Çocukla Adli Görüşme: Raporlama ve Standartlar
Özet
Bu araştırmanın amacı, çocuklarla yapılan adli görüşmelerden sonra adli görüşmeci tarafından hazırlanan adli görüşme değerlendirme raporlarının standardizasyonu ve Türkiye'ye uygun bir model önerisi geliştirmektir. Raporların standardize olmasıyla adli süreçte çocukların ikincil örselenme riskini en aza indirirken, görüşme raporlarının içerik ve format açısından tutarlılığını artırarak yargı süreçlerinin daha etkin ve hızlı ilerlemesini sağlamaktır. Türkiye'de farklı merkezlerde farklı içeriklerde hazırlanan raporların yarattığı sorunlara dikkat çekilmekte ve adli görüşme değerlendirme raporunun nasıl olması ve içeriğinde bulunması gereken bilgilerin neler olması gerektiği vurgulanmaktadır.
Nitel araştırma yöntemlerinden durum çalışması deseni kullanılan araştırmada. İstanbul ilinde bulunan bir adliyede görevli hakim ve savcılar, İstanbul Barosu'na kayıtlı avukatlar, Türkiye genelinde çocukla adli görüşme yapan adli görüşmeciler ve çocuk cinsel istismarı alanında çalışan Çocuk İzlem Merkezi sorumlu hekimleri/akademisyenlerden oluşan 42 katılımcıyla Eylül 2023- Ocak 2024 tarihleri arasında, araştırmacı tarafından hazırlanarak kapsam geçerlilik değerlendirmesi yapılmış olan sorular kullanılarak, yarı yapılandırılmış derinlemesine mülakat tekniği ile görüşmeler yapılmıştır. Elde edilen verileri içerik analizi yöntemiyle analiz edilmiştir.
Katılımcıların görüşlerinin analizi sonucunda adli görüşme raporunun önemi, adli görüşme raporundan beklentiler, yazılan adli görüşme raporunun amaca hizmet edebilmesi için yapılması gerekenler hakkında öneriler, adli görüşme raporu hazırlanırken karşılaşılan güçlükler, yazılacak raporun standardize olmasının faydalarını kapsayan adli görüşme raporu hakkında görüşler teması; halihazırda kullanılan raporları yazarken dikkat edilen unsurlar, halihazırda kullanılan raporların içeriği, halihazırda kullanılan raporlar ile ilgili karşılaşılan sorunlar ve halihazırda kullanılan raporlardaki eksiklikleri kapsayan hali hazırda kullanılan raporlar hakkındaki görüşler teması; rapor yazarken dikkat edilmesi gerekenler ile ilgili öneriler, raporun içeriğinde bulunması gerekenler, raporda bulunması gereken başlıklar ve raporun görsel stili hakkında önerileri kapsayan ideal raporda olması gerekenler hakkında görüşler teması ortaya çıkmıştır.
Bulgular, çocuklarla yapılan adli görüşme raporlarının önemi, mevcut uygulamalardaki sorunlar ve ideal bir raporun nasıl olması gerektiği konularında literatür bilgisi doğrultusunda tartışılmıştır.
Araştırmanın sonucunda, adli görüşme raporlarının standardizasyonunun, adli süreçlerin hızlandırılması, çocukların ikincil örselenmesinin önlenmesi ve bilimsel veri toplanması açısından faydalı olacağı ortaya konulmuştur. Çalışmada elde edilen veriler ve literatür bilgisi ışığında, ideal bir adli görüşme değerlendirme raporunun içeriği, formatı ve yazım ilkeleri konusunda kontrol listesi oluşturularak uygulanması, adli görüşmeci eğitim programlarının standart hale getirilmesi ve eğitim müfredatına adli görüşme raporu yazımı konusunun eklenmesi önerilerinde bulunulmuştur.
The aim of this research is to standardise forensic interview evaluation reports prepared by forensic interviewers after forensic interviews with children and to develop a model proposal suitable for Turkey. By standardising the reports, it is aimed to minimise the risk of secondary traumatisation of children in the forensic process and to increase the consistency of the interview reports in terms of content and format and to ensure that the judicial processes proceed more effectively and quickly. This study draws attention to the problems caused by reports prepared in different centres in Turkey with different contents and emphasises how a forensic interview evaluation report should be and what information should be included in its content. Case study design, one of the qualitative research methods, was used in the research. Between September 2023 and January 2024, semi-structured in-depth interviews were conducted with 42 participants, including judges and prosecutors working in a courthouse in Istanbul, lawyers registered to the Istanbul Bar Association, forensic interviewers conducting forensic interviews with children across Turkey, and physicians/academicians in charge of Child Monitoring Centres working in the field of child sexual abuse, using questions prepared by the researcher and evaluated for content validity. The data obtained were analysed by content analysis method.
As a result of the analysis of the opinions of the participants, the theme of opinions about the forensic interview report covering the importance of the forensic interview report, expectations from the forensic interview report, suggestions on what needs to be done in order for the forensic interview report to serve the purpose, difficulties encountered while preparing the forensic interview report, the benefits of standardising the report to be written; the theme of opinions about the currently used reports, which covers the elements to be considered when writing the currently used reports, the content of the currently used reports, the problems encountered with the currently used reports and the deficiencies in the currently used reports; and the theme of opinions about what should be in the ideal report, which includes suggestions about what should be considered when writing a report, what should be included in the content of the report, the headings that should be included in the report and suggestions about the visual style of the report
The findings were discussed in line with the literature on the importance of forensic interview reports with children, problems in current practices and how an ideal report should be.
As a result of the study, it was revealed that standardisation of forensic interview reports would be beneficial in terms of accelerating forensic processes, preventing secondary abuse of children and collecting scientific data. In the light of the data obtained in the study and knowledge of the literature, it was suggested that a checklist should be created on the content, format and writing principles of an ideal forensic interview evaluation report and the checklist should be implemented, forensic interviewer training programmes should be standardised and the subject of forensic interview report writing should be added to the training curriculum.
