Sosyal Bilgiler Öğretmenlerinin Harmanlanmış Öğrenme Hakkındaki Görüşleri
Özet
Bu araştırmanın amacı, Sosyal Bilgiler öğretmenlerinin harmanlanmış öğrenme hakkındaki görüşlerini tespit etmektir. Araştırmada nitel araştırma yöntemlerinden olgubilim (fenomenoloji) deseni kullanılmıştır. Araştırma grubu devlet okullarında hizmet veren Sosyal Bilgiler öğretmenlerinden oluşmaktadır. Veri toplama aracı olarak ise araştırmacılar tarafından geliştirilen yarı yapılandırılmış bir görüşme formu kullanılmıştır. Araştırma verileri betimsel analiz yöntemiyle çözümlenmiştir. Araştırma sonucunda edinilen en genel sonuç katılımcıların harmanlanmış öğrenmenin bileşik unsurlarından biri olan dijital öğrenmeye odaklanmış olmalarıdır. Katılımcılar uzaktan öğrenme ile bütünleştirilen bir öğrenme ortamının ders içeriğini zenginleştirdiğini, öğrenci ilgisini artırdığını ve bireysel öğrenmeye ihtiyaç duyan öğrencilere fırsat sunduğunu belirtmiştir. Buna karşın uzaktan eğitimin öğrencinin derse katılımı ve sınıf dışı disiplini bakımından ve bunun yanında teknik altyapı yetersizliklerinin ve internete erişim engelinin mevcudiyetinden dolayı bir olumsuzluk oluştuğu görüşünü dile getirmişlerdir. Buna karşın bu modelin teknolojiye yatkın ve öz disiplin sahibi öğrenciler için etkililiğinin de olumlu olduğundan söz etmişlerdir. Araştırmanın sonunda, harmanlanmış öğrenmenin etkililiğini artırmak üzere teknolojik altyapının güçlendirilmesi, öğretmenlerin modelin uygulanması bakımından yeterliliklerinin artırılması ve nitelikli dijital materyallerin geliştirilmesi faaliyetlerine önem verilmesi gerektiğine yönelik önerilerde bulunulmuştur.
The aim of this study is to determine Social Studies teachers’ views on blended learning. The research was designed using a phenomenological approach within the qualitative research. The study group consisted of Social Studies teachers working in public schools. Data were collected through a semi-structured interview form developed by the researchers and analyzed using descriptive analysis techniques. The findings indicate that participants predominantly focused on digital learning, one of the core components of blended learning. Teachers reported that integrating face-to-face instruction with distance learning enriches course content, enhances student engagement, and provides opportunities for students requiring individualized learning. However, they also emphasized several challenges associated with the distance learning, including difficulties in ensuring student participation and maintaining classroom discipline, as well as limitations related to inadequate technological infrastructure and restricted internet access. Despite these limitations, participants noted that blended learning is particularly effective for students who are technologically proficient and possess strong self-regulation skills. End of this study recommends strengthening technological infrastructure, enhancing teachers’ competencies through Professional development, and developing high-quality digital instructional materials to improve the effectiveness of blended learning practices.
Referanslar
Akgül, G. & Oran, M. (2020). Sosyal bilgiler öğretmenlerinin, ortaokul öğrencilerinin ve öğrenci velilerinin pandemi sürecindeki uzaktan eğitime ilişkin görüşleri. Eğitimde Yeni Yaklaşımlar Dergisi, 3(2), 15-37.
Akkuş, M. & Keskin, Y. (2016). Harmanlanmış öğrenme modeliyle ilgili öğrenci tutumlarının incelenmesi. Journal of Research in Education and Teaching, 5(2), 338-347.
Ateş, H. & Oruç, Ş. (2021). An enriched program proposal in teaching Social Studies for gifted children. Journal of Social Sciences and Education, 4(1), 208-245.
Baloğlu Uğurlu, N., & Üzen, A. T. (2018). Sosyal bilgiler dersinde dijital zaman çizelgelerinin kullanımının öğrencilerin başarı düzeylerine etkisi. Uluslararası Ders Kitapları ve Eğitim Materyalleri Dergisi, 1(1), 12-26.
