Bilimsel Yayınlarda Etik Sorunlar
Özet
Bilimsel yayınlarda hangi durumların etik açıdan sorunlara yol açtığı önemli bir konudur. Çünkü, bilim dünyasının ürettiklerinin “güvenilir” olması bir zorunluluktur. Bilim dünyası öncelikle bu tür sorunları farketmek, tespit etmek ve ardından da kendi iç denetimini gerçekleştirmek durumundadır. Bu bağlamda, bilimsel yayınlara temel oluşturan araştırma ve yayın süreçlerindeki etik sorunlar tanımlanmalı; hangi tür eylemlerin bu tanımlara denk düştüğü belirlenmeli ve proaktif bir şekilde önleyici bir yaklaşım geliştirilmelidir. Bu bölüm, kısaca sözü edilen etik sorunları tanımlamaktadır.
Identifying ethical issues in scientific publications looks a crucial matter. This is because the "reliability" of scientific output is a necessity. The scientific community must first recognize and identify such these problems, and then implement its own internal control mechanisms. In this context, ethical issues in the research and publication processes that form the basis of scientific publications should be defined; the types of actions that correspond to these definitions should be determined; and a proactive, preventive approach should be developed. This section briefly defines thesesort of ethical issues.
Referanslar
Arda B (2024): Araştırmaların Etik Boyutunun Değerlendirilmesi; kitap içinde bölüm Klinik Araştırmalar Kitabı (Eds. H. Akan, H İlbars, N Ömeroğlu Çetinkaya) s.701-713, Nobel Yayınları, 2024.
Batuhan H(1994) Bilim ve Şarlatanlık, s. 174 - 186, Yapı Kredi Yayınları, 2. Baskı, İstanbul, 1994.
Kansu E, Ruacan Ş (2006) Bilimsel Araştırma ve Yayın Etiğinin Temel İlkeleri. Türk Plastik ve Rekonstrüktif Estetik Cerrahi Dergisi, 14(2): 82-86.
Türkiye Bilimler Akademisi (2002) Bilimsel Araştırmada Etik ve Sorunları. Türkiye Bilimler Akademisi Yayınları, II. Basım, TÜBİTAK Matbaası, Ankara.
Arda B(2000) Evaluation of Research Ethics Committees in Turkey. Journal of Medical Ethics 26(6): 459 - 461.
Ulakbim TR Dizin etik ilkeler akış şeması (https://trdizin.gov.tr/wp-content/uploads/2022/04/TRDizin_etik_ilkeleri_akis_semasi.pdf) erişim tarihi 22.12.2025
Arda B(2009) Ethical bodies: Are they possible under democratic systems? The Turkish example. Journal of Medicine and Law 28(3): 531-539.
Committee on Publication Ethics (COPE); https://publicationethics.org/ ) erişim tarihi 19.12.2025
Gökçay B, Arda B(2017): A Review of The Scientific Misconduct Inquiry Process, Ankara Chamber of Medicine, Turkey. Journal of Science and Engineering Ethics, 23: 1097-1112.
Arda B (2012): Publication ethics from the perspective of PhD students of health sciences: A limited experience. Journal of Science and Engineering Ethics 18(2): 213-222.
TTB Yayın Etiği Bildirgesi (https://www.ttb.org.tr/makale_goster.php?Guid=aec7e420-903f-11ea-9b7d-6d38d16eb233) erişim tarihi 23.12.2025
Etiğe Aykırı Davranışlar, ÜAK Etik Komisyonu tanımları, içinde Arda B, Kahya E, Başağaç Gül T: Bilim Etiği ve Bilim Tarihi,(Genişletilmiş 2. Baskı) s.293-294. Ankara Üniversitesi Basımevi, ISBN: 975-482-651-X, Ankara, 2009.
Brumfiel G (2007): Turkish physicists face accusations of plagiarism, Nature,449,8.
Ekmekçi E, Arda B (2020): Artificial Intelligence and Bioethics, Springer. ISSN 2211-8101, ISSN 2211-811X (electronic), ISBN 978-3-030-52447-0, ISBN 978-3-030-52448-7
Buruk B, Ekmekçi PE, Arda B (2020) : A critical perspective on guidelines for responsible and trustworthy artificial intelligence. Medicine Healthcare and Philosophy, 23(3):387-399.