Referanslar
Adli Destek ve Mağdur Hizmetleri Yönetmeliği. (2022, August 4). https://www.mevzuat.gov.tr/File/GeneratePdf?mevzuatNo=38565&mevzuatTur=KurumVeKurulusYonetmeligi&mevzuatTertip=5
Adli Destek ve Mağdur Hizmetleri Dairesi Başkanlığı. (2024, October 17). https://magdur.adalet.gov.tr/Home/SayfaDetay/ago-bulunan-adliyeler
Adli Görüşme Odaları Yönetmelik. (2024, August 29). https://magdur.adalet.gov.tr/Resimler/Dokuman/19102020110737AGOY%C3%96NETMEL%C4%B0G%C4%B0.pdf adresinden alındı
Ailenin Korunması ve Kadına Karşı Şiddetin Önlenmesine Dair Kanun, 2012. (n.d.). Mevzuat Bilgi Sistemi. https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuatmetin/1.5.6284.pdf
Akbaş, E., & Erükçü, G. (2013). Mağdur çocuklarla adli görüşme teknikleri. Toplum ve Sosyal Hizmet, 24(1), 199–207. https://dergipark.org.tr/tr/pub/tsh/issue/48410/613386
Akçin, İ. (2006). Cinsel dokunulmazlığa karşı suçlar. Yargıtay Dergisi, 32(1-2), 114. https://www.jurix.com.tr/article/25982?u=0&c=0
Akın Ün, A. (2019). Cinsel istismar suçunun soruşturulmasındaki özellikler ve mağdurun korunması (Master's thesis). Isparta.
Akman, A., & Yılmaz, Ö. (2017). Çocuklarla adli görüşme: Uygulamada karşılaşılan sorunlar ve çözüm önerileri. Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 64(1), 1–32.
https://doi.org/10.33417/tsh.773690
Aktay, M. (2020). İstismar ve ihmalin çocuk üzerindeki etkileri ve tedavisi. Gelişim ve Psikoloji Dergisi (GPD), 1(2), 169–184. https://dergipark.org.tr/tr/pub/gpd/issue/54914/774648
Alpar, G. (2016). Çocukla adli görüşme ve iletişim. https://www.academia.edu/43698621/%C3%87ocukla_Adli_G%C3%B6r%C3%BC%C5%9Fme_ve_%C4%B0leti%C5%9Fim
Alpaslan, A. (2014). Çocukluk döneminde cinsel istismar. Kocatepe Tıp Dergisi, 15(2), 194–201. https://dergipark.org.tr/tr/pub/kocatepetip/issue/17402/182223
Altunsu Aktaş, B. (2004). Çocuklara bakım veren hemşirelerin çocuk istismar ve ihmalini tanımlayabilmeleri (Master's thesis). İstanbul.
American Professional Society on The Abuse of Children (APSAC). (2012). Forensic interviewing in cases of suspected child abuse. https://apsac.org/wp-content/uploads/2024/03/30007.pdf
Anderson, J., Ellefson, J., Lashley, J., Miller, A., Olinger, S., & Russell, A. (2010). Corner House forensic interviewing protocol: RATAC. Thomas M. Cooley Journal of Practical and Clinical Law, 12, 193–331.
Arıtürk, R. (2022). Çocuk istismarı ve ihmali: Pediatri hemşireleri için bir rehber. Dünyada ve Türkiye’de çocuk istismarının yasal boyutu. Ankara: Akademisyen Kitabevi.
Aslan, F., & Erkol, Z. (2021). Türkiye’de çocuk izlem merkezleri ve üniversite çocuk koruma uygulama ve araştırma merkezleri. In G. Ed. Cantürk (Ed.), Çocuk istismarı ve ihmali (pp. 85–92). Ankara: Türkiye Klinikleri Yayını.
Avgören Kapoğlu, A. (2022). Çocuğun cinsel istismarı ve psikiyatrik sonuçları (Tıpta Uzmanlık Tezi). Düzce.
Ay Yüzügüldü, M., & Ülküer, N. (2023, Temmuz). Ebeveynlerin çocuk yetiştirmeye yönelik tutumları ile çocuk istismarı ve ihmali hakkında bilgi ve farkındalık düzeyleri arasındaki ilişkinin incelenmesi. Ufkun Ötesi Bilim Dergisi, 23(1), 1–21. https://doi.org/10.54961/uobild.1281126
Ayaydın, H. (2012). Ergenlerde (13-18 yaş) cinsel istismar sonrası immün sistem değişikliklerinin değerlendirilmesi (Uzmanlık Tezi). İstanbul.
Aydemir, Ö., & Yurtkulu, F. (2012). Çocuk izlem merkezleri: Türkiye'de çocuk istismarı ile mücadelede yeni bir yaklaşım. Türk Psikiyatri Dergisi, 23(4), 257–265.
Aydın, Ç. (2018). Adli görüşme odalarında görev yapan uzmanların görüşme sürecine ilişkin görüş ve deneyimleri. Türk Psikoloji Dergisi, 33(91), 1–14.
Aydın, F., & Akbudak, A. (2024). Adli sosyal hizmet uygulamaları. Sosyal Hizmet Dergisi, 14(1), 123–138.
Aydın, İ. (2019). Türkiye’de çocuk istismarı, çocuk istismarını önleyici sosyal politikalar ve Diyarbakır örneği (Yüksek Lisans Tezi). Ankara.
Aydın, M. (2020). Çocuk izlem merkezlerinde yapılan görüşmelerin yargı sürecindeki önemi. Adli Psikoloji Dergisi, 3(2), 45–62.
