XXI. Yüzyıl Başlarında Türk Dış Politikası Çerçevesinde Türkiye – İran İlişkileri
Özet
Türkiye ile İran, Kasr-ı Şirin Antlaşması’ndan bu yana değişmeyen ortak sınıra sahip olmaları bakımından Ortadoğu’da istisnai bir tarihsel sürekliliği temsil eden iki komşu ve bölgesel güçtür. Her iki ülke de yalnızca coğrafi konumlarıyla değil; siyasal kapasite, askerî güç, enerji kaynakları ve diplomatik etki alanlarıyla Orta Doğu siyasetinin şekillenmesinde belirleyici aktörler arasında yer almaktadır. İran, kendine özgü siyasal sistemi, Şii kimliği temelinde kurduğu bölgesel ağlar ve nükleer faaliyetleriyle birlikte sahip olduğu geniş petrol ve doğal gaz rezervlerini dış politika enstrümanı olarak kullanarak bölgesel nüfuzunu artırma stratejisi izlemektedir. Türkiye ise Avrupa ile Asya arasında üstlendiği jeostratejik geçiş rolü, askerî kapasitesi, ekonomik dinamizmi ve kurumsal devlet yapısı sayesinde bölgesel krizlerde hem diplomatik hem de güvenlik boyutunda etkin bir aktör konumundadır.
Türkiye–İran ilişkileri tarihsel olarak iş birliği ile rekabetin iç içe geçtiği çok katmanlı bir karakter sergilemiştir. Özellikle 1979 İran İslam Devrimi sonrasında şekillenen ilk yirmi–yirmi beş yıllık dönemde ilişkilerin seyrini; İran’ın ideolojik etki arayışı, bölgesel güç olma yönündeki rekabet, PKK terör örgütü bağlamında güvenlik alanında yaşanan sorunlar ve enerji temelli ekonomik ilişkiler belirlemiştir. Bu dönem, iki ülke arasındaki karşılıklı güvensizliğin kurumsallaştığı bir evre olarak öne çıkmaktadır.
Buna karşılık 2000–2020 yılları arasında Türkiye ile İran, ortak çıkar alanlarının genişlemesi ve karşılıklı ekonomik bağımlılığın artması sayesinde daha pragmatik ve diyaloga dayalı bir ilişki zemini geliştirebilmiştir. Özellikle Adalet ve Kalkınma Partisi iktidarı döneminde ilişkilerde görece bir normalleşme süreci yaşanmış; enerji ticareti, İran’ın nükleer faaliyetleri ve Arap ayaklanmaları sonrasında bölgesel güvenlik mimarisinin yeniden şekillenmesi iki ülke gündeminin temel başlıklarını oluşturmuştur. Ancak bu dönemde ortaya çıkan ve özellikle Suriye merkezli krizle derinleşen bölgesel ayrışma, Türkiye–İran ilişkilerinde yeniden rekabet boyutunu güçlendirmiştir.
Bu çalışma, XXI. yüzyılın başından itibaren ve özellikle Adalet ve Kalkınma Partisi iktidarı döneminde (2000- 2020) Türkiye ile İran arasında değişen ve dönüşen ekonomik ve siyasal ilişkileri, bölgesel çatışma alanları ve küresel güç rekabeti bağlamında analiz etmeyi amaçlamaktadır. Çalışmanın temel hedefi; iki ülkenin dış politika eğilimlerini karşılaştırmalı bir perspektifle ortaya koymak, rekabet ve iş birliği alanlarının hangi yapısal dinamikler tarafından belirlendiğini incelemek ve Türkiye–İran ilişkilerinin geleceğine yönelik analitik bir öngörü geliştirmektir.