Baloğlu, E. & Fırat, M. (2022). İlkokul öğretmenleri covid-19 pandemi deneyimlerine dayalı olarak uzaktan eğitim ve yüzyüze eğitimi nasıl karşılaştırıyorlar? Açıköğretim Uygulamaları ve Araştırmaları Dergisi, 8(2), 1-35.
Bayar, B. (2025). 4. sınıf sosyal bilgiler dersinde dijital etkileşimli öğrenme ortamlarının akademik başarı ve motivasyona etkisi, Yayımlanmamış doktora tezi. İnönü Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Malatya.
Belek, D. (2025). İlkokul 4. sınıf sosyal bilgiler dersi kültür ve miras öğrenme alanında yapılan sanal müze etkinliklerinin öğrencilerin sosyal bilgiler dersi tutumuna etkisinin incelenmesi, Yayımlanmamış yüksek lisans tezi. Bolu Abant İzzet Baysal Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Bolu.
Bursa, S. (2023). The view of prospective Social Studies teachers on blended learning. Turkish Online Journal of Distance Education-TOJDE, 24 (1), 185-199.
Cabı, E. & Gülbahar, Y. (2013). Harmanlanmış öğrenme ortamlarının etkililiğinin ölçülmesi için bir ölçek geliştirme çalışması. Pegem Eğitim ve Öğretim Dergisi, 3(3), 11-26.
Dağ, F. (2011). Harmanlanmış (Karma) Öğrenme Ortamları ve Tasarımına İlişkin Öneriler. Ahi Evran Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 12(2), 73-97.
Delen, E., Liew, J., & Willson, V. (2014). Effects of interactivity and instructional scaffolding on learning: Self-regulation in online video-based environments. Computers&Education, (78), 312-320.
Elçi, İ. & Tünkler, V. (2022). Sosyal bilgiler öğretmenlerinin COVID-19 döneminde gerçekleştirilen acil uzaktan eğitim sürecine ilişkin deneyimleri ve yeni normale dair öngörüleri. Yaşadıkça Eğitim, 36(2), 307-324.
El-Saadani, S., Metwally, S., & Abdelaziz, W. (2025). Does the pattern of ICT possession exacerbate in equality in educational opportunities between students with and without disabilities? Evidence from Egypt. Review of Economics and Political Science, 10(4), 280–302. doi: https://doi.org/10.1108/REPS-11-2022-0098.
Erdoğan, E. & Akbaba, B. (2019). Ters yüz edilmiş sınıf modeliyle ortaokul öğrencilerinin Sosyal Bilgiler dersi akademik başarılarının geliştirilmesi. Cumhuriyet Uluslararası Eğitim Dergisi, 8 (1), 193-213.
Gülbahar, Y., Kalelioğlu, F. & Afacan-Adanır, G. (2025). Harmanlanmış Öğrenme. Ankara: Pegem Akademi.
Güvercin Seçkin, G. ve Şen Zeytun, A. (2023). Bir analoji bağlamından dünden bugüne harmanlanmış öğrenme. Trakya Eğitim Dergisi, 13(2), 1451-1470.
Horn, M. B. & Staker, H. (2015). “blended” using disruptive innovation to improve schools, (Foreword by Clayton M. Christensen), Jossey-Bass, San Francisco, CA. http://hozekf.oerp.ir/sites/hozekf.oerp.ir/files/kar_fanavari/manabe%20book/Thinking/Blended_%20Using%20Disruptive%20Innovation%20to%20Improve%20Schools.pdf
İlter, İ., & Çimen, Y. (2023). Öğrencilerin sosyal bilgiler dersini öğrenme nedenleri, öğrenme sürecinde karşılaştıkları sorunlar ve sosyal bilgiler öğretmenlerinden beklentileri. Dokuz Eylül Üniversitesi Buca Eğitim Fakültesi Dergisi(58), 2278-2308.
