Doğal Gelişen Okuryazarlık: Ev Ortamında Ailelerle Uygulanabilir Bir Yaklaşım
Özet
Referanslar
Akyüz, E., & Doğan, Ö. (2017). Ev okuryazarlık ortamı: tanımları, boyutları ve kendiliğinden ortaya çıkan okuryazarlık becerilerinin gelişimindeki rolü. Hacettepe Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Dergisi, 4(3), 38-57.
Altıparmak, S. (2010). Parental perceptions on emergent literacy in early childhood years [Unpublished master’s thesis], Orta Doğu Teknik Üniversitesi.
Altun, D., Erden, F., & Snow, C. E. (2016). Filizlenen okuryazarlık: Okul öncesi dönem ses ve yazı farkındalığı becerilerini besleyen ev içi kaynakların incelenmesi. 25. Ulusal Eğitim Bilimleri Kongresi (UEBK 2016) Bildiriler Kitabı (s. 543). https://hdl.handle.net/11511/82871
Applebee, A. N., & Langer, J. A. (1983). Instructional scaffolding: Reading and writing as natural language activities. Language Arts, 60(2), 168-175.
Arshad, M., & Chen, W. H. (2009). Vygotsky's socio-cultural theory of literacy; Scaffolding children to read and write at an early age. Wacana, Journal of the Humanities of Indonesia, 11(2), 319-334. https://doi.org/10.17510/wjhi.v11i2.164
Aşıcı, M. (2009). Kişisel ve sosyal bir değer olarak okuryazarlık. Değerler Eğitimi Dergisi, 7(17), 9-26.
Atlar, H. & Uzuner, Y. (2018). Okul öncesi dönemdeki işitme kayıplı bir çocuğun gelişen okuryazarlık yaşantılarının incelenmesi. Eğitimde Nitel Araştırmalar Dergisi, 6(1), 54-89. https://doi.org/10.14689/issn.2148-2624.1.6c1s3m.
Bailet, L. L., Repper, K. K., Piasta, S. B., & Murphy, S. P. (2009). Emergent literacy intervention for prekindergarteners at risk for reading failure. Journal of Learning Disabilities, 42(4), 336-355.
Baydık, B. (2003). Filizlenen okuryazarlık ve desteklenmesi. Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi Özel Eğitim Dergisi, 4(02), 77-89.
Bruner, J. (1985). Child's talk: Learning to use language. Child Language Teaching and Therapy, 1(1), 111-114.
Bulut, M., Aydemir Özalp, T., & Dal, M. (2014). Okul öncesi dönemde ortaya çıkan ön okuryazarlığın kavramsal açıdan incelenmesi [Özet]. XIII. Ulusal Sınıf Öğretmenliği Eğitim Sempozyumu, Kütahya Dumlupınar Üniversitesi, Kütahya, Türkiye. 29-31 Mayıs 2014.
Clay, M. M. (1966). Emergent reading behaviour [Unpublished doctoral dissertation]. The University of Auckland.
Clay, M. M. (1971). Research on language and reading in Pakeha and Polynesian groups. EDRS PRICE, 133.
Clay, M. M. (1977). Reading: The patterning of complex behaviour.
Clay, M. M. (1979). What Did I Write? Beginning Writing Behaviour. Heinemann Educational Books Inc., 70 Court St., Portsmouth, NH 03801.
Çelenk, S. (2003). İlkokuma-yazma öğretiminde kuluçka dönemi. Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi Dergisi, 36(1-2), 75-80.
Çolak, A. (2001). Zihin özürlü çocuklar ilköğretim okulu ve mesleki eğitim merkezindeki özel eğitim öğretmenlerinin zihin özürlü çocukların okuma-yazma öğrenmeleri hakkındaki görüş ve önerileri [Unpublished master’s thesis], Anadolu University.
Deretarla Gül, E. & Bal, S. (2006). Anasınıfı öğretmenlerinin okuma yazmaya hazırlık çalışmalarına ilişkin bakış açıları, sınıf içi kullanılan materyal ve etkinliklerle çocukların okuma yazmaya ilgilerinin incelenmesi. Çocuk Gelişimi ve Eğitimi Dergisi 3(1,2), 33-51.