Günümüzde bölgede derinleşen askerî gerilimler, enerji arz güvenliği sorunları, yaptırımlar ve büyük güçlerin Ortadoğu’daki artan müdahaleciliği, Türkiye–İran ilişkilerini yalnızca ikili bir diplomasi konusu olmaktan çıkararak bölgesel istikrarın anahtar unsurlarından biri hâline getirmiştir. Bu bağlamda çalışma, Türkiye ile İran arasındaki ilişkilerin geleceğinin; rekabetten ziyade yönetilebilir gerilim, karşılıklı ekonomik bağımlılık ve bölgesel sorunlarda sınırlı da olsa iş birliği üretme kapasitesi üzerinden şekilleneceği varsayımından hareket etmektedir. Bu yönüyle bu çalışma, hem mevcut literatüre katkı sağlamayı hem de hızla değişen bölgesel dengeler ışığında Türkiye–İran ilişkilerinin stratejik önemine dikkat çekmeyi amaçlamaktadır.
Referanslar
Abrahamian, E. (2017). Modern İran Tarihi. İstanbul KültürYayınları.
Ağaoğlu, Ə. (2009). İran və İnqilabı. Bakı, Qirifli Yayınevi.
Akifoğlu, V. (2017). Azerbaycan’da Milli Direniş (1917-1930). Ankara Dil Tarih Coğrafya Fakültesi Dergisi, Sayı 57.2
Aktaş, K. (2018). Suriye ve Irak Örnekleri Üzerinden Türkiye-İran İlişkileri: İş Birliği mi Rekabet mi? Türkiye Ortadoğu Çalışmaları Dergisi, 5(1).
Al Jazeera. (2014). Geçmişten günümüze Türkiye-İran ilişkileri. Al Jazeera.
Amuzegar, J. (2013). Iran’s Economy Status, Problems and Prospects.
Anadolu Ajansı, (2020). 11.06.2020 tarihinde https://www.aa.com.tr/tr/analiz/iran-in-misillemesiyle-kasim-suleymani-konusu-kapanir-mi/1696450
Aras, B. (1996). İran’ın Değişen Güvenlik Dengesi Çerçevesinde Orta Asya ve Kafkasya Cumhuriyetleri ile İlişkileri. Avrasya Dosyası.
Arı, K. (2015). Rıza Şah Pehlevi ve Atatürk “Men Leşkerem Sen Serdarsen”. 19 Kasım 2019 tarihinde, https://www.turkishnews.com/tr/content/2015/01/17/riza-sah-pehlevi-ve-ataturk-men-leskerem-sen-serdarsen/
Ateş, A. (2008). XVIII. Yüzyılın İkinci Yarısında Osmanlı İran İlişkileri (1774-1779). AKÜ Sosyal Bilimler Dergisi, 10(3).
Atuk, M. V. (2017). İran Şahı Rıza Pehlevi’nin Türkiye Ziyareti. Çağdaş Türkiye Tarihi Araştırmaları Dergisi, 17, 219–247.
Aygün, N. (2007). Kafkasya’da Rus-Osmanlı Mücadelesi ve Kars Dolaylarında Sınır ihlalleri,1826. Cumhuriyet Tarihi Araştırmaları Dergisi, (6).
Azeri, A. (1996). Azadistan Devleti ve Şeyh Muhammed Hıyabani. Ankara: Elila Yayınları.
Bağcı, H., & Sinkaya, B. (2006). Ortadoğu Projesi ve Türkiye: AK Parti’nin Perspektifi. Akademik Orta Doğu, 1(1), 21–37.
Bilbilik, E. (2006). Petro- Nükleer İran ve ABD. Jeopolitik Aylık Strateji Dergisi.
Bilge, M. S. (2006). Osmanlı Devleti ve Kafkasya. Eren Yayıncılık.
Birleşmiş Milletler İstatistik Bölümü, (2020). 15.06.2020 tarihinde http://unstats.un.org/unsd/default.htm
Bolat, G. (2013). Anglo-Persian Oil Company’den British Petroleum’a (BP): İngiltere’nin İran’daki Petrol Macerası. History Studies Dergisi, Sayı 5, 22.