Keleşoğlu, S., Kartal, M., ve Koçer, E. (2023). Pandemi sosyal bilgiler öğretimini nasıl vurdu? Açıköğretim Uygulamaları ve Araştırmaları Dergisi (AUAd), 9(1), 118-149.
Korkak, S. & Topçu, E. (2025). Sosyal bilgiler öğretmenlerine göre uzaktan eğitimde değerler eğitimi. Afyon Kocatepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 27(1), 41-56.
Körükcü, M. (2021). Determining social sciences teachers’ views for specific days and weeks in the distance education period: A mixed method study. Education Quarterly Reviews,4(1), 404-413.
Liman Kaban, A., Yataganbaba, E., Ateş Çobanoğlu, A. & Kokoç, M. (2024). Teachers’ readiness for blended learning, their reasons, challenges, and suggestions for practicing blended learning. Turkish Online Journal of Distance Education (TOJDE), 25(2), 157–173.
Mertens, D. M. (2019). Research and evaluation in education and psychology: Integrating diversity with quantitative, qualitative, and mixed methods [5. Baskı]. Sage Publications.
Ocakcı, E. (2022). İlkokul sosyal bilgiler dersinde dijital öğrenme materyallerinin etkililiği: geliştirme, uygulama ve değerlendirme çalışması, Yayımlanmamış doktora tezi, Atatürk Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Erzurum.
Önür, Z. & Kozikoğlu, İ. (2020). Ortaokul öğrencilerinin 21. yüzyıl öğrenme becerileri ile eğitim teknolojileri yeterlilikleri arasındaki ilişki. Teorik Eğitim Bilimleri Dergisi, 13(1), 65-77. https://doi.org/10.30831/akukeg.535491
Santamaria-López, T. M. & Ruiz, V. G. (2023). Distance education for children with a disability and/or from vulnerable families. Education and Information Technologies, 28, 5297–5312. https://doi.org/10.1007/s10639-022-11347-3.
Sarıdaş, G. & Topdağı, M. (2021). Öğretmenlerinin mesleki gelişim ihtiyaçlarının pandemi sonrası harmanlanmış öğrenme bağlamında incelenmesi. Eğitim Yönetimi ve Politikaları Dergisi, 2(2), 25-38.
Sarıtepeci, M. & Çakır, H. (2014). Harmanlanmış öğrenmenin öğrencilerin Sosyal Bilgiler dersine yönelik motivasyon ve tutumlarına etkisinin incelenmesi. Pamukkale Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 35 (1), 115-129.
Sürer, A. G. (2020). Eğitimde dijitalleşme çağı. Kapadokya Eğitim Dergisi, 1(1), 28-34.
Taşyürek, Z.(2017). Sosyal Bilgiler dersinde internet kullanımının öğrencilerin akademik başarılarına, bilgilerin kalıcılığına ve derse karşı tutumlarına etkisi. Yayımlanmamış doktora tezi, Atatürk Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Erzurum.
Ünsal, H. (2010). Yeni bir öğrenme yaklaşımı: Harmanlanmış öğrenme. Millî Eğitim, 185, 130-137.
Yalçınkaya, M. & İhtiyaroğlu, N. (2022). Geleceğin okulları: Bir metafor analizi çalışması. Kırıkkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 12(2), 513-542.
Zengin, E., Aslan, Ö., Alu, C., & Aslan, A. (2021). Sınıf öğretmenlerinin pandemi (covid-19) sürecinde Sosyal bilgiler dersinin uzaktan eğitim şeklinde işlenmesine ilişkin görüşlerinin belirlenmesi. EKEV Akademi Dergisi(87), 117-142.
Referanslar
Akgül, G. & Oran, M. (2020). Sosyal bilgiler öğretmenlerinin, ortaokul öğrencilerinin ve öğrenci velilerinin pandemi sürecindeki uzaktan eğitime ilişkin görüşleri. Eğitimde Yeni Yaklaşımlar Dergisi, 3(2), 15-37.
Akkuş, M. & Keskin, Y. (2016). Harmanlanmış öğrenme modeliyle ilgili öğrenci tutumlarının incelenmesi. Journal of Research in Education and Teaching, 5(2), 338-347.
