Preprint Makale

Preprint makaleler, klasik dergi temelli yayıncılığın hız, erişilebilirlik ve eşitlik açısından taşıdığı sınırlılıkları azaltan, hakemlik öncesi açık bilim araçlarıdır. Hakem süreci tamamlanmadan yazarların mülkiyetinde kalan makalenin çevrimiçi bir sunucuya yüklenmesi ve herkes tarafından ücretsiz erişilebilmesi esasına dayanır. Araştırma makalelerinin yanı sıra yöntem, protokol, veri seti ve yazılım raporları da preprint olarak sunulabilir. Preprintler; bulguların hızlı ve zaman damgalı biçimde yayılmasını, öncelik iddiasının güvence altına alınmasını, topluluk geri bildirimiyle metnin bilimsel niteliğinin güçlenmesini ve olası işbirliklerinin artmasını sağlar. Dijital obeject identifier (DOI) atanması, kalıcı arşivleme ve erken atıf alma olanağı yaratır; açık erişim özellikle düşük–orta gelirli ülkelerde bilimsel görünürlüğü belirgin biçimde artırır. Bununla birlikte, hakemlikten geçmemiş, hatalı veya abartılı sonuçların literatüre ve medyaya yansıma riski ile bazı dergilerin preprint olarak yayımlanmış çalışmaları kabul etmemesi önemli sınırlılıklardır. Bu nedenle preprint sistemleri, özellikle klinik alanlarda dikkatli ve sorumlu biçimde kullanılmalı; araştırmacılar bu modelleri erken paylaşım ile hakemlik sürecinin tamamlayıcı bir bileşeni olarak görmelidir.

Preprint articles are pre-peer-review open science tools that mitigate the limitations of traditional journal-based publishing in terms of speed, accessibility, and equity. This is based on the principle that the article, which remains the property of the authors until the peer review process is complete, is uploaded to an online server and made freely accessible to everyone. In addition to research articles, method, protocol, dataset, and software reports can also be submitted as preprints. Preprints enable the rapid and time-stamped dissemination of findings, secure claims of priority, enhance the scientific quality of the text thru community feedback, and increase potential collaborations. Assigning a digital object identifier (DOI) creates the possibility of permanent archiving and early citation retrieval; open access significantly increases scientific visibility, especially in low- and middle-income countries. However, the risk of unrefereed, flawed, or exaggerated results being reflected in the literature and media, and the refusal of some journals to accept preprints, are significant limitations. Therefore, preprint systems should be used carefully and responsibly, especially in clinical fields; researchers should view these models as a complementary component of the peer review process, along with early sharing.