Badaczewski, A., Bauman, L. J., Blank, A., Dreyer, B., Abrams, M. A., Stein, R., & diğerleri. (2017). Relationship between teach-back and patient-centered communication in primary care pediatric encounters. Patient Education and Counseling, 100(7), 1345–1352. https://doi.org/10.1016/j.pec.2017.04.017
Bağ, Ö., & Alşen, S. (2016). Çocuğun cinsel istismarının değerlendirilmesinde yeni model: Çocuk izlem merkezleri. İzmir Dr. Behçet Uz Çocuk Hastalıkları Dergisi, 6(1), 9–14. https://doi.org/10.5222/buchd.2016.009
Bağ, Ö., & Bilginer, Ç. (2018). Çocuk izlem merkezlerinde yürütülen sağlık hizmetlerinin gözden geçirilmesi. Çocuk ve Gençlik Ruh Sağlığı Dergisi, 25, 83–89. https://cogepderg.com/tr/makaleler/cocuk-izlem-merkezlerinde-yurutulen-saglik-hizmetlerinin-gozden-gecirilmesi/doi/27517
Bağ, Ö., Bilginer, Ç., Çelik, D., Evinç, Ş., Foto Özdemir, D., & Gülpınar, M. V. (n.d.). Kırılgan gruplar, özellikli durumlar ve adli görüşme süreçleri. https://magdur.adalet.gov.tr/Resimler/SayfaDokuman/2112020112238ago-uzman-modulu.pdf
Baltacı, A. (2019). Nitel araştırma süreci: Nitel bir araştırma nasıl yapılır? Ahi Evran Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi. https://dergipark.org.tr/tr/pub/ahievran/issue/45594/566027
Başaran, Y. (2017). Sosyal bilimlerde örnekleme. Akademik Sosyal Araştırmalar Dergisi, 480–495. https://doi.org/10.16992/ASOS.12368
Batman, H. (2021). Hakimlerin ve meslek elemanlarının cinsel istismar mağduru çocuklarla yapılan adli görüşmeye ilişkin değerlendirmeleri (Doktora Tezi). Ankara.
Bayar, Ö. (2022). Çocuk ihmali ve istismarının çocuk üzerindeki etkileri. In B. Ulukol & N. Koçtürk (Eds.), Çocuk İhmali ve İstismarı Temel Bilgiler (pp. 105–123). Ankara: Nobel Akademik Yayıncılık.
Bayrak, N., G. N., & Karakaş, D. (2021). Türkiye'de çocuk izlem merkezleri, adli görüşme süreci ve hemşirelerin rol-sorumlulukları. Ege Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi Dergisi, 37(3), 217–222. https://doi.org/10.53490/egehemsire.667533
Benoit, L., & Wortley, R. (2015). Predictors of victim disclosure in child sexual abuse: Additional evidence from a sample of incarcerated adult sex offenders. Child Abuse & Neglect, 43, 104–111.
https://doi.org/10.1016/j.chiabu.2015.01.011
Beyazova, U., & Şahin, F. (2017). Çocuk istismarı ve ihmaline yaklaşımda hastane çocuk koruma birimleri. Türk Pediatri Arşivi, 42(Özel Sayı), 16–18. https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/141258
Bilginer, Ç., Üstün Güllü, B., Orhan, G., Kalaycı, B., Erden, G., & Koçtürk, N. (2021). Türkiye’de cinsel istismar mağduru çocukların beyanlarında ölçüt bazlı içerik analizine göre değerlendiriciler arası güvenilirlik. Çocuk ve Gençlik Ruh Sağlığı Dergisi, 28, 52–59. : https://doi.org/10.4274/tjcamh.galenos.2020.97269
Bilici, İ. (2016). Çocuk ihmal ve istismarı: Adli tıp yaklaşımı. İstanbul: Seçkin Yayıncılık.
Bozok, F. K. (2020). Türk ceza hukukunda çocukların cinsel istismarı suçu. İstanbul: Seçkin Yayıncılık.
Böcekçioğlu, B. (2023). Çocukluk çağı duygusal istismarının depresyon üzerine etkisinde psikolojik dayanıklılığın aracı rolü incelenmesi (Yüksek Lisans Tezi, Altınbaş Üniversitesi, İstanbul). Erişim Adresi https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/tezSorguSonucYeni.jsp
Brubacher, P., Roberts, K., Cooper, B., Price, H., & Vanderloon, M. (2017). A nationwide survey of child interviewing practices in Canada. Canada.
Bulut Demir, H. (2018). Cinsel istismara uğramış kız ergenlerde cinsel travmanın beyinde yaptığı yapısal değişikliklerin araştırılması (Uzmanlık Tezi). İzmir.
Butchart, A., Phinney Harvey, A., Kahane, T., Mian, M., & Furniss, T. (n.d.). Preventing child maltreatment: Guide to action and generating evidence. Geneva: World Health Organization and International Society for Prevention of Child Abuse and Neglect. https://apps.who.int/iris/bitstream/handle/10665/43499/9241594365_eng.pdf?sequence=1
Büber, Ö., Alsancak, F., Kara, H. Z., & Oksal, H. (2024). Uygulama deneyimleri ışığında çocuk izlem merkezlerinin işlevselliği. Türkiye Adalet Akademisi Dergisi, 57, 169–196. https://doi.org/10.54049/taad.1418211
Büken, B., Kapoğlu, A. A., D. A., & Öbek, A. M. (2023). Mağdur çocukla adli görüşmenin standardizasyonu. Adli Tıp Bülteni, 28(3), 296–306. https://doi.org/10.17986/blm.1647
Ceci, S. J., & Bruck, M. (1995). Jeopardy in the courtroom: A scientific analysis of children's testimony (M. A. Lloyd, Ed.). American Psychological Association. https://psycnet.apa.org/doiLanding?doi=10.1037%2F10180-000
Ceza Muhakemesi Kanunu, 2004. (tarih yok). Mevzuat Bilgi Sistemi. https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=5271&MevzuatTur=1&MevzuatTertip=5 (Erişim Tarihi: 01.10.2024)
Corner House. (2024). https://www.cornerhousemn.org
Çalışkan, S. (2023). Cinsel dokunulmalığa karşı suçlarda savunma rehberi. İstanbul: Platon Hukuk.
Çalışkan, S., & Çalışkan, E. (2024). Cinsel suçlarda neden beraat kararı verilmelidir. İstanbul: Platon Plus Yayıncılık.