Ateş, H. & Oruç, Ş. (2021). An enriched program proposal in teaching Social Studies for gifted children. Journal of Social Sciences and Education, 4(1), 208-245.
Baloğlu Uğurlu, N., & Üzen, A. T. (2018). Sosyal bilgiler dersinde dijital zaman çizelgelerinin kullanımının öğrencilerin başarı düzeylerine etkisi. Uluslararası Ders Kitapları ve Eğitim Materyalleri Dergisi, 1(1), 12-26.
Baloğlu, E. & Fırat, M. (2022). İlkokul öğretmenleri covid-19 pandemi deneyimlerine dayalı olarak uzaktan eğitim ve yüzyüze eğitimi nasıl karşılaştırıyorlar? Açıköğretim Uygulamaları ve Araştırmaları Dergisi, 8(2), 1-35.
Bayar, B. (2025). 4. sınıf sosyal bilgiler dersinde dijital etkileşimli öğrenme ortamlarının akademik başarı ve motivasyona etkisi, Yayımlanmamış doktora tezi. İnönü Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Malatya.
Belek, D. (2025). İlkokul 4. sınıf sosyal bilgiler dersi kültür ve miras öğrenme alanında yapılan sanal müze etkinliklerinin öğrencilerin sosyal bilgiler dersi tutumuna etkisinin incelenmesi, Yayımlanmamış yüksek lisans tezi. Bolu Abant İzzet Baysal Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Bolu.
Bursa, S. (2023). The view of prospective Social Studies teachers on blended learning. Turkish Online Journal of Distance Education-TOJDE, 24 (1), 185-199.
Cabı, E. & Gülbahar, Y. (2013). Harmanlanmış öğrenme ortamlarının etkililiğinin ölçülmesi için bir ölçek geliştirme çalışması. Pegem Eğitim ve Öğretim Dergisi, 3(3), 11-26.
Dağ, F. (2011). Harmanlanmış (Karma) Öğrenme Ortamları ve Tasarımına İlişkin Öneriler. Ahi Evran Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 12(2), 73-97.
Delen, E., Liew, J., & Willson, V. (2014). Effects of interactivity and instructional scaffolding on learning: Self-regulation in online video-based environments. Computers&Education, (78), 312-320.
Elçi, İ. & Tünkler, V. (2022). Sosyal bilgiler öğretmenlerinin COVID-19 döneminde gerçekleştirilen acil uzaktan eğitim sürecine ilişkin deneyimleri ve yeni normale dair öngörüleri. Yaşadıkça Eğitim, 36(2), 307-324.
El-Saadani, S., Metwally, S., & Abdelaziz, W. (2025). Does the pattern of ICT possession exacerbate in equality in educational opportunities between students with and without disabilities? Evidence from Egypt. Review of Economics and Political Science, 10(4), 280–302. doi: https://doi.org/10.1108/REPS-11-2022-0098.
Erdoğan, E. & Akbaba, B. (2019). Ters yüz edilmiş sınıf modeliyle ortaokul öğrencilerinin Sosyal Bilgiler dersi akademik başarılarının geliştirilmesi. Cumhuriyet Uluslararası Eğitim Dergisi, 8 (1), 193-213.
Gülbahar, Y., Kalelioğlu, F. & Afacan-Adanır, G. (2025). Harmanlanmış Öğrenme. Ankara: Pegem Akademi.
Güvercin Seçkin, G. ve Şen Zeytun, A. (2023). Bir analoji bağlamından dünden bugüne harmanlanmış öğrenme. Trakya Eğitim Dergisi, 13(2), 1451-1470.
