Sağlık Kurumlarında Çalışma Psikolojisinin Kurumsal Verimlilik Açısından Değerlendirilmesi
Özet
Bu çalışmada sağlık kurumlarında çalışma psikolojisinin kurumsal verimlilik üzerindeki etkileri incelenmiştir. Sağlık çalışanlarının yoğun iş yükü, vardiyalı çalışma düzeni, duygusal emek, stres ve tükenmişlik gibi faktörlerle karşı karşıya kalması bireysel performans, hasta güvenliği ve hizmet kalitesi üzerinde doğrudan belirleyici olmaktadır. Kesintisiz hizmet sunumu nedeniyle uygulanan vardiya ve nöbet sistemlerinin biyolojik ritmi bozarak uykusuzluk, yorgunluk ve dikkat dağınıklığına yol açtığı; bunun da tıbbi hata riskini artırdığı ortaya konmuştur. Ayrıca sağlık çalışanlarının travmatik olaylarla sürekli karşılaşmaları yoğun duygusal emek gerektirmekte ve kronik stres ile tükenmişlik riskini artırmaktadır. Çalışmada örgütsel psikoloji, personel psikolojisi ve ergonomi yaklaşımlarının kurumsal verimliliğin sürdürülebilirliği açısından kritik rol oynadığı; iş tatmini, motivasyon, liderlik tarzı, örgüt kültürü, iletişim süreçleri ve örgütsel adalet algısının çalışan bağlılığı ve performansı üzerinde belirleyici olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Bulgular, sağlık kurumlarında adil, destekleyici ve ergonomik bir çalışma ortamının hem çalışan refahını hem de hizmet kalitesini artırarak kurumsal verimliliğin güçlenmesine katkı sağlayabileceğini göstermektedir.
This study examines the impact of work psychology on organizational efficiency in healthcare institutions. Factors such as heavy workload, shift work, emotional labor, stress, and burnout faced by healthcare professionals are found to be directly influential on individual performance, patient safety, and service quality. The necessity of uninterrupted healthcare delivery requires shift and on-call systems, which disrupt biological rhythms, leading to sleep deprivation, fatigue, and loss of concentration, thereby increasing the risk of medical errors. Moreover, continuous exposure to traumatic events demands intense emotional labor from healthcare workers, heightening the risk of chronic stress and burnout. The study highlights that organizational psychology, personnel psychology, and ergonomic approaches play a critical role in sustaining organizational efficiency. Job satisfaction, motivation, leadership style, organizational culture, communication processes, and perceptions of organizational justice are identified as key determinants of employee commitment and performance. Findings demonstrate that establishing a fair, supportive, and ergonomically designed work environment enhances employee well-being and service quality, ultimately strengthening organizational efficiency in healthcare institutions.
Referanslar
Adams, T. M., & Anderson, L. R. (2019). Policing in natural disasters: Stress, resilience, and the challenges of emergency management. Temple University Press.
Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı (AFAD). (2014). Afet terimleri sözlüğü. T.C. Başbakanlık Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı.
Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı (AFAD). (2023). 06 Şubat 2023 Pazarcık (Kahramanmaraş) ve Elbistan (Kahramanmaraş) Mw 7,7 – Mw 7,6 depremleri ön değerlendirme raporu [Rapor]. Deprem ve Risk Azaltma Genel Müdürlüğü, Deprem Dairesi Başkanlığı.
Aslantaş, M. (2023). Geleneksel medyadan sosyal medyaya afet iletişimi, toplum ve afet ilişkisi. Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 32(2), 776–789.
Benli, H., Bacanlı, M., Gündoğdu, Ş. T., & Yaman, M. M. (2018). Türkiye’de afet yönetimi ve doğa kaynaklı afet istatistikleri [Rapor]. Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı (AFAD).
Chae, M. H., & Boyle, D. J. (2013). Police suicide: Prevalence, risk, and protective factors. Policing: An International Journal of Police Strategies & Management, 36(1), 91–118.
Ceren, A. (2021). Afetler ve insani yardım faaliyetleri üzerine bir değerlendirme. Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 23(2), 289–312.
Çelik, A., Kavsıracı, O., & Aslan, Ö. (2024). Afet yönetiminde Emniyet Teşkilatı’nın rolü ve önemi: Kahramanmaraş depremleri örneği. Üçüncü Sektör Sosyal Ekonomi Dergisi, 59(1), 155–168.