Çelik, D. (2014). Çocukluk çağı cinsel istismar olgularında mağdur ifadesinin delil niteliği ve ifade geçerlilik analizi (Doktora Tezi). İstanbul.
Çelik, D. (2019). Adli görüşme. In O. Polat (Ed.), Tüm boyutlarıyla çocuk istismarı-2: Önleme ve rehabilitasyon (pp. 95–120). Ankara: Seçkin Yayıncılık.
Çınar, A. (2020). Çocuk ceza hukuku: Suça sürüklenen çocukların ceza sorumluluğu ve yargılanmaları. Yetkin Yayınevi.
Çocuk Koruma Kanunu, 2005. (tarih yok). Mevzuat Bilgi Sistemi. https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=5395&MevzuatTur=1&MevzuatTertip=5 (Erişim Tarihi: 12.09.2024)
Çocukla Adli Görüşmeci Sertifikalı Eğitim Programı. (2020, Eylül 21). T.C. Sağlık Bakanlığı Sağlık Hizmetleri Genel Müdürlüğü. https://shgm.saglik.gov.tr/TR,19820/cocukla-adli-gorusmeci-sertifikali-egitim-programi-standartlari-hakkinda-duyuru.html
Dağlı, E., & İnancı, M. (2011). Hastane temelli çocuk koruma merkezleri için başvuru kitabı: İhmal ve istismara uğrayan çocuğa bütüncül yaklaşım. Ankara: UNICEF.
Danış, M. Z. (2021). Çocuk izlem merkezleri ve sosyal hizmet. The Journal of Academic Social Sciences. https://doi.org/10.16992/ASOS.14785
Danış, M., Aygün, M., Karasu, M., & Danış, Y. (2019). Çocuk izlem merkezleri ve sosyal hizmet. Akademik Sosyal Araştırmalar Dergisi, 89, 518–528. https://doi.org/10.16992/ASOS.14785
Davies, G., & Westcott, H. (1999). Interviewing child witnesses under the memorandum of good practice: A research review (No. 115). Home Office, Policing and Reducing Crime Unit, Research, Development and Statistics Directorate.
Davis, S., & Bottoms, B. (2002). Effects of social support on children’s eyewitness reports: A test of the underlying mechanism. Law and Human Behavior, 26(2), 185–215.
Demiral, E. (2018). Uluslararası insan hakları hukuku kapsamında çocuklara yönelik cinsel istismar (Yüksek Lisans Tezi). İstanbul.
Duman, N. (2024). Kocaeli Üniversitesi Tıp Fakültesine ifadelere itibar edilme durumunun değerlendirilmesi amacıyla başvuran cinsel istismar mağduru çocuk olguların retrospektif incelenmesi (Uzmanlık Tezi). Kocaeli.
Duran, R., & Duran, C. (2021). İstismarın çocuk üzerindeki psiko-sosyal etkileri ve çocuk istismarı ile madde kullanma ilişkisini değerlendirilmesi. Doğu Anadolu Sosyal Bilimlerde Eğilimler Dergisi, 5(2), 39–53. https://doi.org/10.31457/dased.942401
Duron, J., & Remko, F. (2018). Considerations for pursuing multiple session forensic interviews in child sexual abuse investigations. Journal of Child Sexual Abuse, 1–21.
Er, T. (2010). Cinsel istismara maruz kalan ve kalmayan ergenlerin anksiyete, depresyon ve benlik algısı açısından karşılaştırılması (Yüksek Lisans Tezi). İstanbul.
Erdoğan, B., & Yılmaz, S. (2019). Çocuk izlem merkezlerinde çocukların haklarının korunması. Çocuk ve Hukuk Araştırmaları Dergisi, 2(1), 18–30.
Erkut, Z., & Gözen, D. (2019). Hemşirelerin gözünden fiziksel istismar: İpucu bulguları nasıl tanırız? Hemşirelikte Eğitim ve Araştırma Dergisi, 16(1), 54–59.
Ermağan Çağlar, E., & Türk, T. (2019). İstismara maruz kalan çocuklarla adli görüşme: NICHD protokolü önerisi. Türkiye Adalet Akademisi Dergisi, 38, 393–412. https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/690606
Ersoy, P. E. (2005). Çocuk cinsel istismarı vakalarında adli görüşme: Günümüz teknikleri ve gelecekteki yönelimler. Aggression and Violent Behavior, 10(5), 565–578.
Eyüpoğlu, A. (2012). Cinsel istismar mağduru ifadelerinin ölçüt bazlı içerik analizi. Güvenlik Bilimleri Dergisi, 1(1), 22. doi.org/10.28956/gbd.239717
Fırat, S. (2020). Adli görüşme. H. Dokgöz (Ed.), Adli Tıp & Adli Bilimler (ss. 417-432). Ankara: Akademisyen Kitabevi.
Fontes, L., & Tishelman, A. (2016). Language competence in forensic interviews for suspected child sexual abuse. Child Abuse & Neglect, 58, 51-62.
Garven, S., Wood, J. M., Malpass, R. S., & Shaw, J. S. (1998). More than suggestion: The effect of interviewing techniques from the McMartin preschool case. Journal of Applied Psychology, 83(3), 347-359.
Gezgin, M., & Erbay, A. (2017). Adli görüşme odaları değerlendirme raporu (2017-1). Adalet Sistemi Uzmanları Derneği.
Gilbert, R., Widom, C., Browne, K., Fergusson, D., Webb, E., & Janson, S. (2009). Burden and consequences of child maltreatment in high-income countries. The Lancet, 373(9681), 68-81.
Goddard, A., Harewood, E., & Brennan, L. (2015). Review of pathway following sexual assault for children and young people in London. Havens, Kings College Hospital London.
Goddard, A., Harewood, E., & Brennan, L. (2015). Review of pathway following sexual assault for children and young people in London. NHS England. https://www.england.nhs.uk/london/wp-content/uploads/sites/8/2015/03/review-pathway-cyp-london-summary.pdf
Goodman, G. S., & Melinder, A. (2007). Child witness research and forensic interviews of young children: A review. Legal and Criminological Psychology, 12(1), 1–19.