Brockelmann, C. (1992). İslam Ulusları ve Devletleri Tarihi. Ankara: Türk Tarih Kurumu Yayınları.
CACO. (2015). Ortadoğu ve Arka Plan. In Orta Asya İşbirliği Örgütü Central Asian Cooperation Organization.
Caşın M. H., “İran’ın İki Deniz Jeopolitiğine Dayalı Stratejik Değişim Arayışları” Avrasya Dosyası, İran Özel, Cilt 5, Sayı 3, 1999
Ceylan, A., & Uslu, İ. (2012). 1 Mart Tezkeresinin Türk Dış Politikasına Etkisi.
CIA, (2020). 12.03.2019 tarihinde www.cia.gov adresinden alınmıştır.
Cihangir, İ. (2010). İkili ve bölgesel güvenlik unsurları ve Türkiye-İran ilişkilerine yansımaları. Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi.
CNN. (2010). Anlaşma tamam, nükleer takas Türkiye’de. CNNTÜRK. (2020).11.06.2020 tarihinde https://www.cnnturk.com/dunya/suudi-arabistan-petrol-tesislerimize-bomba-yuklu-drone-ile-saldirdilar
Çandar, C. (2020). Türk Dış Politikasında Eksen Tartışmaları, çok kutuplu dünya için yeni bir vizyon.
Çay, A. (2009). Türkiye Dışı Türk Tarihi Kaçarlar (1779-1925). Ankara: Kültür ve Turizm Bakanlığı Türkiye Kültür Portalı Projesi.
Çetin, A. (2012). Arap Baharı ve Türkiye. Çavşam yayınevi.
Çetin, F. (2017). Osmanlı-Safevi Rekabetinin Osmanlı Resmî İdeolojisine Etkisi. Çankırı Karatekin Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 2(1), 12–28.
Dağı, Z. (2006). Doğu’dan Batı’ya Dış Politika: AK Partili Yıllar. Ankara: Orion.
Davutoğlu, A. (2015). “Stratejik Derinlik,” Türkiye’nin Uluslar Arası Konumu. İstanbul: Küre Yayınları.
DEİK. (2012). İran Ülke Bülteni. İran Ülke Bülteni.
DEİK. (2015). İran Ülke Bülteni. DEİK.
DEİK. (2017). 01.04.2020 tarihinde, https://www.deik.org.tr/uploads/iran-ulke-bulteni-ekim-2017-2.pdf adresinden alınmıştır.
Dialılı, M. R., & Kellner, T. (2013). Arap Baharı karşısında İran ve Türkiye. İstanbul.
Dilek, K. (2007). İran’da Meşrutiyet Hareketi ve Dönemin Siyasi Gelişmeleri. Akademik Ortadoğu Dergisi, Sayı 2
Dinçer, O. B., & Kutlay, M. (2012). Türkiye’nin Ortadoğu’daki Güç Kapasitesi Mümkünün Sınırları’ Ampirik Bir İnceleme.
Doğan, S. (2016). Türkiye-İran İlişkilerinde Suriye Faktörü: Risk Üçgeninde İstikrar Arayışı.
Domazeti, R. (2018). İdeoloji ile Jeopolitik Gerçekler Arasında İran’ın Filistin Politikaları.
Dünya Bülteni. (2018). Şah İsmail’in Yavuz’dan son isteği. 10 Ekim 2019 tarihinde, https://www.dunyabulteni.net/tarihte-bugun/sah-ismail-in-yavuz-dan-son-istegi-h128618.html adresinden alınmıştır.
Əfəndiyev, O. (2007). Azərbaycan Səfəvilər Dövləti. Bakı: Şərq-Qərb
EIA. (2020). 15.06.2020 tarihinde https://www.eia.gov/international/analysis/country/IRN adresinden alınmıştır.
