Kayıt Çalışmaları (Registries)
Özet
Kayıt (registry) çalışmaları, belirli bir hastalık, klinik durum veya tıbbi maruziyete sahip bireylerden gerçek yaşam koşullarında sistematik olarak veri toplanmasını sağlayan, gözlemsel ve dinamik veri sistemleridir. Bu çalışmalar, randomize kontrollü araştırmaların sınırlı popülasyon ve kısa izlem sürelerinden kaynaklanan kısıtlılıklarını tamamlayarak, klinik uygulamaların günlük pratiğe yansımasını ve uzun dönem sonuçların değerlendirilmesini mümkün kılar. Özellikle nadir hastalıklarda hasta sayısının azlığı ve klinik heterojenite nedeniyle kayıt sistemleri, hastalığın doğal seyrinin anlaşılması, tedavi etkinliği ve güvenliliğinin izlenmesi açısından vazgeçilmez bir rol üstlenmektedir. Kayıt çalışmaları aynı zamanda sağlık hizmetlerinin kalitesinin değerlendirilmesi, merkezler arası uygulama farklılıklarının ortaya konması ve kanıta dayalı sağlık politikalarının geliştirilmesi için güçlü bir veri altyapısı sunar. Bununla birlikte, gözlemsel tasarıma bağlı yanlılıklar, veri kalitesi sorunları, eksik veri, etik ve yasal yükümlülükler ile sürdürülebilirlik gereksinimleri önemli metodolojik zorluklar oluşturmaktadır. Dijital sağlık sistemleri, büyük veri analitiği ve yapay zekâ uygulamalarının entegrasyonu, kayıt çalışmalarının analitik kapasitesini artırarak daha öngörücü ve karar destekleyici sistemlere dönüşmesini sağlamaktadır. Etik ilkelere ve güçlü veri yönetişimine dayalı, iyi yapılandırılmış kayıt çalışmaları; klinik araştırma, nadir hastalık yönetimi ve sağlık politikaları açısından stratejik bir araç olmaya devam edecektir.
Referanslar
Pop B, Fetica B, Blaga ML, Trifa AP, Achimas-Cadariu P, Vlad CI, et al. The role of medical registries, potential applications and limitations. Med Pharm Rep. 2019 Jan 27;92(1):7–14.
Boyce N. Bills of Mortality: tracking disease in early modern London. Lancet. 2020 Apr 11;395(10231):1186–7.
Wall D, Alhusayen R, Arents B, Apfelbacher C, Balogh EA, Bokhari L, et al. Learning from disease registries during a pandemic: Moving toward an international federation of patient registries. Clin Dermatol. 2021;39(3):467–78.
Braga LH, Farrokhyar F, Dönmez Mİ, Nelson CP, Haid B, Herbst K, et al. Randomized controlled trials – The what, when, how and why. J Pediatr Urol. 2025 Apr;21(2):397–404.
Gale RP, Zhang MJ, Lazarus HM. The role of randomized controlled trials, registries, observational databases in evaluating new interventions. Best Pract Res Clin Haematol. 2023 Dec;36(4):101523.
The potential and limitations of data from population-based state cancer registries. Am J Public Health. 2000 May 1;90(5):695–8.
Tromp TR, Hartgers ML, Hovingh GK, Vallejo-Vaz AJ, Ray KK, Soran H, et al. Worldwide experience of homozygous familial hypercholesterolaemia: retrospective cohort study. The Lancet. 2022 Feb;399(10326):719–28.
Kim Y, Huang J, Emery S. Garbage in, Garbage Out: Data Collection, Quality Assessment and Reporting Standards for Social Media Data Use in Health Research, Infodemiology and Digital Disease Detection. J Med Internet Res. 2016 Feb 26;18(2):e41.
Ware JH, Harrington D, Hunter DJ, D’Agostino RB. Missing Data. New England Journal of Medicine. 2012 Oct 4;367(14):1353–4.
Yang DX, Khera R, Miccio JA, Jairam V, Chang E, Yu JB, et al. Prevalence of Missing Data in the National Cancer Database and Association With Overall Survival. JAMA Netw Open. 2021 Mar 23;4(3):e211793.
Quesada JA, Orozco-Beltran D. Analysis of missing data in electronic health records of people with diabetes in primary care in Spain: A population-based cohort study. Int J Med Inform. 2025 Feb;194:105722.
Mainzer R, Moreno-Betancur M, Nguyen C, Simpson J, Carlin J, Lee K. Handling of missing data with multiple imputation in observational studies that address causal questions: protocol for a scoping review. BMJ Open. 2023 Feb 1;13(2):e065576.
Yu M, Ye X. The impact of data protection laws on Chinese digital cross-border mergers and acquisitions: A quasi-natural experiment based on the EU’s general data protection regulation. PLoS One. 2026 Jan 2;21(1):e0331246.
Kayikcioglu M. Nadir hastalıklarda araştırma yapmak. Klinik Araştırmalar Derneği Uzaktan Eğitim Programları. Nadir Hastalıklarda Klinik Araştırmalar Kursu. 2023 https://www.kaduzem.org/Courses/21/nadir_hastaliklarda_klinik_arastirmalar_kursu Erişim
Kayıkçıoğlu M. Nadir Hastalıklarda Klinik Araştırmalar. In: Akan H, İlbars H, editors. Klinik Araştırmalar. 1st ed. Istanbul: Nobel Yayınevi; 2025. p. 727–741.
Rubinger L, Ekhtiari S, Gazendam A, Bhandari M. Registries: Big data, bigger problems? Injury. 2023 May;54:S39–42.
Tran L, Kandel H, Sari D, Chiu CH, Watson SL. Artificial Intelligence and Ophthalmic Clinical Registries. Am J Ophthalmol. 2024 Dec;268:263–74.