Dolly Parton’s Imagination Library [@imaginationlibrary]. (2025). Instagram. Retrieved December 22, 2025, from https://www.instagram.com/imaginationlibrary/?igsh=MTl4eHZhOWg4bnJ6aw==
Feyman Gök, N. (2013). Anaokullarında erken okur yazarlık çevresinin değerlendirilmesi ve sınıf ortamının çocukların erken okur yazarlık davranışına etkisi (Yayınlanmış doktora tezi). Gazi Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Ankara.
Girgin Ü. (2003). İşitme Engelli Çocuklar İçin Erken Dönem Okuma Yazma Eğitimi, (Ed. Umran Tüfekçioğlu), İşitme, Konuşma veya Görme Sorunu Olan Çocuğun Eğitimi. Eskişehir: Anadolu Üniversitesi Açıköğretim Fakültesi Yayınları.
Goodman, Y. M. (1967). A psycholinguistic description of observed oral reading phenomena in selected young beginning readers. Wayne State University.
Gül, G. (2007). Okuryazarlık sürecinde aile katılımının rolü. Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi Özel Eğitim Dergisi, 8(1), 17-30.
Imagination Library. (2025). Parent resources. https://imaginationlibrary.com/news-resources/parent-resources/
Isbell, R., Sobol, J., Lindauer, L., & Lowrance, A. (2004). The effects of storytelling and story reading on the oral language complexity and story comprehension of young children. Early childhood education journal, 32(3), 157-163. https://doi.org/10.1023/B:ECEJ.0000048967.94189.a3
Işıtan, S., Saçkes, M., Justice, L. M., & Logan, J. A. R. (2018). Do early learning and literacy support at home predict preschoolers' narrative skills? Educational Sciences: Theory and Practice, 18(3), 661–671.
Işıtan, S., Saçkes, M., & Biber, K. (2020). Erken okuryazarlık becerilerinin ev ortamında desteklenmesi. Yaşadıkça Eğitim, 34(2), 284-298.
Justice, L. M., & Kaderavek, J. N. (2004). Embedded-explicit emergent literacy intervention I. Language, speech, and hearing services in schools, 35(3), 201-211.
Justice, L. M., Mashburn, A. J., Hamre, B. K., & Pianta, R. C. (2008a). Quality of language and literacy instruction in preschool classrooms serving at-risk pupils. Early childhood research quarterly, 23(1), 51-68.
Justice, L. M., Pullen, P. C., & Pence, K. (2008b). Influence of verbal and nonverbal references to print on preschoolers' visual attention to print during storybook reading. Developmental Psychology, 44(3), 855.
Kirby, M. S., Spencer, T. D., & Chen, Y. J. I. (2021). Oral narrative instruction improves kindergarten writing. Reading & Writing Quarterly, 37(6), 574-591.
Leon, L. R., & Payler, J. (2021). Surfacing complexity in shared book reading: The role of affordance, repetition and modal appropriation in children's participation. Learning, Culture and Social Interaction, 28, 1-12. https://doi.org/10.1016/j.lcsi.2021.100496
Lonigan, C. J. (2006). Development, assessment, and promotion of preliteracy skills. Early Education and Development, 17(1), 91-114.
Lonigan, C. J., Farver, J. M., Phillips, B. M., & Clancy-Menchetti, J. (2011). Promoting the development of preschool children’s emergent literacy skills: A randomized evaluation of a literacy-focused curriculum and two professional development models. Reading and writing, 24(3), 305-337.
Massetti, G. M. (2009). Enhancing emergent literacy skills of preschoolers from low-income environments through a classroom-based approach. School Psychology Review, 38(4), 554.
Milli Eğitim Bakanlığı. (2013). Okul öncesi eğitim programı. Ankara: MEB.
Milli Eğitim Bakanlığı. (2024). Okul öncesi eğitim programı. Ankara: MEB.
Nergis, A. (2008). İlköğretim birinci sınıf öğrencilerinin ön okuryazarlık davranışları ile annelerinin okuryazarlığa olan ilgisi arasındaki ilişki [Unpublished master’s thesis], Marmara University.
Neuman, S. B., & Dickinson, D. K. (Eds.). (2003). Handbook of Early Literacy Research: Vol. 1.
Neumann, M. M. (2014). An examination of touch screen tablets and emergent literacy in Australian pre-school children. Australian Journal of Education, 58(2), 109-122.