EPDK. (2012). Enerji Yatırımcısı El Kitabı. Enerji Piyasası Düzenleme Kurulu.
Erol, O. (2007). İran İç Politikasında Azerbaycan Türkleri (1906-2006). Yüksek Lisans Tezi, Kocaeli Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Kocaeli.
Ersun, Ö. (2006). İran ile Nükleer Kriz Tırmanıyor. Stratejik Analiz, 8.
Eruysal, E. (2010). Economic relations between Turkey and Iran from 1990 to 2010: A Turkish perspective. ODTÜ.
Fisher, M. (2015). 03.03.2020 tarihinde http://www.vox.com/2015/4/2/8336219/iran-nuclear-deal-plain adresinden alınmıştır.
GASOPEC. (2015). İran’ın Doğalgaz Rezervleri.
Genççiftçi, K. (2015). AK Parti Hükümetleri Döneminde Türkiye- İran ilişkileri. İstanbul Üniversitesi.
Girgin, Y. (2015). İran’a Ambargo Kalkmalı mı?”, İş Konseyi Bildirgeleri. Sabah Gazetesi.
Gök, N. (2019). Türkiye-İran ilişkileri (1917-2017). Selçuk Üniversitesi.
Gök G. (2005). İran’ın Bölgesel Politikaları ve Türk – İran ilişkileri. Yüksek Lisans Tezi, Gebze Yüksek Teknoloji Enstitüsü Sosyal Bilimler Enstitüsü, Gebze
Gökdağ, B. A. Ve Heyet, R. (2013). İran Türklerinde Kimlik Meselesi. Bilig Dergisi, Sayı 30
Görçün, Ö. (2016). İslam devrimi Sonrası Türkiye İran İlişkileri. Trakya Üniversitesi.
Graham, F., & Lesser, İ. O. (2000). Türkiye’nin Yeni Jeopolitik Konumu. İstanbul: Alfa Yayınları.
Günay, B. (2011). Türkiye’nin Eksen Kayması mı, Yoksa? 15.05.2020 tarihinde http://www.balturk.org.tr/turkiyenin-eksen-kaymasi-mi-yoksa-turkiyenin/ adresinden alınmıştır.
Gürcemal, D. (2016). Uluslararası Politiği Açısından Türkiye-İran İlişkileri. Yeniyüzyıl Üniversitesi.
Gürkaş, B. (2011). Türkiye-İran İlişkileri. TASAM -Tratejik Öngörü, 6.
Günay A. (2012). Ak Parti Dönemi Türkiye-İran İlişkileri ve Medyadaki Yansımaları (Radikal ve Yeni Şafak Gazetelerinin Karşılaştırılması). Yüksek Lisans Tezi, Sakarya üniversitesi sosyal Bilimler Enstitütüsü, Sakarya
Gündoğan, Ü. (2011). Geçmişten Bugüne İran İslam Devrimi: Genel Değerlendirme. Ortadoğu Analiz Dergisi, Sayı 29, 94.
Gündüz T. ‘Safeviler’,TDV İslâm Ansiklopedisi, C.35, Türkiye Diyanet Vakfı Yayınları, İstanbul 2008. 11.06.2020 tarihinde https://islamansiklopedisi.org.tr/safeviler adresinden alınmıştır.
Haber, (2020). 11.06.2020 tarihinde http://www.haber7.com/dunya/haber/2931439-suleymani-olayi-sonrasi-nijerya-alarmda/?detay=2 adresinden alınmıştır.
Hafezeniya, M. R. (2017). İran Jeopolitiği ve Siyasi Coğrafyası. Ankara: İraniyat Yayınları.
Harita Genel Müdürlüğü, (2020). 06.06.2020 tarihinde, https://www.harita.gov.tr/urun-142-1-2-750-000-olcekli-iran-fiziki-haritasi.html adresinden alınmıştır.