Gökalp, Y., Kaya, S., & Övün, A. (2018). Kadın ve çocuk istismarı. Akademik MATBUAT, 2(1), 61-77. https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/507914
Gölge, Z., Hamzaoğlu, N., & Türk, B. (2012). Assessment of medical staff awareness about child abuse and neglect. Turkish Journal of Forensic Medicine, 26(2), 86-96. https://www.academia.edu/105262492/Assesment_of_Medical_Staff_Awareness_About_Child_Abuse_and_Neglect
Gönültaş, B. (2016). Adli sosyal hizmet adalet mekanizmasındaki yeri ve önemi. D. Y. (Ed.), Adli Sosyal Hizmet Yaklaşım ve Müdahale (ss. 1-12). Ankara: Nobel Yayın Evi.
Gönültaş, B., & Akduman, İ. (2016). Çocuklara yönelik cinsel istismar soruşturmalarında mağdur bildirimlerinin önemi. Çocuk ve Gençlik Hizmetleri Dergisi, 2(1), 59-72. https://doi.org/10.16992/ASOS.1083
Göral, C. (2014). Avrupa Konseyi çocuğun cinsel sömürü ve istismara karşı korunması sözleşmesi kapsamında cinsel istismar suçu (Yüksek lisans tezi). İstanbul Üniversitesi.
Gudjonsson, G. H. (2003). The psychology of interrogations and confessions: A handbook. John Wiley & Sons.
Güler, G., Yıldırım, V., Kütük, M., & Toros, F. (2016). Adli psikiyatrik değerlendirme ve çocuk ile iletişim. Adli Tıp Bülteni, 21(2), 98-106. https://doi.org/10.17986/blm.2016220395
Güllü Üstün, B. (2020). Cinsel istismar mağduru çocuklarla adli görüşme: Görüşme yöntemi ve görüşmecinin öznel deneyimi (Doktora tezi). Ankara Üniversitesi.
Güllü, B., & Erden, G. (2023). Türkiye'de cinsel istismar mağduru çocuklarla adli görüşme: Görüşmecinin öznel deneyimi. Klinik Psikoloji Dergisi, 12(3), 125-138. https://doi.org/10.57127/kpd.26024438.1274717
Gündüz, B., & Gökçakan, Z. (2004). Fiziksel istismar açısından üniversite öğrencilerinin problem çözme becerilerinin incelenmesi. Muğla Üniversitesi Sosyal Bilimleri Enstitüsü Dergisi, 13, 29-40. https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/217090
Hershkowitz, I., Fisher, S., Lamb, M., & Horowitz, D. (2007). Improving credibility assessment in child sexual abuse allegations: The role of the NICHD investigative interview protocol. Child Abuse & Neglect, 31(2), 99-110.
Hershkowitz, I., Lamb, E., & Katz, C. (2014). Allegation rates in forensic child abuse investigations: Comparing the revised and standard NICHD protocols. Psychology, Public Policy, and Law, 3, 336-344.
Hızlıol, B. (2024). Öğrendiği anlat yöntemi ile verilen çocuk istismarı ve ihmalinin belirti ve risklerini tanılama eğitiminin etkinliği (Yüksek Lisans Tezi). İstanbul Üniversitesi.
Holliday, E., Humphries, E., Brainerd, J., & Reyna, F. (2012). Interviewing vulnerable witnesses. G. Davies, A. Beech, W. John, & C. Sons (Eds.), In forensic psychology: Crime, justice, law, interventions (pp. 115-134). Chichester: John Wiley & Sons Ltd.
Hukuk Muhakemeleri Kanunu (tarih yok). Mevzuat Bilgi Sistemi. https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuatmetin/1.5.6100.pdf
Karaca, H. (2016). Çocuğun cinsel istismarı. İstanbul Barosu Dergisi, 90(2), 207-227.
Karataş, Z., & Mavili, A. (2019). Çocuk adalet sisteminde suça sürüklenen çocuklara yönelik uygulamalarda karşılaşılan sorunlar. Sosyal Politika Çalışmaları Dergisi, 10(2), 45-78. https://doi.org/10.21560/spcd.v19i50781.519076
Katz, C., Malloy, L. C., & Lamb, M. E. (2011). Non-verbal behavior and emotional reactions in child abuse interviews. Child Abuse Review, 36, 12-20.
Keser, Ö. (2022). Uygulamaya bakan yönleriyle reşit olmayanla cinsel ilişki suçu. Ankara: Adalet Yayınevi.
Keskin, C. (2023). Cinsel istismar mağduru çocuk olgularda kriter bazlı ifade analizine medikolegal yaklaşım (Tıpta Uzmanlık Tezi, Mersin Üniversitesi). https://web.archive.org/web/20220112061519/https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/
Kılıç, M. (2020). Ebeveynlerin çocuk istismarına yönelik farkındalık düzeyinin ebeveyn-çocuk ilişkisine etkisi (Yüksek Lisans Tezi, İnönü Üniversitesi, Malatya). https://web.archive.org/web/20220112061519/https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/
Kılıç, M. (2024). Ebeveynlerin çocuk istismarına yönelik farkındalık düzeyinin ebeveyn-çocuk ilişkisine etkisi (Yüksek Lisans Tezi). Malatya.
Korğalı, E. (2019). Çocuğa ilişkin risk etmenleri. B. Ulukol (Ed.), Çocuk istismarı ve ihmali (ss. 553-561). İstanbul: Punto Yayınevi.
Köhnken, G., Manzanero, A., & Scott, M. (2015). Statement validity assessment: Myths and limitations. Anuario de Psicología Jurídica, 25, 13-19.
Kök, H. (2019). Türkiye’de cinsel istismara uğrayan çocuklara yönelik hizmet ve uygulamaların değerlendirilmesi: Bir model önerisi (Doktora Tezi). Ankara Üniversitesi.