Neumann, M. M., & Neumann, D. L. (2014). Touch screen tablets and emergent literacy. Early Childhood Education Journal, 42(4), 231-239.
Neumann, M. M., Hood, M., Ford, R. M., & Neumann, D. L. (2012). The role of environmental print in emergent literacy. Journal of early childhood literacy, 12(3), 231-258.
Neumann, M. M., Finger, G., & Neumann, D. L. (2017). A conceptual framework for emergent digital literacy. Early Childhood Education Journal, 45(4), 471-479.
Pesco, D., & Gagné, A. (2017). Scaffolding narrative skills: A meta-analysis of instruction in early childhood settings. Early Education and Development, 28(7), 773-793.
Saracho, O. N., & Spodek, B. (Eds.). (2003). Studying teachers in early childhood settings. Information Age Publishing.
Shamir, A. (2009). Processes and outcomes of joint activity with e‐books for promoting kindergarteners' emergent literacy. Educational Media International, 46(1), 81-96.
Teale, W. H., & Sulzby, E. (1986). Emergent literacy: Writing and reading. Writing research: Multidisciplinary inquiries into the nature of writing series. Ablex Publishing Corporation, 355 Chestnut St., Norwood, NJ 07648.
Vukelich, C., & Christie, J. F. (2009). Building a foundation for preschool literacy: Effective instruction for children’s reading and writing development. International Reading Association.
Vygotsky, L. S. (1978). Mind in society: The development of higher psychological processes (Vol. 86). Harvard University Press.
Wasik, B. A., & Bond, M. A. (2001). Beyond the pages of a book: Interactive book reading and language development in preschool classrooms. Journal of educational psychology, 93(2), 243.
Wasik, B. A., & Hindman, A. H. (2011). Improving vocabulary and pre-literacy skills of at-risk preschoolers through teacher professional development. Journal of educational psychology, 103(2), 455.
Wasik, B. H. (2012). Handbook of family literacy (Vol. 2). B. H. Wasik (Ed.). New York: Routledge.
Whitehurst, G. J., & Lonigan, C. J. (1998). Child development and emergent literacy. Child development, 69(3), 848-872.
Referanslar
Akyüz, E., & Doğan, Ö. (2017). Ev okuryazarlık ortamı: tanımları, boyutları ve kendiliğinden ortaya çıkan okuryazarlık becerilerinin gelişimindeki rolü. Hacettepe Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Dergisi, 4(3), 38-57.
Altıparmak, S. (2010). Parental perceptions on emergent literacy in early childhood years [Unpublished master’s thesis], Orta Doğu Teknik Üniversitesi.
Altun, D., Erden, F., & Snow, C. E. (2016). Filizlenen okuryazarlık: Okul öncesi dönem ses ve yazı farkındalığı becerilerini besleyen ev içi kaynakların incelenmesi. 25. Ulusal Eğitim Bilimleri Kongresi (UEBK 2016) Bildiriler Kitabı (s. 543). https://hdl.handle.net/11511/82871
Applebee, A. N., & Langer, J. A. (1983). Instructional scaffolding: Reading and writing as natural language activities. Language Arts, 60(2), 168-175.
Arshad, M., & Chen, W. H. (2009). Vygotsky's socio-cultural theory of literacy; Scaffolding children to read and write at an early age. Wacana, Journal of the Humanities of Indonesia, 11(2), 319-334. https://doi.org/10.17510/wjhi.v11i2.164
Aşıcı, M. (2009). Kişisel ve sosyal bir değer olarak okuryazarlık. Değerler Eğitimi Dergisi, 7(17), 9-26.
Atlar, H. & Uzuner, Y. (2018). Okul öncesi dönemdeki işitme kayıplı bir çocuğun gelişen okuryazarlık yaşantılarının incelenmesi. Eğitimde Nitel Araştırmalar Dergisi, 6(1), 54-89. https://doi.org/10.14689/issn.2148-2624.1.6c1s3m.
Bailet, L. L., Repper, K. K., Piasta, S. B., & Murphy, S. P. (2009). Emergent literacy intervention for prekindergarteners at risk for reading failure. Journal of Learning Disabilities, 42(4), 336-355.
