Doğal Kaynaklar; Toprak Örneği
Özet
Bu bölümde doğal kaynakların sınıflandırılması ve tarımsal üretim açısından önemi, toprak ekosistemi çerçevesinde bütüncül bir yaklaşımla ele alınmaktadır. Yenilenebilir ve yenilenemeyen kaynaklar arasındaki ayrım yapılarak, özellikle toprağın biyofiziksel ve biyokimyasal işlevleri vurgulanmaktadır. Toprak ekolojisi kapsamında, üretici (ototrof) ve tüketici (heterotrof) organizmaların enerji akışı ve madde döngüsündeki rolleri açıklanmakta; fotosentezle başlayan karbon akışının trofik düzeyler boyunca aktarımı değerlendirilmektedir. Toprak mikroorganizmalarının organik artıkların ayrışması, humus oluşumu ve besin elementlerinin mineralizasyonundaki belirleyici işlevleri ayrıntılı olarak incelenmektedir. Özellikle bakterilerin karbon kullanım biçimlerine ve oksijen gereksinimlerine göre sınıflandırılması yapılarak azot ve kükürt döngüsündeki rolleri ortaya konulmaktadır. Ayrıca toprak organik maddesi dinamikleri; iklim, bitki örtüsü, toprak işleme, tekstür ve drenaj koşulları bağlamında analiz edilmektedir. Organik maddenin toprak verimliliği, yapı stabilitesi ve besin elementi rezervi açısından taşıdığı kritik önem vurgulanarak sürdürülebilir arazi yönetimi açısından değerlendirmeler sunulmaktadır.
This section is concerned with the classification of natural resources and their importance in agricultural production from a holistic perspective on the soil ecosystem. The text distinguishes between renewable and non-renewable resources, emphasising the biophysical and biochemical functions of soil. Within the domain of soil ecology, the functions of producer (autotrophic) and consumer (heterotrophic) organisms in energy flow and material cycles are elucidated. The transfer of carbon flow, which commences with photosynthesis, is appraised across trophic levels. The present study sets out to examine in detail the decisive functions of soil microorganisms in the decomposition of organic residues, humus formation, and the mineralization of nutrient elements. In particular, bacteria are classified according to their carbon utilization patterns and oxygen requirements, thereby revealing their roles in the nitrogen and sulfur cycles. In addition, the dynamics of soil organic matter are analysed in the context of climate, vegetation cover, soil tillage, texture, and drainage conditions. The critical importance of organic matter in terms of soil fertility, structural stability, and nutrient reserves is emphasised, and assessments are presented from the perspective of sustainable land management.
Referanslar
Dinç U, Şenol, S, Kapur S, Cangir C, Atalay İ. 2013. Türkiye Toprakları. Ç.Ü., Ziraat Fakültesi Genel Yayın No: 51. Ders kitapları yayını No: A-12. S1-30.
Atalay İ. 1991. Türkiye Coğrafyası. ISBN:975.95527-2-8.
Aydın M, Kılıç Ş. 2022. Toprak Bilimi. Yayın no:740.ISBN:978-605-133-642-8. Örneklerle genişletilmiş 4. Basım. S. 1-32.
Karaman MR. 2012. Bitki Besleme. Gübretaş rehber kitaplar dizisi no: 2.ISBN: 978-605-87103-2-0. S. 1-30.
Karakuş K, Karakuş S, Çelikyürek H. 2019. Ülke toprakları ve tarım arazilerinin bitkisel ve hayvansal üretim faaliyeti dışında kullanımı, Journal of Animal Science and Products (JASP) 2 (1):84-90.
FAO, 1976. Soil Conservation for Developing Countries. Soil Bulletin: 30, Rome, p.:3.
Korkut H. 1983. Toprak (Tanımı, Oluşumu, Özellikleri). Topraksu Genel Müdürlüğü Yayınları, Yayın No 728, Ankara, 88 sayfa.
Çevik B, 2014. Toprak ve su koruma mühendisliği. Erozyonun tanımı, oluşumu ve türleri bölüm no:2. ÇÜ. Ziraat Fakültesi Genel Yayın no:226.Ders kitapları yayın no: A-71. S. 18-37.
Troeh FR, Hobbs JA, Donahue RL. Soil and water conservation for productivity and environmental protection. 1980.pp 718.
Şimşek G. 2000. Toprak oluşumu (pedogenesis) ve sınıflama ders notları. Atatürk Üniversitesi, Ziraat Fakültesi Yayınları Ders Notu, Yayın No: 139. Erzurum.