Krahenbuhl, J., Blades, M., & Cherryman, J. (2015). A qualitative examination of ground rules implementation practice in investigative interviews with children. Psychology & Law, 6, 830-841.
Kurt, S. (2016). Çocuk haklarına ilişkin temel uluslararası belgeler ve Türkiye uygulaması. Sosyal Politika Çalışmaları Dergisi, 16, 99-127. https://doi.org/10.21560/spcd.28915
La Rooy, D., & Lamb, M. E. (2011). What happens when interviewers ask repeated questions in forensic interviews with children alleging abuse? Journal of Police and Criminal Psychology, 26(1), 20-25.
Lamb, M. E., Orbach, Y., Hershkowitz, I., Esplin, P. W., & Horowitz, D. (2007). Structured forensic interview protocols improve the quality and informativeness of investigative interviews with children: A review of research using the NICHD investigative interview protocol. Child Abuse & Neglect, 31(11), 1201-1231.
Lamb, M., & Garretson, M. (2003). The effects of interviewer gender and child gender on the informativeness of alleged child sexual abuse victims in forensic interviews. Law and Human Behavior, 27(2), 157-171.
Landberg, A., & Svedin, C. (2020). Inuti ett barnahus: A quality review of 23 Swedish Barnahus—English translation. ResearchGate. https://www.researchgate.net/publication/346531320
Lyon, D., Ahern, C., & Scurich, N. (2012). Interviewing children versus tossing coins: Accurately assessing the diagnosticity of children’s disclosures of abuse. Journal of Child Sexual Abuse, 1, 19-44.
Macleod, E., Gross, J., & Hayne, H. (2016). Drawing conclusions: The effect of instructions on children's confabulation and fantasy errors. Memory, 24(1), 21-31.
Memon, A., Vrij, A., & Bull, R. (2010). Psychology and law: Truthfulness, accuracy and credibility. John Wiley & Sons Ltd.
Milletlerarası Sözleşme. (2011). Resmi Gazete. https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2011/09/20110910-4.htm
Mordock, J. (2001). Interviewing abused and traumatized children. Clinical Child Psychology and Psychiatry, 6(2), 271-291.
Nguyen, H., Dunne, P., & Le, A. (2010). Multiple types of child maltreatment and adolescent mental health in Viet Nam. Bulletin of the World Health Organization, 88, 22-30.
Orhan Kılıç, B., & Orhan, S. (2022). Çocuk istismarı ve ihmali ile ilgili yasalar. B. Ulukol & N. Koçtürk (Eds.), Çocuk İhmali ve İstismarı: Temel Bilgiler (ss. 166-190). Ankara: Nobel Akademik Yayıncılık.
Orhan, G. (2020). Cinsel istismar mağduru çocukların adli görüşmesini yürüten profesyonellerin ikincil travmatik stres, tükenmişlik ve mesleki doyum düzeyleri ile ilişkili değişkenler: Türkiye örneği (Doktora Tezi). Ankara Üniversitesi.
Orhan, G., & Erden, H. (2022). Türkiye’de cinsel istismar mağduru çocukla yürütülen adli görüşmenin güvenilirliği. Psikiyatride Güncel Yaklaşımlar, 14(4), 570-579. https://doi.org/10.18863/pgy.1088328
Orhan, G., Ulukol, B., & Canbaz, H. (2019). Çocuk izlem merkezi modeli ve bu modelde gözlenen sorunlar. Kriz Dergisi, 27(3), 178-186. https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/898200
Öner, Ö. (2019). Okul öncesi dönemde psikososyal ve davranışsal sorunları olan çocukların ebeveynlerinin yaşadığı güçlükler ve başetme biçimleri (Yayımlanmamış doktora tezi). T.C. Marmara Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü.
Özboduroğlu, A. (2023). Cinsel istismar mağduru ergenlerde beden dismorfik bozukluk yaygınlığı ve beden dismorfik bozukluğun özkiyim düşüncesi üzerine etkisi (Uzmanlık tezi). İzmit.
Özhan İbiş, E. (2017). Cinsel istismar mağduru olguların sosyodemografik ve klinik özelliklerinin değerlendirilmesi (Uzmanlık tezi). Erzurum.
Öztürk, A. B., Kayadibi, B., & Taşdemir, Z. D. (2021). Adli destek ve mağdur hizmetleri müdürlüğü kapsamında gerçekleştirilen uygulamalara yönelik bir değerlendirme. Sosyal Hizmet Dergisi, 8(2), 95-108. https://www.academia.edu/55461080/ADLİ_DESTEK_VE_MAĞDUR_HİZMETLERİ_MÜDÜRLÜĞÜ_KAPSAMINDA_GERÇEKLEŞTİRİLEN_UYGULAMALARA_YÖNELİK_BİR_DEĞERLENDİRME
Öztürk, G. (2021). Türk Ceza Kanunu’nda müstehcenlik suçu. Ankara: Seçkin Yayınevi.
Perona, A., Bottoms, B., & Sorenson, E. (2005). Research-based guidelines for child forensic interviews. J Aggress Maltreat Trauma, 12, 81-130.
Polat, O., & Reva, Z. (2019). Çocuk hakları sözleşmesi. In O. Polat (Ed.), Çocuk istismarı-2- önleme ve rehabilitasyon (pp. 319-336). Ankara: Seçkin Yayınevi.
Powell, M., Carolyn, H., & Hughes-Scholes. (2009). Evaluation of the questions used to elicit evidence about abuse from child witnesses: Australian study. Psychiatry, Psychology and Law, 16(3), 369-378.
Price, H., & Roberts, K. (2011). The effects of an intensive training and feedback program on police and social workers’ investigative interviews of children. Canadian Journal of Behavioural Science, 43(3), 235–244.
Proctor, L., & Dubowitz, H. (2014). Child neglect: Challenges and controversies. In J. Korbin & R. Krugman (Eds.), Handbook of child maltreatment (pp. 27-61). Springer.