Baydık, B. (2003). Filizlenen okuryazarlık ve desteklenmesi. Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi Özel Eğitim Dergisi, 4(02), 77-89.
Bruner, J. (1985). Child's talk: Learning to use language. Child Language Teaching and Therapy, 1(1), 111-114.
Bulut, M., Aydemir Özalp, T., & Dal, M. (2014). Okul öncesi dönemde ortaya çıkan ön okuryazarlığın kavramsal açıdan incelenmesi [Özet]. XIII. Ulusal Sınıf Öğretmenliği Eğitim Sempozyumu, Kütahya Dumlupınar Üniversitesi, Kütahya, Türkiye. 29-31 Mayıs 2014.
Clay, M. M. (1966). Emergent reading behaviour [Unpublished doctoral dissertation]. The University of Auckland.
Clay, M. M. (1971). Research on language and reading in Pakeha and Polynesian groups. EDRS PRICE, 133.
Clay, M. M. (1977). Reading: The patterning of complex behaviour.
Clay, M. M. (1979). What Did I Write? Beginning Writing Behaviour. Heinemann Educational Books Inc., 70 Court St., Portsmouth, NH 03801.
Çelenk, S. (2003). İlkokuma-yazma öğretiminde kuluçka dönemi. Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi Dergisi, 36(1-2), 75-80.
Çolak, A. (2001). Zihin özürlü çocuklar ilköğretim okulu ve mesleki eğitim merkezindeki özel eğitim öğretmenlerinin zihin özürlü çocukların okuma-yazma öğrenmeleri hakkındaki görüş ve önerileri [Unpublished master’s thesis], Anadolu University.
Deretarla Gül, E. & Bal, S. (2006). Anasınıfı öğretmenlerinin okuma yazmaya hazırlık çalışmalarına ilişkin bakış açıları, sınıf içi kullanılan materyal ve etkinliklerle çocukların okuma yazmaya ilgilerinin incelenmesi. Çocuk Gelişimi ve Eğitimi Dergisi 3(1,2), 33-51.
Dolly Parton’s Imagination Library [@imaginationlibrary]. (2025). Instagram. Retrieved December 22, 2025, from https://www.instagram.com/imaginationlibrary/?igsh=MTl4eHZhOWg4bnJ6aw==
Feyman Gök, N. (2013). Anaokullarında erken okur yazarlık çevresinin değerlendirilmesi ve sınıf ortamının çocukların erken okur yazarlık davranışına etkisi (Yayınlanmış doktora tezi). Gazi Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Ankara.
Girgin Ü. (2003). İşitme Engelli Çocuklar İçin Erken Dönem Okuma Yazma Eğitimi, (Ed. Umran Tüfekçioğlu), İşitme, Konuşma veya Görme Sorunu Olan Çocuğun Eğitimi. Eskişehir: Anadolu Üniversitesi Açıköğretim Fakültesi Yayınları.
Goodman, Y. M. (1967). A psycholinguistic description of observed oral reading phenomena in selected young beginning readers. Wayne State University.
Gül, G. (2007). Okuryazarlık sürecinde aile katılımının rolü. Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi Özel Eğitim Dergisi, 8(1), 17-30.
Imagination Library. (2025). Parent resources. https://imaginationlibrary.com/news-resources/parent-resources/
Isbell, R., Sobol, J., Lindauer, L., & Lowrance, A. (2004). The effects of storytelling and story reading on the oral language complexity and story comprehension of young children. Early childhood education journal, 32(3), 157-163. https://doi.org/10.1023/B:ECEJ.0000048967.94189.a3
Işıtan, S., Saçkes, M., Justice, L. M., & Logan, J. A. R. (2018). Do early learning and literacy support at home predict preschoolers' narrative skills? Educational Sciences: Theory and Practice, 18(3), 661–671.
Işıtan, S., Saçkes, M., & Biber, K. (2020). Erken okuryazarlık becerilerinin ev ortamında desteklenmesi. Yaşadıkça Eğitim, 34(2), 284-298.
Justice, L. M., & Kaderavek, J. N. (2004). Embedded-explicit emergent literacy intervention I. Language, speech, and hearing services in schools, 35(3), 201-211.