Harp Akademileri Komutanlığı Yayınları, 1994
Hourcade B. (2000). "İran", TDV İslâm Ansiklopedisi, C.22, Türkiye Diyanet Vakfı Yayınları, İstanbul
Hurriyet, (2020). 11.06.2020 tarihinde http://www.hurriyet.com.tr/ekonomi/suudi-arabistandaki-petrol-tesislerine-saldiri-petrol-fiyatlari-yuzde-19-artti-41331226 adresinden alınmıştır.
Iran Country Profile, 2003
İnat, K., & Telci, İ. N. (2009). Türkiye’nin İran, İsrail, Filistin ve Suriye Politikası 2009.
İpşirli, M. (2002). Osmanlı Vekainamelerinde İran Tarihten Günümüze Türk-İran İlişkileri Sempozyumu.
İran İslam Cumhuriyeti Büyükelçiliği, İran İslam Cumhuriyeti Uygarlıkları Diyalog Çağrısının Mimarı, Ankara-2001
Kahraman E. (2013). 2000’li Yıllarda Türkiye-İran İlişkilerini Etkileyen Faktörler. Yüksek Lisans Tezi. Akdeniz üniversitesi sosyal bilimler enstitüsü. Antalya
Kamvara ve Hassan-Yari, (2004). Suspended Equilibrium in Iran’s Political System
Karacan, O. (2013). 1906 İran Meşrutiyeti. Yüksek Lisans Tezi, İnönü Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Malatya.
Karacasulu, Z. N. (2010). Türk Dış Politikasında İran. Uluslararası IV. Türk Dış Politikası Sempozyum Tebliğleri: Yeni Dönemde Türk Dış Politikası
Karadeniz, Y. (2006). İran’da Sömürgecilik Mücadelesi ve Kaçar Hanedanı (1795- 1925). İstanbul: Bakış Yayınları.
Kaştan, Y. (2007). Atatürk Dönemi Türkiye-İran Siyasi ve Ekonomik İlişkileri. Uluslararası Asya ve Kuzey Afrika Çalışmaları Kongresi (ss. 1783–1796). Ankara.
Kaya, M. (2009). İran Türkleri. Türk Dünyası Araştırmaları Dergisi, Sayı 180, 141
Kayğusuz, H. (2009). İran Azerbaycanı’nın Sosyo-Kültürel Yapısı ve Siyasal Coğrafyası. Yüksek Lisans Tezi, Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Konya.
Keskin, A. (2009). İran’ın Doğal Gaz Siyaseti ve Türkiye. 03.04.2020 tarihinde https://www.gunaz.tv/az/meqaleler/iran-in-dogal-gaz-siyaseti-ve-turkiye-arif-keskin-m11134 adresinden alınmıştır.
Kılıç, R. (2001). XVI. ve XVII. Yüzyıllarda Osmanlı-İran Siyasi İlişkileri,. İstanbul: Tez Yayınları.
Kıraç, S., & İlhan, B. (2010). Avrupa Birliği Oluşum Süreci ve Ortakİ Politikalar. Milli Eğitim, 188, 191–201.
Kırgöz, S. (2016). AKP Dönemi Türkiye-İran İlişkileri. Süleyman Demirel Üniversitesi.
Kobal, M. (2014). İran’la Pahalı Gaz Davası Başlıyor. Al Jazeera Türk Dergisi, 4.
Kimya, O. (2018). Nadir Şah Afşar Dönemi Osmanlı-İran Münasebetleri İle İlgili Türkiye’de Yapılan Akademik Çalışmalar. Akademik Tarih ve Düşünce Dergisi, 5(14), 48–66.
Konya Ticaret Odası İran Raporu, 2018
Korkmaz, Y. (2014). İran Suriye Bölgesel ittifakı ve Arap Baharı Sürecine Yansıması. İstanbul: Matbuat Yayınları.
Köse, T. (2006). İran Nükleer Sorunu: Diplomasinin imkânlarını Yeniden Düşünmek.