Horn, M. B. & Staker, H. (2015). “blended” using disruptive innovation to improve schools, (Foreword by Clayton M. Christensen), Jossey-Bass, San Francisco, CA. http://hozekf.oerp.ir/sites/hozekf.oerp.ir/files/kar_fanavari/manabe%20book/Thinking/Blended_%20Using%20Disruptive%20Innovation%20to%20Improve%20Schools.pdf
İlter, İ., & Çimen, Y. (2023). Öğrencilerin sosyal bilgiler dersini öğrenme nedenleri, öğrenme sürecinde karşılaştıkları sorunlar ve sosyal bilgiler öğretmenlerinden beklentileri. Dokuz Eylül Üniversitesi Buca Eğitim Fakültesi Dergisi(58), 2278-2308.
Keleşoğlu, S., Kartal, M., ve Koçer, E. (2023). Pandemi sosyal bilgiler öğretimini nasıl vurdu? Açıköğretim Uygulamaları ve Araştırmaları Dergisi (AUAd), 9(1), 118-149.
Korkak, S. & Topçu, E. (2025). Sosyal bilgiler öğretmenlerine göre uzaktan eğitimde değerler eğitimi. Afyon Kocatepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 27(1), 41-56.
Körükcü, M. (2021). Determining social sciences teachers’ views for specific days and weeks in the distance education period: A mixed method study. Education Quarterly Reviews,4(1), 404-413.
Liman Kaban, A., Yataganbaba, E., Ateş Çobanoğlu, A. & Kokoç, M. (2024). Teachers’ readiness for blended learning, their reasons, challenges, and suggestions for practicing blended learning. Turkish Online Journal of Distance Education (TOJDE), 25(2), 157–173.
Mertens, D. M. (2019). Research and evaluation in education and psychology: Integrating diversity with quantitative, qualitative, and mixed methods [5. Baskı]. Sage Publications.
Ocakcı, E. (2022). İlkokul sosyal bilgiler dersinde dijital öğrenme materyallerinin etkililiği: geliştirme, uygulama ve değerlendirme çalışması, Yayımlanmamış doktora tezi, Atatürk Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Erzurum.
Önür, Z. & Kozikoğlu, İ. (2020). Ortaokul öğrencilerinin 21. yüzyıl öğrenme becerileri ile eğitim teknolojileri yeterlilikleri arasındaki ilişki. Teorik Eğitim Bilimleri Dergisi, 13(1), 65-77. https://doi.org/10.30831/akukeg.535491
Santamaria-López, T. M. & Ruiz, V. G. (2023). Distance education for children with a disability and/or from vulnerable families. Education and Information Technologies, 28, 5297–5312. https://doi.org/10.1007/s10639-022-11347-3.
Sarıdaş, G. & Topdağı, M. (2021). Öğretmenlerinin mesleki gelişim ihtiyaçlarının pandemi sonrası harmanlanmış öğrenme bağlamında incelenmesi. Eğitim Yönetimi ve Politikaları Dergisi, 2(2), 25-38.
Sarıtepeci, M. & Çakır, H. (2014). Harmanlanmış öğrenmenin öğrencilerin Sosyal Bilgiler dersine yönelik motivasyon ve tutumlarına etkisinin incelenmesi. Pamukkale Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 35 (1), 115-129.
Sürer, A. G. (2020). Eğitimde dijitalleşme çağı. Kapadokya Eğitim Dergisi, 1(1), 28-34.
Taşyürek, Z.(2017). Sosyal Bilgiler dersinde internet kullanımının öğrencilerin akademik başarılarına, bilgilerin kalıcılığına ve derse karşı tutumlarına etkisi. Yayımlanmamış doktora tezi, Atatürk Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Erzurum.
Ünsal, H. (2010). Yeni bir öğrenme yaklaşımı: Harmanlanmış öğrenme. Millî Eğitim, 185, 130-137.
Yalçınkaya, M. & İhtiyaroğlu, N. (2022). Geleceğin okulları: Bir metafor analizi çalışması. Kırıkkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 12(2), 513-542.
Zengin, E., Aslan, Ö., Alu, C., & Aslan, A. (2021). Sınıf öğretmenlerinin pandemi (covid-19) sürecinde Sosyal bilgiler dersinin uzaktan eğitim şeklinde işlenmesine ilişkin görüşlerinin belirlenmesi. EKEV Akademi Dergisi(87), 117-142.