Çetinöz, E. (2021). Bir Uzmanlık Alanı Olarak Polis Psikolojisi. Güvenlik Çalışmaları Dergisi, 23(1), 106-127.
Demirbaş, M. ve Kavsıracı, O. (2022). Historical Development of Modern States and Police Organizations. Liberal Düşünce Dergisi, (105), 61-82. DOI: 10.36484/liberal.992358
T.C. Emniyet Genel Müdürlüğü (EGM). (2022, May 9). Polis Arama Kurtarma (PAK) birimleri bilgilendirme notu. https://www.egm.gov.tr
Genç, E., & Atabey, A. (2023). Sel felaketi sırasında afet lojistiği yönetimi kapsamında temel başarı etkenleri: Bartın ili üzerine bir değerlendirme. İstanbul Ticaret Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 22(47), 805–829.
Garland, E. L., Farb, N. A., Goldin, P. R., & Fredrickson, B. L. (2015). The mindfulness‑to‑meaning theory: Extensions, applications, and challenges at the attention–appraisal–emotion interface. Psychological Inquiry, 26(4), 377–387.
Hallegatte, S., & Przyluski, V. (2010). The economics of natural disasters: Concepts and methods. CESifo Forum, 11(2), 14–24.
Hewitt, K. (1997). Regions of risk: A geographical introduction to disasters. Routledge.
Hugelius, K., Becker, J., & Adolfsson, A. (2020). Five challenges when managing mass‑casualty or disaster situations: A review study. International Journal of Environmental Research and Public Health, 17(9), 3068.
Işık, Ö., Aydınlıoğlu, H. M., Koç, S., Gündoğdu, O., Korkmaz, G., & Ay, A. (2012). Afet yönetimi ve afet odaklı sağlık hizmetleri. Okmeydanı Tıp Dergisi, 28(2), 82–123.
Kadıoğlu, M. (2011). Afet yönetimi: Beklenilmeyeni beklemek, en kötüsünü yönetmek. Metratik Yayınları.
Korpela, S., & Nordquist, H. (2024). Supporting emergency service workers to cope with critical incidents that can lead to psychological burden at work—developing skills in the Post Critical Incident Seminar: A qualitative interview study. BMC Psychology, 12, 44.
Menteşoğulları, E. (2023). Afet sonrası travmalarda psikolojik yaklaşım. International Journal of Social Science (IJSS), 7(28), 270–279.
McCreary, D. R., & Thompson, M. M. (2006). Development of two reliable and valid measures of stressors in policing: The operational and organizational police stress questionnaires. International Journal of Stress Management, 13(4), 494–518.
MGM (2022). Türkiye meteorolojik afetler değerlendirmesi (2010–2021). T.C. Meteoroloji Genel Müdürlüğü.
Miller, K. I., & Monge, P. R. (1985). Social information and employee anxiety about organizational change. Human Communication Research, 11(3), 365–386.
Özkan, B., & Çetinkaya Kutun, F. (2021). Afet psikolojisi. Sağlık Akademisyenleri Dergisi, 8(3), 249–256.
Özşahin, E. (2013). Türkiye’de yaşanmış (1970–2012) doğal afetler üzerine bir değerlendirme. 2. Türkiye Deprem Mühendisliği ve Sismoloji Konferansı Bildirisi, Hatay, 25–27 Eylül 2013.
Özel, S. (2025). Depremlerden sonra ikincil afet ve yönetimi: Bir yönetim planı önerisi. Afet ve Risk Dergisi, 8(1), 52–69.
Özey, R. (2011). Afetler coğrafyası. İstanbul, Türkiye: Aktif Yayınevi.
Polis Akademisi Başkanlığı. (2021). Hizmet içi eğitim faaliyetleri. Polis Akademisi Başkanlığı.
SAMHSA. (2022). A guide to managing stress for disaster responders and first responders (Publication No. PEP22-01-01-003). Substance Abuse and Mental Health Services Administration.