Kütükoğlu, B. (1993). Osmanlı-İran Siyasi Münasebetleri (1578-1612). İstanbul: İstanbul Fetih Cemiyeti.
Laçiner, A. (2017). İran’da Yaşam Mücadelesi Veren Türk Topluluğu: Halaçlar. 12.03.2020 tarihinde http://tebaren.org/?p=1278 adresinden alınmıştır.
Malekı A, “Decision Making in Iran's Foreign Policy: A Heuristic Approach” ,Journal of Social Affairs; Vol. 19, No. 73, Spring 2002
Maloney, S. (2015). Debating the deal: Understanding five core issues at stake in an Iran nuclear accord.
Mehmetov, İ. (2009). Türk Kafkası’nda Siyasi ve Etnik Yapı Eski Çağlardan Günümüze Azerbaycan Tarihi. İstanbul: Ötüken Yayınevi.
Memmedli M.ve Memmedli S. (2018). Doğu Anadolu’daki Ermeni Faaliyetleri (1914- 1918). ANKASAM Bölgesel Araştırmalar, Sayı 2
Mırbaghari, F. “Shi’ism and Iran’s Foreign Policy” The Muslim World, Vol.94, October 2004
Mokhtarpour, A. (2012). İran Devlet Modeli. Yüksek Lisans Tezi, Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Ankara.
Muran, A. A., & Gürkan, A. (2009). Humeyni Ve Ahmedinejad Dönemi İran Dış Politikasının Karşılaştırmalı Analizi. Stratejik Araştırmalar Dergisi, 1(4), 10–27.
Mustafayev, Ş. (2015). XXVIII.-XX. Yüzyıllarda Tarihi Azerbaycan Toprağı- İrevan Hanlığı’nın Arazisine Ermenilerin Göç Ettirilme Politikası. Atatürk Araştırma Merkezi Dergisi, Sayı 91
Naskali E. "İran", TDV İslâm Ansiklopedisi, C.22, Türkiye Diyanet Vakfı Yayınları, İstanbul 2000.
Oğuz S., Çakır R., Hatemi’nin İran’ı, İletişim Yayınları, İstanbul 2000
Oran, B. (2013). Türk dış politikası: 1919-1980. İstanbul: İletişim Yaynıevi.
Osmanlı Padişahları. 06.06.2020 tarihinde, http://www.osmanli700.gen.tr/olaylar/olayk9.html adresinden alınmıştır.
Oran, B. (2013). Türk dış politikası: kurtuluş savaşından bugüne olgular, belgeler, yorumlar (2001-2012). İstanbul: İletişim Yayınevi.
Öğütücü, N. (2019). Fırat Kalkanı ve Zeytin Dalı Harekatları nezdinde devletin paramiliter ve militer operasyonlarından doğan sorumluluğu. Necmettin Erbakan Üniversitesi.
Olson, R. (2004). Turkey-Iran Relations 1979-2004.
Oran, B. (2013a). Türk dış politikası: 1919-1980. İstanbul: İletişim Yaynıevi.
Oran, B. (2013b). Türk dış politikası: kurtuluş savaşından bugüne olgular, belgeler, yorumlar (2001-2012). İstanbul: İletişim Yaynıevi.
Özcan, Nihat Ali (2006). "İran Sorununun Geleceği Senaryolar, Bölgesel Etkiler ve Türkiye'ye Öneriler", TEPAV Raporu, TEPAV Ortadoğu Çalışmaları-I, 2006
Özer, D. (2015). Güvenilmez Enerji Tedarikçisi. AlJazeera Türk Dergisi, 9.
Özpek, B. B. (2012). En Uzun On Yıl: 11 Eylül Sonrası Ortadoğu. Ortadoğu Etütleri, 3(2), 192–193.