Sağlam, E. (2021). Çocukluk çağı istismarının psikobiyolojik etkileri. In M. Demirtaş & H. Erdal (Eds.), Çocuk ve istismar (pp. 123-133). Ankara: Nobel Akademik Yayıncılık.
Sak, E. (2024). Bir kamu çocuk hastanesinde çalışan hemşire ve ebelerin çocuk istismarı ve ihmalinin belirti ve risklerini tanılama düzeyleri (Yüksek lisans tezi). Balıkesir.
Sedlak, A., Mettenburg, J., Basena, M., Peta, I., McPherson, K., Greene, A., & Li, S. (2018). Fourth national incidence study of child abuse and neglect (NIS–4). Office of Planning, Research & Evaluation. https://www.acf.hhs.gov/opre/report/fourth-national-incidence-study-child-abuse-and-neglect-nis-4-report-congress
Slep, A., Heyman, R., & Foran, H. (2015). Child maltreatment in DSM-5 and ICD-11. Family Process, 54(1), 17-32.
Smith, D., Witte, T., & Fricker-Elhai, E. A. (2006). Service outcomes in physical and sexual abuse cases: A comparison of child advocacy center-based and standard services. Child Maltreatment, 11(4), 354–360.
Sobsey, D., Randal, W., & Parilla, R. (1997). Gender differences in abused children with and without disabilities. Child Abuse and Neglect, 21, 707-720.
Sofuoğlu, Z., & Nalbantçılar, S. (2018). Hastanelere yönlendirilen adli çocuk istismarı olguları ile sağlık çalışanlarınca saptanan çocuk istismarı olgularının özelliklerinin karşılaştırılması. İzmir Behçet Uz Hastanesi Dergisi, 8(3), 119-95. https://doi.org/10.5222/buchd.2018.77045
Sternberg, R. J., Grigorenko, E. L., & Bundy, D. A. (2001). The predictive value of IQ. Brookings Institution Press.
Subaşı, M., & Okumuş, K. (2017, Haziran). Bir araştırma yöntemi olarak durum çalışması. Atatürk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 34(1), 70-74.
T.C. Adalet Bakanlığı Adli Destek ve Mağdur Hizmetleri Dairesi Başkanlığı. (2021, April 1). Adli destek ve mağdur hizmetleri [Genelge]. https://rayp.adalet.gov.tr/resimler/1/dosya/142021084114176noluagogenelge01-04-202109-53.pdf
Taner, F. (2021). Kırılgan mağdurun beyanının CMK’nın 236. maddesi uyarınca alınması ve uygulanan özel usuller karşısında savunma hakkının dengelenmesi. TBB Dergisi, 153, 19. https://tbbdergisi.barobirlik.org.tr/m2021-153-1964
Taştan, M. (2021). Cinsel suçlarda ispat sorunu ve yargılama usulü. Ankara: Seçkin Yayınevi.
Tavkar, P., & Hansen, D. J. (2011). Interventions for families victimized by child sexual abuse: Clinical issues and approaches for child advocacy center-based services. Aggression and Violent Behavior, 16(3), 188–199.
Tekin Babuç, Z. (2020). Ceza adalet sistemi içerisinde mağdur çocukların ikincil mağduriyeti. Sosyoloji Araştırmaları Dergisi, 23(2), 1-20. https://doi.org/10.18490/sosars.819031
The National Children’s Advocacy Center history. (n.d.). Benefits of the child advocacy center. https://www.childfirstvermont.org/the-cac-model/benefits-of-the-child-advocacy-center/
Themeli, O., & Panagiotaki, M. (2014). Forensic interviews with children victims of sexual abuse: The role of the counselling psychologist. The European Journal of Counselling Psychology, 3(1), 1-19.
Tıraşçı, Y., & Gören, S. (2007). Çocuk istismarı ve ihmali. Dicle Tıp Dergisi, 34(1), 70-74. https://www.diclemedj.org/upload/sayi/54/Dicle%20Med%20J-02602.pdf
Topdemir, C. (2016). İstismar mağduru çocuğun korunmasında bir uygulama: Çocuk İzlem Merkezi (ÇİM). Anadolu Bil Meslek Yüksekokulu Dergisi, 43, 1-25.
Toth, P. (2011). Comparing the NICHD and RATAC child forensic interview approaches: Do the differences matter? APSAC Advisor, 23, 15-20.
Tutar, H. (2023, Haziran). Nitel araştırma deseni belirleme ölçütleri ve gerekçelendirilmesi. Kastamonu Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 342. https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/2712618
TÜİK. (2022). Güvenlik birimine gelen veya getirilen çocuk istatistikleri. Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK). https://data.tuik.gov.tr/Bulten/Index?p=Guvenlik-Birimine-Gelenveya-Getirilen- Cocuk-Istatistikleri
TÜİK. (2023). Türkiye İstatistik Kurumu. İstatistiklerle çocuk. ’’https://data.tuik.gov.tr/ Bulten/Index?p=Istatistiklerle-Cocuk-2023-53679
Türk Ceza Kanunu, 2004. (n.d.). Mevzuat Bilgi Sistemi. https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=5237&MevzuatTur=1&MevzuatTertip=5
Türk Medeni Kanunu. (2001). Mevzuat Bilgi Sistemi (Erişim Tarihi 01.10.2024): https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=4721&MevzuatTur=1&MevzuatTertip=5
Türk, T. (2017). Cinsel istismar mağduru çocuk ile yapılan adli görüşmelerin adli görüşme teknikleri açısından incelenmesi (Yüksek lisans tezi). İstanbul.
Türkiye Cumhuriyeti Anayasası. (1982). Resmi Gazete (Kasım, 1982): http://www.resmigazete.gov.tr/arsiv/17863_1.pdf
Uğurlu, Z., & Gülsek, İ. (2014). Çocuk hakları ve hukuka bağlamda çocuğun ihmal ve istismardan korunması. International Journal of Social and Educational Sciences, 1(1), 1-24. https://doi.org/10.20860/ijoses.40982
Ulukol, B., & Yıldırım Yıldız, Ç. (2022). Çocuk istismarı ve ihmaline ilişkin temel kavramlar. In U. B. & B. Koçtürk (Eds.), Çocuk İhmali ve İstismarı Temel Bilgiler (pp. 1-24). Ankara: Nobel Akademik Yayıncılık Eğitim Danışmanlık.