Sarı, B., & Özer, Y. E. (2024). Coordination analysis in disaster management: A qualitative approach in Türkiye. International Journal of Disaster Risk Reduction, 100, 104168. https://doi.org/10.1016/j.ijdrr.2023.104168
Senir, G. (2025). 2000–2024 arası EM-DAT verilerine göre Türkiye ve dünya’da doğal afetlerin karşılaştırmalı analizi. Tarsus Üniversitesi Uygulamalı Bilimler Fakültesi Dergisi, 5(2), 91–105.
Steinkopf, B., Reddin, R. A., Black, R. A., Van Hasselt, V. B., & Couwels, J. (2018). Assessment of stress and resiliency in emergency dispatchers. Journal of Police and Criminal Psychology, 33(4), 398–411.
Şahin, C., & Sipahioğlu, Ş. (2007). Doğal afetler ve Türkiye. Gündüz Eğitim ve Yayıncılık.
Türkiye Psikiyatri Derneği. (2021). Kitlesel travmalar ve afetlerde ruhsal hastalıkları önleme, müdahale ve sağaltım kılavuzu (Ş. Yüksel & A. D. Başterzi, Eds.). Türkiye Psikiyatri Derneği Yayınları.
World Meteorological Organization. (2021). WMO atlas of mortality and economic losses from weather, climate and water extremes (1970–2019). World Meteorological Organization.
Mao, X., Fung, O. W. M., Hu, X., & Loke, A. Y. (2018). Psychological impacts of disaster on rescue workers: A review of the literature. International Journal of Disaster Risk Reduction, 27, 602–617.
Referanslar
Adams, T. M., & Anderson, L. R. (2019). Policing in natural disasters: Stress, resilience, and the challenges of emergency management. Temple University Press.
Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı (AFAD). (2014). Afet terimleri sözlüğü. T.C. Başbakanlık Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı.
Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı (AFAD). (2023). 06 Şubat 2023 Pazarcık (Kahramanmaraş) ve Elbistan (Kahramanmaraş) Mw 7,7 – Mw 7,6 depremleri ön değerlendirme raporu [Rapor]. Deprem ve Risk Azaltma Genel Müdürlüğü, Deprem Dairesi Başkanlığı.
Aslantaş, M. (2023). Geleneksel medyadan sosyal medyaya afet iletişimi, toplum ve afet ilişkisi. Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 32(2), 776–789.
Benli, H., Bacanlı, M., Gündoğdu, Ş. T., & Yaman, M. M. (2018). Türkiye’de afet yönetimi ve doğa kaynaklı afet istatistikleri [Rapor]. Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı (AFAD).
Chae, M. H., & Boyle, D. J. (2013). Police suicide: Prevalence, risk, and protective factors. Policing: An International Journal of Police Strategies & Management, 36(1), 91–118.
Ceren, A. (2021). Afetler ve insani yardım faaliyetleri üzerine bir değerlendirme. Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 23(2), 289–312.
Çelik, A., Kavsıracı, O., & Aslan, Ö. (2024). Afet yönetiminde Emniyet Teşkilatı’nın rolü ve önemi: Kahramanmaraş depremleri örneği. Üçüncü Sektör Sosyal Ekonomi Dergisi, 59(1), 155–168.
Çetinöz, E. (2021). Bir Uzmanlık Alanı Olarak Polis Psikolojisi. Güvenlik Çalışmaları Dergisi, 23(1), 106-127.
Demirbaş, M. ve Kavsıracı, O. (2022). Historical Development of Modern States and Police Organizations. Liberal Düşünce Dergisi, (105), 61-82. DOI: 10.36484/liberal.992358
T.C. Emniyet Genel Müdürlüğü (EGM). (2022, May 9). Polis Arama Kurtarma (PAK) birimleri bilgilendirme notu. https://www.egm.gov.tr
Genç, E., & Atabey, A. (2023). Sel felaketi sırasında afet lojistiği yönetimi kapsamında temel başarı etkenleri: Bartın ili üzerine bir değerlendirme. İstanbul Ticaret Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 22(47), 805–829.
Garland, E. L., Farb, N. A., Goldin, P. R., & Fredrickson, B. L. (2015). The mindfulness‑to‑meaning theory: Extensions, applications, and challenges at the attention–appraisal–emotion interface. Psychological Inquiry, 26(4), 377–387.
Hallegatte, S., & Przyluski, V. (2010). The economics of natural disasters: Concepts and methods. CESifo Forum, 11(2), 14–24.