Özşahin, M., (2007) Güney Azerbaycan’da Bağımsızlık Hareketleri ve Güney Azerbaycan’ın Türk Dünyası İçin Önemi. Yüksek Lisans Tezi, Gebze Yüksek Teknoloji Enstitüsü Sosyal Bilimler Enstitüsü, Gebze
Paşa, A. C. (1994). Tarih-i Cevdet. (Dündar Günday, Ed.). İstanbul.
Poyraz, E. (2009). Avrupa Birliğinin Tarihsel Gelişimi ve Türkiye.
Rahimi, F. (2010). İran Türklerinin Eski Tarihi. İstanbul: IQ Yayıncılık.
Resmi Gazete. (2020). Milletlerarası Andlaşma.
Roshandel J., “How the Decision-Making Process evolved,Security Dialog”,Iran’s Foreign and Security Policies Vol. 31 no. 1, March 2000
Salihli, E. (2011). Ortadoğu’da Oluşan Yeni Dengeler ve Şii Hilali Söylemi. Bilge Strateji, 2(4).
Saray, M. (1999). Türk İran İlişkileri.
Sarıaslan, F. (2013). 2000’li Yıllarda Türkiye-İran Ekonomik ilişkileri. Akademik Orta Doğu: Altı Aylık Orta Doğu Araştırmaları Dergisi, 7(14), 64–91.
Sarıkaya, Y. (2012). Geçmişten Günümüze İran: Tarih, Siyaset, Toplum ve Kültür. Türk Akademisi Siyasi Sosyal Stratejik Araştırmalar Vakfı Dış Politika Araştırmaları Merkezi Raporu, Sayı 2.13, Ankara
Saydam, A. (1993). Kafkasya‘da Bağımsızlık Mücadeleleri ve Türkiye. Trabzon: Karadeniz Teknik Üniversitesi Kafkasya ve Orta Asya Ülkeleri Uygulama ve AraĢtırma Merkezi.
Şenocak, B. (2016). Filistin sorunu ve Türkiye’nin AK Parti hükümetleri dönemindeki Filistin politikası. İstanbul Ticaret Üniversitesi.
Seta, (2016). 12.03.2020 tarihinde, https://docplayer.biz.tr/41071044-Seta-iran-dosyasi-i-tarihsel-perspektifte-turkiye-iran-iliskileri-ve-nukleer-sorun-iran-nukleer-sorunu-diplomasinin-imkanlarini-yeniden-dusunmek.html adresinden alınmıştır.
Seta, (2009). 15.06.2020 tarihinde https://tdpyilligi.setav.org/tdp/turk-dis-politikasi-yilligi-2009.pdf adresinden alınmıştır.
Silahçıoğlu, D. (2006). ABD/İsrail-İran Denklemi ve Türkiye. Günizi Yayıncılık.
Şimşir, B. (1992). İngiliz Belgelerinde Atatürk. Ankara: Türk Tarih Kurumu Yayınları.
Soofizadeh, A. (2014). Osmanlı ve İran Meşrutiyeti Karşılaştırması, Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi, Sayı 35
Sönmezoğlu, F. (2006). II. Dünya Savaşı’ndan Günümüze ‘Türk Dış Politikası.’ İstanbul: Der Yayınları.
Sönmezoğlu F. (2000). Uluslararası İlişkiler Sözlüğü, Der Yayınları, İstanbul
Taflıoğlu, S. (2012). İran Türk Safevi Devleti’nin Kuruluşu ve Türk Tarihine Stratejik Etkisi. Turan Stratejik Araştırmalar Merkezi, Sayı 13
Tapper R. (2010), TDV İslâm Ansiklopedisi, C.38, Türkiye Diyanet Vakfı Yayınları, İstanbul 2010 12.03.2020 tarihinde, (https://islamansiklopedisi.org.tr/sahseven) adresinden alınmıştır.
Taş, G. (2014). İran’ın Ulusal Bütünlüğü ve Güney Azerbaycan Sorunu. Yüksek Lisans Tezi, Beykent Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul.
