protezlerinde implant başarısının ve yumuşak doku sağlığının değerlendirilmesi. Gazi Üniversitesi Diş Hekimliği Fakültesi Dergisi. 2011;28(2):59–67.

Qiu J, Gu XY, Xiong YY, et al. Nasal prosthesis rehabilitation using CAD-CAM technology after total rhinectomy: A pilot study. Supportive Care in Cancer. 2011;19(7):1055–1059.

Londono J, et al. Fabrication of a definitive obturator from a 3D cast with a chairside digital scanner for a patient with severe gag reflex: A clinical report. The Journal of Prosthetic Dentistry. 2015;114(5):735–738.

Tasopoulos T, et al. Fabrication of a 3D-printed interim obturator prosthesis: A contemporary approach. The Journal of Prosthetic Dentistry. 2019;121(6):960–963.

Karaalioğlu A, Duymuş ZY. Diş hekimliğinde uygulanan CAD/CAM sistemleri. Atatürk Üniversitesi Diş Hekimliği Fakültesi Dergisi. 2008;(1):25–32.

Page MJ, McKenzie JE, Bossuyt PM, et al. PRISMA 2020 statement: An updated guideline for reporting systematic reviews. BMJ. 2021;372:71.

Ye H, Ma Q, Hou Y, et al. Generation and evaluation of 3D digital casts of maxillary defects based on multisource data registration: A pilot clinical study. The Journal of Prosthetic Dentistry. 2017;118(6):790–795.