11.Kırda C, Sarıyev A. 2012. Toprak fiziği. ÇÜ. Ziraat Fakültesi Genel Yayın no:245.Ders kitapları yayın no: A-79. S. 1-17.
Kılıç M, Brohi A.R, Durak A. 1991. Toprak Bilimi. Dizgi, Baskı: 72 TDFO (Teksir-Dizgi-Fotokopi-Ofset), Ankara, 196 sayfa.
Everest T, Özcan H. 2018. Toprak Verimliliğinin Değerlendirilmesinde Pedo-Jeolojik Yaklaşım. Türk Tarım ve Doğa Bilimleri Dergisi, 5, 589-603.
14.Tuğyan G, Sungur A. 2020. Farklı Ana Materyaller Üzerinde Oluşmuş Toprakların Ağır Metal İçeriklerinin Belirlenmesi (Kırklareli, Türkiye). ÇOMÜ LJAR e-ISSN: 2717-8285. Cilt 1 Sayı 1 (40-47).
Özbek H, Kaya Z. Gök M, Kaptan H. 2019. Scheffer/Schachtschabel, Toprak Bilimi (12. Baskı). Ç. Ü. Ziraat Fakültesi Genel Yayın No 73, Ders Kitapları Yayın No 16, Adana, 816 sayfa (Asıl yazarlar: P. Schachtschabel, H.-P. Blume, G. Brümmer, K.-H. Hartge, U. Schwertmann. Çevirenler: H. Özbek, Z. Kaya, M. Gök, H. Kaptan).
16.Şenol H, Alaboz P, Dengiz O. 2020. Farklı Ana Materyal Üzerinde Oluşmuş Toprakların Fiziko-kimyasal ve Besin Elementi İçeriklerinin Enterpolasyon Yöntemle Değerlendirilmesi. Anadolu Tarım Bilim. Derg./Anadolu J Agr Sci, 35.
Özaytekin HH, Dedeoğlu M. 2021. Hasandağ Volkanik Materyali Üzerinde Oluşan Toprakların Ayrışma Oranları ve Kütle Dengesi. Anadolu Tarım Bilim. Derg./Anadolu J Agr Sci, 36.
Soil Survey Division Staff., 1993. Soil Survey Manual, Soil Conservation Service. United States Department of Agriculture Handbook 18, 437 sayfa.
Haktanır K, Arcak S. 1997. Toprak Biyosojisi. Toprak Ekosistemine Giris. Ankara Üniversitesi Zir. Fak. Toprak Böl. Yayın No: 1486. 1997. Ders Kitabı:447. ANKARA
20.Doğan K., 2024. Mikrobiyal Gübreler Bölüm 5. Organik Gübreler Sürdürülebilirliğin Temeli/Ed. Çağdaş Akpınar. Ankara Akademisyen yayınevi kitapevi.ISBN: 9786253750176 1. Tarım. S. 93-114.
Kılıç R, Korkmaz K. 2012. Kimyasal gübrelerin tarım topraklarında artık etkileri. Biyoloji Bilimleri Araştırma Dergisi, 5(2), 87-90.
Okur N, Okur B, Yağmur Y. Biofertilizers: power of beneficial Microorganisms in soil. Chap. 16. Fertilizer and their efficent use sustainable agriculture. Edited By. Bellitürk K, Aslam Z. P. 2021. 483-508.
Can A, Doğan K. Determination Of Some Microbial Activity in Soil Managed With Stubble Burned-Unburned, Traditional And No-Tillage Systems . Scientific Papers. Series A. Agronomy. 2017. Vol. LX, ISSN 2285-5785, 29-35.
Karaman MR, Brohi AR, Müftüoğlu, NM, Öztaş T. Zengin M. 2012. Sürdürülebilir Toprak Verimliliği. Güncellenmiş. 3. Baskı. Kuyulhisar ziraat odaları kültür yayınları no:1. S1-12.
Güzel N, Gülüt KY. 2010. Toprağın oluşumu ve özellikleri. Çeviri orjinali, Brady, N.C., and Weil, R.R., Bölüm:Toprak organik maddesi. ÇÜ. Ziraat Fakültesi Genel Yayın no:289.Ders kitapları yayın no: A-91. S. 702-774.
Runge-Metzger A. 1995. Closing the cycle: obstacles to efficient P management for improved global food security. Scope-Scientific Committee on Problems of the Environment International Council of Scientific Unions, 54, 27-42.
Vance PC, Uhde-Stone C, Allan D. 2003. Phosphorus Acquisition And Use: Critical Adaptations By Plants For Securing A Nonrenewable Resource. New Phytologist 157: 423-447.