Taştekin, F. (2014). Eğit-donat: Bir batak hikâye daha. Radikal.
Tebriz araştırmaları Enstitüsü (2019). 12.03.2019 tarihinde http://tebaren.org/?p=1105 adresinden alınmıştır.
Ticaret Bakanlığı. (2018). Ülke Dosyası. Ülke Masaları Bülteni, 1
Ticaret Bakanlığı. (2019). Ülke Masaları Bülteni. Ülke Masaları Bülteni, 8, 8–9.
Ticaret Bakanlığı. (2020a). Genel Ekonomik Durum. 2 Nisan 2020 tarihinde https://www.ticaret.gov.tr/yurtdisi-teskilati/guney-asya/iran/ulke-profili/genel-ekonomik-durum adresinden alınmıştır.
Ticaret Bakanlığı. (2020b). İran’ın Genel Dış Ticareti. 2 Nisan 2020 tarihinde https://ticaret.gov.tr/yurtdisi-teskilati/guney-asya/iran/ulke-profili/dis-ticaret adresinden alınmıştır.
Ticaret Bakanlığı. (2020c). Türk Turizmine İran’ın Katkısı. 2 Nisan 2020 tarihinde https://ticaret.gov.tr/blog/ulkelerden-ticari-haberler/iran/turk-turizmine-iranin-katkisi adresinden alınmıştır.
Uyar, E. (2007). Türk-İngiliz Siyasal İlişkileri (1929-1936). Antalya: Yeniden Anadolu ve Rumeli Müdafaa-i Hukuk Yayınları.
Uygur, H. (2012). İran ve Arap Baharı.
Uygur, H. (2017). Yeni dönemde Türkiye-İran ilişkileri.
Ürküt, H. (2013). İran nükleer programının uluslararası aktörlerin tehdit algılamalarına ve Türk dış politikasına etkisi. Kara Harp Okulu Komutanlığı.
Wikipedia. (2020a). 01.04.2020 tarihinde https://tr.wikipedia.org/wiki/İran adresinden alınmıştır.
Wikipedia. (2020b). 15.06.2020 Tarihinde https://tr.wikipedia.org/wiki/İran_İslam_Devrimi adresinden alınmıştır.
Wikiwant. (2020c) 06.06.2020 tarihinde https://www.wikiwand.com/tr/Saf%C3%AE adresinden alınmıştır.
Wikipedia. (2020d) 01.04.2020 tarihinde https://en.wikipedia.org/wiki/Iranrud#/media/File:Iranrood.png adresinden alınmıştır.
Yazgan E. (2019). 20. Yüzyılda İran Siyasetinde Azerbaycan Türklerinin Rolü (1900-1979). Yüksek Lisans Tezi, Karabük Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Uluslararası Politik Ekonomi Anabilim Dalı, Karabük
Yeşilot, O. (2008). Türkmençay Antlaşması ve Sonuçları. Atatürk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Dergisi, Sayı 36
Yılmaz, M. (2015). Suriye krizi ekseninde Türkiye-İran ilişkileri. Atılım Üniversitesi.
Zeybekçi, N. (2015). İran ile Yaşanan Ekonomi.
İndir
Yayınlanan
Lisans
LisansBu İnternet Sitesi içeriğinde yer alan tüm eserler (yazı, resim, görüntü, fotoğraf, video, müzik vb.) Akademisyen Kitabevine ait olup, 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu ve 5237 sayılı Türk Ceca Kanunu kapsamında korunmaktadır. Bu hakları ihlal eden kişiler, 5846 sayılı Fikir ve Sanat eserleri Kanunu ve 5237 sayılı Türk Ceza Kanununda yer alan hukuki ve cezai yaptırımlara tabi olurlar. Yayınevi ilgili yasal yollara başvurma hakkına sahiptir.