Hewitt, K. (1997). Regions of risk: A geographical introduction to disasters. Routledge.
Hugelius, K., Becker, J., & Adolfsson, A. (2020). Five challenges when managing mass‑casualty or disaster situations: A review study. International Journal of Environmental Research and Public Health, 17(9), 3068.
Işık, Ö., Aydınlıoğlu, H. M., Koç, S., Gündoğdu, O., Korkmaz, G., & Ay, A. (2012). Afet yönetimi ve afet odaklı sağlık hizmetleri. Okmeydanı Tıp Dergisi, 28(2), 82–123.
Kadıoğlu, M. (2011). Afet yönetimi: Beklenilmeyeni beklemek, en kötüsünü yönetmek. Metratik Yayınları.
Korpela, S., & Nordquist, H. (2024). Supporting emergency service workers to cope with critical incidents that can lead to psychological burden at work—developing skills in the Post Critical Incident Seminar: A qualitative interview study. BMC Psychology, 12, 44.
Menteşoğulları, E. (2023). Afet sonrası travmalarda psikolojik yaklaşım. International Journal of Social Science (IJSS), 7(28), 270–279.
McCreary, D. R., & Thompson, M. M. (2006). Development of two reliable and valid measures of stressors in policing: The operational and organizational police stress questionnaires. International Journal of Stress Management, 13(4), 494–518.
MGM (2022). Türkiye meteorolojik afetler değerlendirmesi (2010–2021). T.C. Meteoroloji Genel Müdürlüğü.
Miller, K. I., & Monge, P. R. (1985). Social information and employee anxiety about organizational change. Human Communication Research, 11(3), 365–386.
Özkan, B., & Çetinkaya Kutun, F. (2021). Afet psikolojisi. Sağlık Akademisyenleri Dergisi, 8(3), 249–256.
Özşahin, E. (2013). Türkiye’de yaşanmış (1970–2012) doğal afetler üzerine bir değerlendirme. 2. Türkiye Deprem Mühendisliği ve Sismoloji Konferansı Bildirisi, Hatay, 25–27 Eylül 2013.
Özel, S. (2025). Depremlerden sonra ikincil afet ve yönetimi: Bir yönetim planı önerisi. Afet ve Risk Dergisi, 8(1), 52–69.
Özey, R. (2011). Afetler coğrafyası. İstanbul, Türkiye: Aktif Yayınevi.
Polis Akademisi Başkanlığı. (2021). Hizmet içi eğitim faaliyetleri. Polis Akademisi Başkanlığı.
SAMHSA. (2022). A guide to managing stress for disaster responders and first responders (Publication No. PEP22-01-01-003). Substance Abuse and Mental Health Services Administration.
Sarı, B., & Özer, Y. E. (2024). Coordination analysis in disaster management: A qualitative approach in Türkiye. International Journal of Disaster Risk Reduction, 100, 104168. https://doi.org/10.1016/j.ijdrr.2023.104168
Senir, G. (2025). 2000–2024 arası EM-DAT verilerine göre Türkiye ve dünya’da doğal afetlerin karşılaştırmalı analizi. Tarsus Üniversitesi Uygulamalı Bilimler Fakültesi Dergisi, 5(2), 91–105.
Steinkopf, B., Reddin, R. A., Black, R. A., Van Hasselt, V. B., & Couwels, J. (2018). Assessment of stress and resiliency in emergency dispatchers. Journal of Police and Criminal Psychology, 33(4), 398–411.
Şahin, C., & Sipahioğlu, Ş. (2007). Doğal afetler ve Türkiye. Gündüz Eğitim ve Yayıncılık.
Türkiye Psikiyatri Derneği. (2021). Kitlesel travmalar ve afetlerde ruhsal hastalıkları önleme, müdahale ve sağaltım kılavuzu (Ş. Yüksel & A. D. Başterzi, Eds.). Türkiye Psikiyatri Derneği Yayınları.
World Meteorological Organization. (2021). WMO atlas of mortality and economic losses from weather, climate and water extremes (1970–2019). World Meteorological Organization.
Mao, X., Fung, O. W. M., Hu, X., & Loke, A. Y. (2018). Psychological impacts of disaster on rescue workers: A review of the literature. International Journal of Disaster Risk Reduction, 27, 602–617.