Justice, L. M., Mashburn, A. J., Hamre, B. K., & Pianta, R. C. (2008a). Quality of language and literacy instruction in preschool classrooms serving at-risk pupils. Early childhood research quarterly, 23(1), 51-68.
Justice, L. M., Pullen, P. C., & Pence, K. (2008b). Influence of verbal and nonverbal references to print on preschoolers' visual attention to print during storybook reading. Developmental Psychology, 44(3), 855.
Kirby, M. S., Spencer, T. D., & Chen, Y. J. I. (2021). Oral narrative instruction improves kindergarten writing. Reading & Writing Quarterly, 37(6), 574-591.
Leon, L. R., & Payler, J. (2021). Surfacing complexity in shared book reading: The role of affordance, repetition and modal appropriation in children's participation. Learning, Culture and Social Interaction, 28, 1-12. https://doi.org/10.1016/j.lcsi.2021.100496
Lonigan, C. J. (2006). Development, assessment, and promotion of preliteracy skills. Early Education and Development, 17(1), 91-114.
Lonigan, C. J., Farver, J. M., Phillips, B. M., & Clancy-Menchetti, J. (2011). Promoting the development of preschool children’s emergent literacy skills: A randomized evaluation of a literacy-focused curriculum and two professional development models. Reading and writing, 24(3), 305-337.
Massetti, G. M. (2009). Enhancing emergent literacy skills of preschoolers from low-income environments through a classroom-based approach. School Psychology Review, 38(4), 554.
Milli Eğitim Bakanlığı. (2013). Okul öncesi eğitim programı. Ankara: MEB.
Milli Eğitim Bakanlığı. (2024). Okul öncesi eğitim programı. Ankara: MEB.
Nergis, A. (2008). İlköğretim birinci sınıf öğrencilerinin ön okuryazarlık davranışları ile annelerinin okuryazarlığa olan ilgisi arasındaki ilişki [Unpublished master’s thesis], Marmara University.
Neuman, S. B., & Dickinson, D. K. (Eds.). (2003). Handbook of Early Literacy Research: Vol. 1.
Neumann, M. M. (2014). An examination of touch screen tablets and emergent literacy in Australian pre-school children. Australian Journal of Education, 58(2), 109-122.
Neumann, M. M., & Neumann, D. L. (2014). Touch screen tablets and emergent literacy. Early Childhood Education Journal, 42(4), 231-239.
Neumann, M. M., Hood, M., Ford, R. M., & Neumann, D. L. (2012). The role of environmental print in emergent literacy. Journal of early childhood literacy, 12(3), 231-258.
Neumann, M. M., Finger, G., & Neumann, D. L. (2017). A conceptual framework for emergent digital literacy. Early Childhood Education Journal, 45(4), 471-479.
Pesco, D., & Gagné, A. (2017). Scaffolding narrative skills: A meta-analysis of instruction in early childhood settings. Early Education and Development, 28(7), 773-793.
Saracho, O. N., & Spodek, B. (Eds.). (2003). Studying teachers in early childhood settings. Information Age Publishing.
Shamir, A. (2009). Processes and outcomes of joint activity with e‐books for promoting kindergarteners' emergent literacy. Educational Media International, 46(1), 81-96.
Teale, W. H., & Sulzby, E. (1986). Emergent literacy: Writing and reading. Writing research: Multidisciplinary inquiries into the nature of writing series. Ablex Publishing Corporation, 355 Chestnut St., Norwood, NJ 07648.
Vukelich, C., & Christie, J. F. (2009). Building a foundation for preschool literacy: Effective instruction for children’s reading and writing development. International Reading Association.
Vygotsky, L. S. (1978). Mind in society: The development of higher psychological processes (Vol. 86). Harvard University Press.
Wasik, B. A., & Bond, M. A. (2001). Beyond the pages of a book: Interactive book reading and language development in preschool classrooms. Journal of educational psychology, 93(2), 243.
Wasik, B. A., & Hindman, A. H. (2011). Improving vocabulary and pre-literacy skills of at-risk preschoolers through teacher professional development. Journal of educational psychology, 103(2), 455.
Wasik, B. H. (2012). Handbook of family literacy (Vol. 2). B. H. Wasik (Ed.). New York: Routledge.
Whitehurst, G. J., & Lonigan, C. J. (1998). Child development and emergent literacy. Child development, 69(3), 848-872.