UNICEF. (2010). Türkiye'de çocuk istismarı ve aile içi şiddet araştırma özet raporu-2010 (Erişim Tarihi 17.12.2023): https://www.unicef.org/turkiye/raporlar/t%C3%BCrkiyede-%C3%A7ocuk-istismari-ve-aile-i%C3%A7i-%C5%9Fiddet-ara%C5%9Ftirmasi-%C3%B6zet-raporu-2010
UNICEF. (2014). Çocukla adli görüşme için rehber (Erişim Tarihi 24.07.2024): https://www.unicef.org/turkiye/media/4166/file/%C3%87ocuklarla
UNICEF. (2020). Global status report on preventing violence against children (Erişim Tarihi 15.09.2024): https://www.unicef.org/media/70731/file/Global-status-report-on-preventing-violence-against
UNICEF Türkiye. (n.d.). Çocuk haklarına dair sözleşme. UNICEF Türkiye: https://www.unicef.org/turkey/pdf/_cr23.pdf
Urhan, B., & Şamar, B. (2020). Adli görüşme odalarında suç mağdurlarıyla görüşme yapan adli görüşmecilerin deneyimlerinin incelenmesi: Eskişehir Adliyesi örneği. Toplum ve Sosyal Hizmet, 29(1), 45-60. https://doi.org/10.33417/tsh.773690
Üstün Güllü, B., & Erden, G. (2022). Cinsel istismar mağduru çocuklarla adli görüşme ve önemi. AYNA Klinik Psikoloji Dergisi, 9(2), 317-331. https://doi.org/10.31682/ayna.1002381
Üstündağ, M. F., & Alataş, E. (2016). Çocuk istismarı ve ihmali vakalarında adli tıp yaklaşımı. Journal of Forensic Medicine, 32(1), 1-7.
Walker, N. E. (2002). Forensic interviews of children: The components of scientific validity and legal admissibility. Law and Contemporary Problems, 65(1), 209-234.
Waterhouse, G. F. (2016). Investigating the forensic interviewing of children: Multiple interviews and social support (Doctoral dissertation). London South Bank University.
Waterman, A., & Blades, M. (2011). Helping children correctly say “I don’t know” to unanswerable questions. Journal of Experimental Psychology: Applied, 17, 396-405.
WHO, W. H. (2006). Preventing child maltreatment: A guide to taking action and generating evidence / World Health Organization and International Society for Prevention of Child Abuse and Neglect (Erişim Tarihi 10.04.2024). WHO: https://iris.who.int/handle/10665/43499
Yağar, F., & Dökme, S. (2018). Niteliksel araştırmaların planlanması: Araştırma soruları, örneklem seçimi, geçerlik ve güvenirlik. Gazi Sağlık Bilimleri Dergisi, 1-9. https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/563245
Yanar, G. (2017). Cinsel istismara maruz kalan çocukların sosyodemografik ve ekonomik özelliklerinin travmatik strese etkisi (Yüksek lisans tezi). Ankara.
Yanpar Çamak, S. (2024). Nitelikli cinsel istismar mağduru çocuk açısından ceza muhakemesinde özellik arz eden işlemler (Doktora tezi). Kocaeli.
Yeşilyurt, S., & Çapraz, C. (2018, Ocak). Ölçek geliştirme çalışmalarında kullanılan kapsam geçerliği için bir yol haritası. Erzincan Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 251-264. https://doi.org/10.17556/erziefd.297741
Yetiş, O. (2017). Çocuk istismarı ve ihmalinin bildirimine yönelik öğretmen tutumları (Yüksek lisans tezi). İstanbul.
Yıldırım, A., & Şimşek, H. (2008). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri. Ankara: Seçkin Yayıncılık.
Yıldırım, D., Şen, F., & Ulukol, B. (2022). Çocuk istismarına ve ihmaline ilişkin risk faktörleri. In B. Ulukol & N. Koçtürk (Eds.), Çocuk İhmali ve İstismarı Temel Bilgiler (pp. 89-102). Ankara: Nobel Akademik Yayıncılık.
Yıldız, Y. (2012). Çocukların cinsel istismarı suçu ve ikincil mağduriyet sorunu (Doktora tezi). İstanbul.
Yılmaz Irmak, T. (2008). Çocuk istismarı ve ihmalinin yaygınlığı ve dayanıklılıkla ilişkili faktörler (Doktora tezi). İzmir.
Yılmaz, A. (2023). Türk Ceza Kanunu'nda çocukların cinsel istismarı (Yüksek lisans tezi). İstanbul.
Yorulmaz, M. (2024). Sosyal çalışmacı ve adli tıp uzmanları gözlemlerine göre çocuk cinsel istismarında ikincil mağduriyetin sebeplerini inceleme (Yüksek lisans tezi). İstanbul.
Zafar, N., Naeem, M., Zehra, A., & Khalid, M. (2020). Ten years data of child abuse and neglect cases managed at the first hospital-based child protection unit in Pakistan. Asia Pacific Journal of Paediatrics and Child Health, 30-36.
Yayınlanan
Lisans
LisansBu İnternet Sitesi içeriğinde yer alan tüm eserler (yazı, resim, görüntü, fotoğraf, video, müzik vb.) Akademisyen Kitabevine ait olup, 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu ve 5237 sayılı Türk Ceca Kanunu kapsamında korunmaktadır. Bu hakları ihlal eden kişiler, 5846 sayılı Fikir ve Sanat eserleri Kanunu ve 5237 sayılı Türk Ceza Kanununda yer alan hukuki ve cezai yaptırımlara tabi olurlar. Yayınevi ilgili yasal yollara başvurma hakkına sahiptir.
